تاريحي ءبىر ءسات, ءوزىنىڭ پرەزيدەنتتىك قىزمەتىنە كىرىسۋ سالتاناتىندا ءسوز سويلەگەن قاسىم-جومارت كەمەل ۇلى توقاەۆ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى – ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ سىندى ءوز ءداۋىرىنىڭ ۇلى پەرزەنتىنە قۇرمەت كورسەتۋ جايلى ايتقان ۇسىنىستارى كوڭىلىمىزدەن شىقتى. استانا قالاسى نۇر-سۇلتان قالاسى بولىپ اتالۋى, سول نۇر-سۇلتان قالاسىندا ەلباسىنىڭ مونۋمەنتتىك ەسكەرتكىشىنىڭ تۇرعىزىلاتىندىعى دا, «حالىق قاھارمانى» اتاعىنىڭ بەرىلۋى دە قازاق حالقىنىڭ ەلىم دەپ ەمىرەنگەن ءوز ەرىن اسقاقتاتا بىلەتىن كوشەلى ەل ەكەنىمىزدى كورسەتىپ, پاراساتتى شەشىم قابىلدادىق!
ءبارى دە تاريح ەندى! جاسامپاز تاريح! ەلباسى تاريحي شەشىم قابىلداپ, ءوزىنىڭ پرەزيدەنتتىك وكىلەتتىگىن مەرزىمىنەن بۇرىن توقتاتتى. ەلباسى تاعى دا ەل بولاشاعىن كەڭىنەن ويلاپ, پىشەر ءوز كەمەڭگەرلىگىن تانىتتى.
سول جاسامپاز تاريح تورىنەن بۇگىنگى كۇنى ءبىز ايتار ءبىر اقيقات بار! تاۋەلسىز قازاق ەلىنىڭ تاريحى سول ەلدىڭ ەكى تىزگىن, ءبىر شىلبىرىن ءوز قولىنا ۇستاعان نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ تاعدىرى, بۇعان كەرىسىنشە ەلباسىنىڭ تاعدىرى قازاق ەلىنىڭ تاعدىرى مەن تاريحى بولىپ قالىپتاستى. بۇل قوس تاعدىر تۇتاس ءبىر حالىقتىڭ تاعدىرى دەگەن ويىمىز بەن پىكىرىمىزدى كەزىندە ايتقان بولساق تا, سول ءوز قاعيدامىزعا تاعى دا ءبىر جۇگىنە وتىرىپ, بۇگىنگى كۇنى كوڭىل تۇكپىرىندە جاتقان وي كوزىمەن سويلەۋدى ماقسات ەتتىك.
تاۋەلسىزدىك جانە ەلباسى! بۇل قوس ۇعىمدى ءبىز ءبىر-بىرىنەن بۇگىنگى كۇنى دە, ماڭگىلىك ەلدىڭ ماڭگىلىك تاريحىنان دا ەشقاشان بولە-جارا قاراي الماسىمىز انىق. ويتكەنى ەلباسى ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ بۇگىنگى 27 جىلىندا قازاق ەلىن ءبىر عاسىردىڭ ەنشىسىنە دە سىيا قويماستاي تاريحي جولدان الىپ وتسە, قازاق ەلى دۇنيەنىڭ ءتورت بۇرىشىنا ەڭ اۋەلى نازارباەۆ ەسىمىمەن, نازارباەۆ كەلبەتىمەن تانىلدى. نازارباەۆ قازاق ەلى ءۇشىن الەمگە, عارىشقا, بولاشاققا جول اشىپ بەردى! اقيقاتى وسى.
بۇگىنگى كۇنى تۋعان ەلىمىزدىڭ مەرەيى ءوسىپ, ابىرويى تاسقانىن كورۋدەن ارتىق قۋانىش تا, باقىت تا جوق بولار بالكىم! جانە دە سول مەرەي مەن سول ابىروي الەمدىك دەڭگەي مەن الەمدىك دارەجەدە بولىپ جاتسا, بۇل دەگەنىڭىز كۇنى كەشە عانا وتار بولعان وتانىڭنىڭ باعى جانعاندىعى دەۋ كەرەك. وتار بولعان دا جالعىز ءبىز ەمەس ەدىك. الەم الدىندا ابىرويلى بولامىز دەپ ۇمتىلعاندار دا جالعىز ءبىز ەمەس ەدىك. ارينە بۇگىنگى زاماننىڭ ولشەمىمەن جيىرما جەتى جىل دەگەنىڭىز تاريح ءۇشىن قاس-قاعىمدىق ءسات تە بولار. الايدا, سول تاريحتىڭ وسى ءبىر اسا قىسقا مەرزىمىندە قازاقستاننىڭ الەمدىك جانە حالىقارالىق ارەناداعى ورنى, بەدەلى مەن ابىرويى دۇنيە قۇرلىعىنداعى ەرتەدەن قالىپتاسىپ, ەرتەدەن قۋاتتى مەملەكەت بولىپ ورنىققان ەلدەردەن كەم ءتۇسىپ وتىرعان جوق. تاعى دا ءبىر اقيقات وسى.
نازارباەۆ نەنى دە بولسا ەلىمەن بىرگە كوردى, ەلىمەن بىرگە ءتوزدى, ەلىمەن بىرگە جەڭدى. تۇتاس ءبىر ەلدىڭ, تۇتاس ءبىر حالىقتىڭ عاسىرلار بويى ارمانداپ كەلگەن تاۋەلسىزدىگىن ءوزى جاريالاپ, سول تاۋەلسىزدىكتىڭ كوك بايراعىن ءوز قولىمەن تۇڭعىش كوتەرگەن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆ سىندى تاريحي تۇلعانىڭ ەرلىگى مەن ۇلىلىعىن تانۋ جانە سول جايىندا ايتا دا ءبىلۋ قاجەت ەندى. بۇل – بىزگە سىن.
قازاق ەلىنىڭ بۇگىنگى ءبىز جازىپ جاتقان جانە دە بىزدەن كەيىن جازىلا بەرەر تاۋەلسىزدىك تاريحىنىڭ ءار بەتىندە نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ەسىمى مەن ءىسىن ءار داۋىردە دۇنيەگە كەلەر ۇرپاقتارىمىزدىڭ دا ۇزبەي قايتالاپ, ۇنەمى ايتىپ وتىرارىنا دەگەن سەنىم دە بار. ويتكەنى نۇرسۇلتان نازارباەۆ «قىرعي قاباق» سوعىستىڭ اۋىر زاردابىنان تۇنشىعا باستاعان دۇنيەگە جاڭا دەم بەرگەن جانە يادرولىق قارۋسىز دۇنيە قۇرۋدىڭ جاڭا كەزەڭىن باستاعان الەمدەگى تۇڭعىش ساياساتكەر بولا ءبىلدى. وسى ورايدا قازاقستان پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ادامزاتتىڭ جاڭا ءداۋىرىنىڭ, ياعني ءححى عاسىردىڭ ساياسي دۇنيەسى مەن كەلبەتىن تۇبىرىنەن وزگەرىپ سالا بەرۋىنە ءوز ۇلەسىن بارىنشا قوسا بىلگەن سارابدال ساياساتكەرلىگىن الەم تولىعىمەن مويىنداعان-دى. بۇل – تاريحتىڭ مويىنداۋى.
ادامزات دامۋىنداعى دارالار مەن دانالاردىڭ ءرولىن لايىقتى باعالاي بىلەر پاراساتتىلار ءۇشىن دە جانە ءبىز ءۇشىن دە نۇرسۇلتان نازارباەۆ ءوزىنىڭ تۋا ءبىتتى كيەلى ءبىر قاسيەتىمەن قازاق توپىراعىندا دۇنيەگە كەلگەن, ءوز ءداۋىرى وزىنە لايىقتاپ تۋعىزعان ادامزاتتىڭ ەرەكشە بولەك ءبىر جاراتىلىسىنىڭ پەرزەنتى بولىپ ماڭگى جاسارى انىق.
بۇل ورايدا ەڭ اۋەلى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ الەمدىك تاريحتاعى ادامزات بالاسىنىڭ يادرولىق قارۋسىز دامۋىنىڭ جاڭا كەزەڭىن باستاپ بەرگەن بىردەن-ءبىر ساياسي دارا تۇلعا جانە يادروسىز الەم قۇرۋدىڭ تۇڭعىش ارحيتەكتورى ەكەندىگىن ايتار ەدىك. جانە دە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ باسشىلىعىمەن 2003, 2006 جانە 2009, 2012, 2015, 2017 جىلدارى قازاق جەرىندە, استانا قالاسىندا تۇراقتى وتكىزىلە باستاعان الەمدىك جانە ءداستۇرلى دىندەر كوشباسشىلارىنىڭ كەزدەسۋلەرى ادامزاتتىڭ جاڭا مىڭجىلدىعىنىڭ كونفەسسياارالىق ديالوگ پەن كەڭەسىپ, كەزدەسۋلەر جۇيەسىن قۇرۋعا جول اشقاندىعىن, بۇگىنگى جاھاندانۋ وركەنيەتىن قازاق جەرىندە توعىستىرىپ, تابىستىرۋى دەپ باعالاعان دا ابزال. ويتكەنى ەلباسى قازاقتىڭ ءبىر پەرزەنتى دۇنيە تىرشىلىگى ءۇشىن جاھاندىق جاڭا قاتەرلەر بوي كوتەرە باستاعان سىندارلى تۇستا ءتۇرلى دىندەردىڭ عاسىرلار بويعى ىزگى دە جاسامپازدىق مول تاجىريبەسى مەن قۇداي ءسوزىن بىتىمگەرشىلىك پەن كەلىسىمنىڭ پارمەندى قۇرالى رەتىندە پايدالانۋعا جاساعان ارەكەتى ەندىگى دۇنيە دامۋىنىڭ ۇستانىمى مەن زاڭدىلىعىنا اينالىپ كەلەدى.
الەم كونە تاريحتىڭ بەتتەرىنەن ماڭگى وشپەيتىن تاعى ءبىر تاريحي وقيعانى بىلەدى. 2010 جىلدىڭ جەلتوقسان ايىنىڭ 1-2-ءسى كۇندەرى ەۋروپاداعى قاۋىپسىزدىك جانە ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنىڭ استانا ءسامميتىن وتكىزۋ ارقىلى نۇرسۇلتان نازارباەۆ ۇزاق جىلدار بويى ءۇنى شىقپاي كەلە جاتقان وسى ۇيىمنىڭ بەدەلىن ساقتاپ قالا الدى جانە وسى ۇيىمنىڭ توقتاپ قالۋدىڭ از-اق الدىندا تۇرعان جۇرەگىنە ءنار بەرىپ, ەۋرواتلانتيكا جانە ەۋرازيا كەڭىستىگىندە سەنىم مەن بىرلىكتى ورنىقتىرۋدىڭ تاعى ءبىر ماڭىزدى قادامىنا جول اشتى. وسىلايشا ءدۇبىرلى دە داۋ-دامايلى, قارۋلى قاقتىعىسى دا دۇنيە تىرشىلىگىنىڭ جۇيكەسىن جۇقارتىپ تۇرعان الەمنىڭ دامۋىنا نازارباەۆ سىندى ادام بالاسىنىڭ جاڭاشا ءارى جاۋاپتى كوزقاراسى قاجەتتىلىگىن ادال نيەتتى, ادال ويلى ادامزات بالاسى تەرەڭ ءتۇسىنىپ تە وتىر. ارينە ول ءۇشىن جۇدىرىقتاي جۇرەگىڭە تۇتاس الەمدى, بارلىق ادامزات مۇددەسىن قازاق پرەزيدەنتىندەي سىيعىزا ءبىلۋ دە قاجەت ەدى.
ادامزات مۇددەسى دەمەكشى, نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ وسى كۇنگى الەمدىك داۋ-جانجالداردى, قارۋلى قاقتىعىستاردى بەيبىت جولمەن, كەلىسسوزدەر ارقىلى رەتتەۋ جولىنداعى بىتىمگەرشىلىك ساياساتىن تاعى دا الەم جوعارى باعالاي ءبىلدى. بۇگىنگى الەمنىڭ تىنىسىن تارىلتىپ, قىزۋىن كوتەرىپ تۇرعان سيرياداعى جاعدايدى بەيبىت جولمەن رەتتەۋ باعىتىنداعى ءتۇرلى كوزقاراستاعىلاردىڭ استانا قالاسىندا سان مارتە كەزدەسۋلەرى بۇل ماسەلەدەگى تاياۋ شىعىستىڭ قاتىپ قالعان توڭىن ءجىبىتىپ, بۇرىن قارۋدىڭ تىلىمەن عانا سويلەسىپ كەلگەندەردىڭ ەندى ادامي پاراساتتىلىق تىلىمەن, ديپلوماتيالىق تىلمەن سويلەسۋلەرىن باستاپ بەردى.
ەلباسىنىڭ تاۋەلسىزدىك جىلدارى اتقارعان ەڭبەگىنىڭ اياسى مەن اۋقىمى قازاق تاريحىنىڭ وتكەن كەزەڭدەرى مەن ءداۋىرىنىڭ ەشبىر ولشەمىنە سىيماستىعىن جانە دە عاسىرلىق مۇراتتاردىڭ جۇزەگە اسا باستاعاندىعىن تاعى ءبىر ويعا الا وتىرىپ, نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ءوز جۇرەگىنە سىيعان تۇتاس الەمدى ءوز ەلى مەن حالقىنا دەگەن شەكسىز سۇيىسپەنشىلىگىنىڭ بەلگىسىندەي ەتىپ قاسيەتتى قازاق جەرىنە, ءوز دالاسىنا قوندىرىپ استانا قالاسىن سالىپ ورنىقتىرا بىلگەندىگىن ايتۋ پارىز. استانانى ءوز باسىم ەلباسىنىڭ قازاق بالاسى ءۇشىن سوعىپ بەرگەن ۇلى ەسكەرتكىشىندەي قابىلدارىم بار. ەندى بۇگىن كەلىپ ەلباسىنىڭ ءوز پەرزەنتىندەي سول استانا قالاسىنىڭ نۇر-سۇلتان قالاسى بولىپ اتالۋى دا ابدەن ورىندى. قازاق حالقى ءوز ەلىنىڭ استاناسىن نۇر-سۇلتان قالاسى دەپ اتاۋ ارقىلى ەلىم دەپ ەمىرەنگەن ءوز ەرىن اسقاقتاتا بىلەتىن كوشەلى ەل ەكەنىمىزدى كورسەتتىك. جانە دە نۇر-سۇلتان قالاسىندا ەلباسىنىڭ مونۋمەنتتىك ەسكەرتكىشى دە بوي كوتەرەتىندىگى قاناعات سەزىمگە بولەپ وتىر.
ءبىز تاۋەلسىزدىكتىڭ العاشقى ساتتەرىنىڭ كۋاگەر ۇرپاقتارىمىز. قازاق ەلى تاۋەلسىزدىگىنىڭ جيىرما جەتى جىلدان بەرگى بار تاريحى مەن تاعدىرى دا, ءجۇرىپ كەلە جاتقان جولى مەن اسقان اسۋى دا, تار جول تايعاق كەشۋى دە, داۋىرلەپ ءوسۋى مەن وركەندەۋى دە ءبىزدىڭ كوز الدىمىزدا بولىپ جاتىر. ءبىزدىڭ ارقايسىمىزعا جاراتۋشى يەمىز تاۋەلسىزدىك تاريحىن جاساۋشى دا جانە سونى جازۋشى دا سىيىن بەردى! سول تاريحي تاۋەلسىزدىكتىڭ تاعدىرشەشتى كەزەڭدەرىندە نۇرسۇلتان نازارباەۆتى ءوز حالقىمىزدىڭ باعى دەپ باعالاپ, ايبىنى دەپ ايتا بىلسەك ەتتى. مارتەبەلى نۇرسۇلتان نازارباەۆ ەلباسى بولىپ ءوز حالقىمەن, قازاق ەلىمەن ماڭگى جاساي بەرەتىن تۇلعا. ول ەلباسى بولىپ قالا بەرەدى!
جابال ەرعاليەۆ,
جازۋشى-دراماتۋرگ, قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى, پارلامەنت سەناتىنىڭ V-VI شاقىرىلىم دەپۋتاتى
كوكشەتاۋ