سونىمەن ديماش قۇدايبەرگەن كىم؟ ول تۋرالى ءبىز نەنى ءبىلۋىمىز كەرەك؟ وسىنداي ويلار تولعاندىرا باستاعان شاقتا مەن, كۇنالى بولسام دا ايتايىن, نەعىپ ءبىزدىڭ اعايىندار اتاعى اسىپ بارا جاتقان ازاماتتى كۇندەمەيمىن دەمەي تىنىش قانا جاتىر دەپ تاڭ قالعانمىن. سويتسەم مەن ونشا قاتەلەسە قويماپپىن. وزدەرىندە جوق بولعان سوڭ وزگەنىڭ باعىن كورە المايتىنداردىڭ كۇڭكىلدەرى ءار جەرلەردەن ەستىلىپ-اق جاتىر ەكەن. «ە-ە, توپىراق شاشۋلار الدەقاشان-اق باستالىپ كەتكەن» دەدى بىلەتىن جىگىتتەر. ءبىر جاقسىسى, ىشتەرىن قىزعانىشتىڭ قىزىل ءيتى تىرنالاپ جاتقانداردىڭ ءبارى نە اننەن, نە ونەردەن حابارى جوق دۇمشەلەر كورىنەدى. ءتىپتى ولار سەن نەگە ولاي دەيسىڭ دەپ ءسوز ارناۋعا دا تۇرمايتىن بىرەۋلەر بولىپ شىقتى.
قازاقتا «سىرت كوز – سىنشى» دەگەن ءتامسىل بار. وسى قاعيداتتى باسشىلىققا الىپ ءارى ءوزىمىز ماقتاپ ۇلگەرەمىز عوي دەگەن پيعىلمەن وزگە حالىقتاردىڭ ايتقاندارىنا قۇلاق ءتۇرۋدى ءجون كوردىم. نە دەيدى ەكەن, ولار؟..
«مەن ۆوكال تۋرالى ماعلۇماتتان قارا جاياۋ ادام ەمەسپىن, حح عاسىردىڭ 20-شى جىلدارىنان باستاپ ءتۇرلى الەمدىك جۇلدىزداردى تىڭداپ كەلەمىن. ديماش داۋىرلىك ءانشى, وسى ۋاقىتتارعا دەيىنگى كەزەڭدە ەشقاشان مۇنداي تەمبر, مۇنداي دياپازون, ءان ورىنداۋداعى بۇل سياقتى مەيىرىم مەن سەزىم بولعان ەمەس... الەمدىك جۇلدىزدار مەنى كەشىرسىن, بىراق ديماش سوڭعى جۇزجىلدىقتاعى ەڭ ۇزدىك ءانشى جانە مەيىربان جىگىت. ءار جۇرەككە قۋانىش پەن ءسۇيىسپەنشىلىك اكەلەتىن جىگىتتى الەمگە سىيلاعاندارى ءۇشىن ونىڭ اتا-اناسىنا راحمەت!» دەيدى پاۆەل ەرەمەەۆ ەسىمدى تىڭدارمان.«ديماشتىڭ داۋىسى قۇدىرەتتى! ونىڭ ءانىن تىڭداپ, ونىڭ ءۇنى مەن ورىنداۋ سۇلۋلىعىنان كەۋدەمدى كەرنەپ كەلگەن سەزىم اسەرىنەن ەڭىرەپ جىبەردىم. بۇل پەرىشتەنىڭ داۋىسى». ديماشتىڭ كەلەسى ءبىر جانكۇيەرى تاتيانا كوۆالەۆانىڭ پىكىرى وسىنداي.
رەسەيدىڭ جوعارى وقۋ ورنىندا ساباق بەرەتىن مۋزىكانت ولگا دونسكايا ديماشتىڭ ورىنداۋىنداعى يگور كرۋتويدىڭ «ليۋبوۆ ۋستاۆشيح لەبەدەي» اتتى انىنە تالداۋ جاساپتى. ارناۋلى مۋزىكالىق ءبىلىمى بار مامان بىلاي دەيدى: ««ليۋبوۆ ۋستاۆشيح لەبەدەي» ءانىنىڭ العاشقى ورىنداۋشىسى لارا فابيان بولعان. ايتا كەتۋ كەرەك, ديماشتىڭ ءاندى لارا فابياننان اسىرا ورىنداپ وتىرعانى ءبىر بۇل ەمەس. ديماشتىڭ داۋىسى سۇلۋ. ءانشىنىڭ دياپازونى 4 وكتاۆا. بۇل وتە كەرەمەت. ءاندى ورىنداپ تۇرعان ادامنىڭ بىرەۋ ەكەنىن بىلمەي, سەن ديماشپەن قوسىلا شىرقاپ تۇرعان تاماشا قىز قايدا دەپ ىزدەي باستايسىڭ. لارا فابيان ءاندى ءبىر تونالدىلىقتا ورىنداسا, ديماشتىڭ داۋىسى ءتۇرلى تونالدىلىقتا ورىنداۋعا مۇمكىندىك بەرەدى».
ءوزىن يۋليا بەلكوۆا دەپ تانىستىرعان تاعى ءبىر تىڭدارمان «ديماش الەمدەگى №1 ءانشى» دەسە, «قازاق ءتىلى قۇلاققا مىس قۇيىپ جاتقانداي سونشالىق اسەم بولادى دەپ ەشقاشان ويلاماپپىن. قازاقستانعا راحمەت!» دەيدى دجۋليا لاريونوۆا ەسىمدى كەلەسى ءبىر جانكۇيەر. «قۇدايعا كۇنالى بولعىم كەلمەيدى, بىراق قولىمنان كەلەر ەمەس. ول – ۆوكالدىڭ ءتاڭىرى. ونى قايتالاۋدان ەش جالىقپايمىن», دەپتى ۆەنەرا گاەۆا اتتى ءبىر فانات.«بۇگىندە كوبىنە-كوپ ارزانقول مۋزىكالار الماستىرىپ وتىرعان ناعىز مۋزىكالىق ونەردى قايتادان ومىرگە اكەلگەنى ءۇشىن ءبىز ديماشقا العىس ايتۋىمىز كەرەك». گالينا گريگورەۆا اتتى تىڭدارمان وسىلاي دەيدى.
جوعارىدا كەلتىرىلگەندەردىڭ شىن جۇرەكتەن شىققان جانە ۆوكال ونەرىنەن حابارى بار ادامداردىڭ پىكىرلەرى ەكەنىن مويىنداي وتىرىپ, اتى الەمگە تانىلعان رەسەيلىك كومپوزيتور, بۇگىندە ديماشتىڭ ونەردەگى ءارىپتەس اعاسىنا اينالعان يگور كرۋتويدىڭ كوزقاراسىنا ايرىقشا توقتالىپ ءوتۋ ورىندى بولماق. ول ديماشقا قاتىستى ەكى مارتە ءوز پىكىرىن ءبىلدىردى. الەمگە ايگىلى كومپوزيتور العاشقىدا «مەن قىزىلسوزدىلىكتى ۇناتا قويمايمىن. بىراق ول عارىشتىق جىگىت» دەسە, ەكىنشى جولى, دالىرەك ايتقاندا رەسەي ەستراداسىنىڭ پريمادونناسى اتانعان ا.پۋگاچەۆانىڭ مەرەيتويلىق كونتسەرتىنەن كەيىن «بۇكىل الەم ونىڭ اياعىنىڭ استىندا جاتاتىن بولادى» دەپ ديماشتىڭ دارا تالانتىنا ءتانتى ەكەنىن جەتكىزدى. ديماشتىڭ ماسكەۋدە ەكى كۇن قاتارىنان وتكەن كونتسەرتىنە الەمنىڭ 50-گە تارتا ەلىنەن ونىڭ تالانتىنا تابىنۋشىلاردىڭ كەلۋىنىڭ ءوزى قازاق ءانشىسىنىڭ قانداي دەڭگەيگە كوتەرىلىپ كەتكەنىن ايقىن كورسەتەدى.
وسى ورايدا كەيبىر شالا ساۋاتتى اعايىنداردىڭ كرۋتوي دەگەندەرى كىم سونشاما الدەقانداي قىلاتىن دەپ ءبالسىنىپ قالۋلارى ابدەن مۇمكىن. ونى دا ايتا كەتەيىك. يگور كرۋتويدىڭ اندەرىن كەزىندە ەسىمدەرى كسرو-عا كەڭىنەن تانىمال ءمۇسىلىم ماگوماەۆ, يوسيف كوبزون, اللا پۋگاچەۆا, لەۆ لەششەنكو, سوفيا روتارۋ, ۆالەنتينا تولكۋنوۆا سياقتى انشىلەر مەن اندرەا بوچەللي, چو سۋمي, دميتري حۆوروستوۆسكي سياقتى الەمدىك وپەرا جۇلدىزدارى, لارا فابيان سياقتى تانىمال انشىلەر ورىنداعان جانە ءالى دە ورىنداپ ءجۇر. ولاي بولسا شىعارمالارىن ورىندايتىن انشىدەن كەندەلىك كورمەگەن كرۋتويدىڭ ءبىزدىڭ ديماشتىڭ ونەرىنە باس ءيۋى قازاق ۇلتى ءۇشىن زور ماقتانىش. ويىمىزدى تولىقتىرا ءتۇسۋ ءۇشىن ەلەڭ ەتكىزەرلىك مىنا ءبىر وقيعانى ايتا كەتۋ اسا ماڭىزدى. ەگدە جاسقا كەلگەن جاڭازەلانديالىق ناۋقاس ءايەل (وبىر اۋرۋىمەن اۋىرادى) ديماشتىڭ ءانىن تىڭداعاننان كەيىن ءوزىن جاقسى سەزىنە باستاعانىن بايقاعان. سودان سوناۋ ارال مەملەكەتتەن قازاقستانعا, ديماشتىڭ ەلىنە كەلۋ ءۇشىن ءۇش اي بويىنا دايىندالادى. اقىرى قازاقستانعا كەلىپ, ديماشتىڭ اتا-اناسىنىڭ ۇيىندە قوناقتا بولادى. ەڭ عاجابى سول, كەيىن ەلىنە ورالعاندا دارىگەرلەر ناۋقاستىڭ جاعدايىنىڭ بۇرىنعىعا قاراعاندا ەداۋىر جاقسارعانىن راستاعان. شىنايى ونەردىڭ قۇدىرەتى دەپ ءسىرا, وسىندايدى ايتسا كەرەك.سونىمەن جوعارىدا قويىلعان «ديماش قۇدايبەرگەن كىم؟» دەگەن ساۋالعا قايتا اينالىپ سوعار بولساق, بۇل سۇراقتىڭ ءمان-ماعىناسىنا جەكە ادامنىڭ ءومىرى تۇرعىسىنان ەمەس, ودان الدەقايدا كەڭىرەك اۋقىمدا ۇڭىلگەن ءجون.
مويىنداۋىمىز كەرەك, ارا-تۇرا بولسا دا, اسىرەسە قىزىنىپ كەتكەن كەزدە ءبىزدى بۇكىل الەم تانيدى دەپ كەۋدەمىزدى سوعىپ ماقتانىپ كەتەتىن كەزدەرىمىز بار. ءتىپتى ارقالى اقىن قاسىم امانجولوۆ تا سوناۋ كەڭەستىك زاماننىڭ وزىندە «ەندى مەنى مەنسىنبەس, ەۋروپانىڭ قاي ەلى؟ قارسى كەلسەم – قۇشاقتار, قاراتپايتىن ايەلى», دەپ ولەڭ دە جازعان بولاتىن. شىنى كەرەك, مۇنداي ماقتانشىلىقتىڭ ارتىندا تۇرعان ەش جاماندىق جوق. ونىڭ ءبارى ءبىز دە وزگەلەردەي جەر شارى حالىقتارىنا تانىمال ەل بولساق دەگەن ىزگى نيەتتەن تۋعان سوزدەر. دەگەنمەن, ادىلىنە جۇگىنسەك, الەمدە ءبىزدى تانيتىنداردان گورى مۇلدە تانىمايتىنداردىڭ الدەنەشە ەسە كوپ ەكەنىمەن كەلىسۋگە تۋرا كەلەدى. ول ءۇشىن جانە ۋايىمداۋدىڭ دا قاجەتى جوق. ويتكەنى الەم جۇرتشىلىعى ءتاۋەلسىزدىگىن جاريالاعانىنا 27 جىل عانا بولعان قازاقستان تۇرماق, اتاعى بىزدەن الدەقايدا دارداي مەملەكەتتەردى دە تاني بەرمەيدى. سەبەبى الەمدە قالىپتاسقان جاعداي سونداي – ءبىر ەلدىڭ حالقىن ەكىنشى ءبىر ەلدىڭ حالقى ونشا قىزىقتىرا قويمايدى.
راس, ەلدى كۇتپەگەن جەردەن جاھانعا تانىمال قىلىپ ءجىبەرەتىن ءبىر جايتتار بار. ولاردىڭ العاشقىسى – سپورت. ەگەر فۋتبولدان الەم چەمپيونى اتانساڭ سەنى جەر شارى تۇرعىندارىنىڭ كەم دەگەندە 70-80 پايىزى تانۋى مۇمكىن. ەكىنشى – ونەر. ءبىزدى, ياعني قازاق ەلى مەن قازاق دەگەن ۇلتتى الەمگە تانىتاتىن دا ديماشتىڭ ونەرى. جوعارىدا «ءار حالىقتىڭ وزىنە ءتان ەرەكشەلىگى بولادى» دەۋىمىزدىڭ دە سىرى وسىندا جاتىر, ياعني ءبىز سول ەرەكشەلىگىمىزدى مۇقىم دۇنيەگە كورسەتۋىمىز كەرەك. ال ونى ءدال بۇگىنگى تاڭدا كورسەتە الاتىن ادام جالعىز ديماش. وشپەس عاجاپ ونەرىمەن اتىن قازىردىڭ وزىندە ايداي الەمگە ماشھۇرلەپ ۇلگەرگەن ديماشتىڭ بەلگىلى ءبىر دارەجەدە ءبىزدىڭ قولداۋ-كومەگىمىزگە ونشا ءزارۋ بولا قويماۋى دا مۇمكىن, ءبىراق ءبىز ءۇشىن ول وتە قاجەت. ديماش قازاقستان دەگەن ەلدى جانە ونىڭ قازاق دەگەن حالقىن وركەنيەتتى ەلدەردىڭ قاتارىنا قوسۋ ءۇشىن قاجەت. ءالى دە بولسا تۋما تالانتقا بىردە توسىرقاي, ەندى ءبىردە ىشتارلىقپەن قاراپ جۇرگەن كەيبىر اعايىندار وسىنى ءتۇسىنۋى ءتيىس.