«نەوقازاق» حورەوگرافياسى دەگەندى ەستىپ, كوپشىلىك: «سوندا بۇل «جاڭا قازاق» ءبيى مە؟» دەپ شاتاسىپ, دۇرىس تۇسىنبەۋى مۇمكىن. «نەو» – بۇل جاڭاشا ءتۇر. بىرنارسەنى جاڭادان ويلاپ تابۋ, شىعارۋ ەمەس, ءوز زامانىڭنىڭ تىنىسىمەن جەتكىزۋ. ياعني مەن بي ونەرىندە بۇعان دەيىن قالىپتاسقان ۇلگى مەن ءداستۇردى جالعاستىرا وتىرىپ, وعان زاماناۋي جاڭاشىل لەپ, باعىت اكەلۋگە تالپىنىپ كوردىم. ءارى ونىڭ عىلىمي تەرمين رەتىندە اينالىسقا ەنۋىنە مۇرىندىق بولدىم. ايتپەسە, ەسكى مەن جاڭانىڭ توعىسى قاي داۋىردە دە بولعان. ال بۇل سينتەز كورەرمەنگە قازاق حالقىنىڭ سالت-ءداستۇر, جالپى تۇتاستاي ۇلتتىق بولمىسىنىڭ تەرەڭ ماعىناسىن جەتكىزۋگە مۇمكىندىك بەرەدى», دەيدى ا.سادىقوۆا.
انۆارا – قازاقتىڭ ۇلتتىق بي ونەرىن كلاسسيكالىق ءارى زاماناۋي حورەوگرافيامەن ۇيلەستىرە دامىتۋشى پەداگوگ, زەرتتەۋشى. 9 جاسىندا ەڭ العاش بي الىپبيىمەن تانىسقان بولاشاق ونەر جۇلدىزى بالقاشتاعى «ۆەتەروك» ءانسامبلىنىڭ قۇرامىنا قابىلدانادى. كەيىن الماتىعا وقۋعا جولداما الادى. ونىڭ كاسىبي حورەوگرافيا سالاسىنداعى العاشقى باسپالداعى وسىلايشا بالقاش قالاسىنداعى شاعىن عانا بي انسامبلىنەن باستالعان بولاتىن. مۇنى كەيىپكەرىمىزدىڭ ءوزى بىلايشا ەسكە الادى: «انام مەنىڭ بيگە قاتىساتىنىمدى ەستىگەندە, قىزىعۋشىلىعىما ايرىقشا ءمان بەرىپ, كوڭىل بۇرا قويعان جوق. «1-2 كۇن بارادى دا, قويادى عوي» دەپ ويلاسا كەرەك. ويتكەنى ول كەزدە مەن گيمنازياداعى وقۋىممەن قاتار سكريپكا سىنىبىندا ساباق الىپ ءجۇردىم. سوندىقتان دا انام مەنەن ءبيشى ەمەس, بولاشاق مۋزىكانتتى كورۋى دە عاجاپ ەمەس ەدى. بىراق ءسال كەيىنىرەك ۇستازدارىم انامدى شاقىرىپ, مەنى الماتىعا وقۋعا جىبەرۋدى ۇسىندى. مۇعالىمدەردىڭ ايتقانىنا قۇلاق اسىپ, ءسويتىپ انام ەكەۋمىز ارقادان الاتاۋدىڭ باۋرايىنا جول تارتتىق. بالالىق شاعىم مەن العاش بيگە بارعان كەزىم جايلى ءسوز بولعاندا وسى «ۆەتەروك» بي ءانسامبلى مەن ونداعى ۇستازدارىم يۆان مەن ليۋدميلا سترۋسينسكيلەردىڭ ەڭبەگىن ەرەكشە قۇرمەتپەن ەسكە الامىن. بۇل كىسىلەر مەنىڭ عانا ەمەس, مەن سەكىلدى ونەرگە قۇشتار تالاي جاستىڭ جولىن اشىپ, كاسىبي بي ونەرىنە جولداما بەرگەن ۇلاعاتتى جاندار».
الماتىداعى ا.سەلەزنەۆ اتىنداعى حورەوگرافيا ۋچيليششەسىن ۇزدىك ءتامامداعان ءبيشى ەڭبەك جولىن 2000 جىلى اباي اتىنداعى قازاق مەملەكەتتىك وپەرا جانە بالەت تەاترىندا بالەت ءارتىسى بولىپ باستايدى. الايدا كەيىن دەنساۋلىعىنا بايلانىستى ساحنادان قول ۇزەدى. ءبىلىمىن جالعاستىرىپ, عىلىم جولىنا تۇسەدى. ت.جۇرگەنوۆ اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ونەر اكادەمياسىنا وقۋعا قابىلدانىپ, سول جەردە ليۋدميلا جۋيكوۆانىڭ جەتەكشىلىگىمەن ماگيسترلىك ديسسەرتاتسياسىن ءساتتى قورعاپ شىعادى. ءسويتىپ شاكىرت تاربيەلەۋ ىسىنە تۇبەگەيلى بەت بۇرادى. «پەداگوگ-حورەوگراف بولۋ مەن ءۇشىن بۇعان دەيىن اشىلماعان ارالداي بولىپ كەلگەن مۇلدەم بەيتانىس, جاڭا جولداردى اشتى», دەيدى بۇل جونىندە كەيىپكەرىمىزدىڭ ءوزى.
– ۇستازدىق – مەن ءۇشىن ەڭ اياۋلى كاسىپ, ۇلاعاتتى ماماندىق. ويتكەنى ءار بالانىڭ تاعدىرى, بولاشاعى ءۇشىن جاۋاپتىسىڭ. كەزىندە ءوزىم دە قۋانىش جاقىپوۆا, ليۋدميلا لي, سۆەتلانا ناۋرىزباەۆا, سارا كوشەرباەۆا, الەكساندر مەدۆەدەۆ, باقىت سۇلەەۆا, اليلا اليشەۆا, عاينيكامال بەيسەنوۆا, تويعان Iزiم سىندى بىلىكتى مامانداردىڭ الدىن كورىپ, ءتالىمىن السام, بۇگىندە سول كىسىلەردىڭ ماعان بەرگەن ۇلاعاتىن شاكىرتتەرىمنىڭ بويىنا سىڭىرگىم كەلەدى. ارينە, ءححى عاسىردا ءومىر ءسۇرىپ جاتقاندىقتان, الەمدىك بي ونەرىنىڭ قايدا تالپىنىس جاساپ جاتقانىن كورىپ, ونى قالاساق تا, قالاماساق تا قابىلدايمىز. وسىنداي جاھاندىق جاڭعىرۋ تەندەنتسيالارى ءجۇرىپ جاتقان داۋىردە ءشاكىرتتەرىمنىڭ, ەلىمىزدەگى جاستاردىڭ ۇلتتىق بيگە قىزىققانىن قالايمىن. سانالارىنا ساۋلە قۇيسام دەيمىن. سوندىقتان دا ولارمەن قازىرگى زامانعى, جاستارعا تۇسىنىكتى تىلمەن ءسويلەسكىم كەلەدى. ساباق بارىسىندا قازاق نەوحورەوگرافياسىنىڭ قىر-سىرىن ءتۇسىندىرىپ, ءار قيمىلدىڭ ماعىناسىن اشا تۇسكەن سايىن, ستۋدەنتتەرىمنىڭ دە ۇلتتىق ونەرىمىزگە دەگەن قىزىعۋشىلىعى ويانىپ: «سولاي ما؟ تاريحتا وسىنداي جاعدايلار بولدى ما؟ ءبىزدىڭ ماعىناسى تەرەڭ, جان-جاقتى ءداستۇرىمىز بار ەكەن عوي» دەپ ىزدەنە تۇسەدى. ولاردىڭ ۇلتتىق ءداستۇرىمىزگە قىزىققانىن كورىپ, مەن دە ءوزىمدى باقىتتى سەزىنەمىن. ءشاكىرتتەرىمنىڭ تامىرىن تانىپ, قازاقتىڭ ءتول ونەرىنە قىزىعۋشىلىعى ويانىپ جاتقانىنا قۋانامىن», دەيدى ا.سادىقوۆا.
بۇگىندە حورەوگراف تاربيەلەگەن شاكىرتتەر ەلىمىزدەن بولەك, شەتەل اسىپ, گەرمانيا, فرانتسيا, يتاليا, اۋستريا, لاتۆيا, اقش, وڭتۇستىك افريكا, جاپونيا, قىتاي, تۇركيا, تايلاند, شۆەتسيا, چەحيا, شۆەيتساريا, رەسەي, باشقۇرتستان, ازەربايجان, قىرعىزستان سىندى مەملەكەتتەردە ونەر كورسەتىپ, ءاردايىم جەڭىس تۇعىرىنان كورىنىپ ءجۇر. ۇستاز ءۇشىن بۇدان اسقان باقىت جوق.
سونداي-اق انۆارا سادىقوۆا ون جىلدان بەرى مۇراجاي ءىسىن دە ۇستازدىق قىزمەتىمەن قاتار اتقارىپ ءجۇر. ول قازاقستان حورەوگرافياسىنىڭ قالىپتاسۋى مەن دامۋ تاريحى نەگىزىندە ماتەريالدار, سۋرەتتەر مەن كينو قۇجاتتاردى جيناۋ, وڭدەۋ, جۇيەلەۋ ءىسى بويىنشا ۇلكەن شىعارماشىلىق جانە عىلىمي ىزدەنىس جۇمىستارىمەن دە ۇزدىكسىز اينالىسىپ كەلەدى. «باستى ارمانىم – قازاق ۇلتتىق بي ونەرىنىڭ تاعىلىمدى تاريحىن جان-جاقتى زەرتتەپ, كەيىنگى ۇرپاققا امانات ەتىپ قالدىرۋ. تاريحى تەرەڭنەن تامىر تارتاتىن قازاقتىڭ ءبيىن الەم تانىسا, بار عاجابى مەن تەرەڭ فيلوسوفياسىن ۇعىنسا دەيمىن. ويتكەنى قازاق ءبيىنىڭ كوركەمدىك دە, ساپالىق تا, مازمۇندىق تا دەڭگەيى بي ونەرى دامىعان ەشبىر مەملەكەتتەن كەم ەمەس», دەپ تۇيىندەدى ءسوزىن حورەوگراف.
نازەركە جۇماباي,
«Egemen Qazaqstan»