زامانىنا قاراي تالابى

ءبىز نەگە ونلاين وقۋدى تاڭ­دايتىن بولدىق؟ الدىمەن وسى ساۋالعا جاۋاپ تاۋىپ الايىق.      1. ۋا­قىت. ۋاقىت – قازىر ادامدار ءۇشىن كەيدە اقشادان دا قىم­بات. ونى ۇنەمدى پايدالانۋ – ادامزاتقا ورتاق ماسەلە. ال ونلاين وقۋدا جوو بارىپ-قايتۋعا, كولىك كۇتۋگە ۋاقىت كەتپەيدى; 2. اقشا. ىزدەنىمپاز ادام ءۇشىن ينتەرنەتتە ءبىر-بىرىمەن جارىسىپ تەگىن كۋرستار جاريالايتىن پلاتفورمالار جەتەرلىك. بۇل – قارجىنى قالتادا قالدىرۋدىڭ ءبىر جولى. بىلىمگە ينۆەستيتسيا سالۋدا مۇعالىمنىڭ الدىندا وتىرىپ الاتىن دارىستەردەن گو­رى ونلاين كۋرستاردىڭ باعاسى تو­مەن. بۇدان بولەك, ۋنيۆەرسيتەتكە نەمەسە ورتالىققا بارۋ ءۇشىن جولپۇل كەتپەيدى; 3. بىردەن بىر­نەشە ديپلوم. قوس ديپلوم الۋ ترەندتە تۇرعان ءبىزدىڭ زاماندا ءبىر مەزەتتە بەس ءتۇرلى بىلىكتىلىكتى يگەرۋگە تەك قانا وسى ونلاين وقۋ مۇمكىندىك بەرەدى; 4. جۇيكە. قا­زىر ءىرى قالالاردا جۇمىستان شى­عىپ, وقۋعا بارۋ جۇيكەنى جۇقارتۋمەن تەڭ. ويتكەنى بۇل كەز كەمى ءبىر ساعاتتىق كەپتەلىسكە تاپ كەلەدى. اۋىلدا نەمەسە قالا سىرتىندا تۇراتىندار دا ۇزدىكسىز ءبىلىم العىسى كەلەدى, بىراق جول – قولبايلاۋ; 5. شەكسىزدىك جانە مۇمكىندىك. بۇل – ينتەرنەت ورناتقان رەۆوليۋتسيانىڭ شى­ڭى. ءوزىڭىز ويلاڭىزشى, ورالدا وتىرىپ, ەۋروپاداعى بەلدى ۋنيۆەرسيتەتتىڭ گرانتىن, ديپ­لومىن, بولماسا سەرتيفيكاتىن يەمدەنۋگە بولادى. شەكسىز مۇمكىندىك دەگەن وسى. وندىرىستە جۇرگەن مۇنايشى جۇمىستان بوساي قالعاندا قولىنداعى ۇيالى تەلەفونىمەن-اق ەلىمىزدەگى بەلدى ۋنيۆەرسيتەتتەردە نەمەسە ولار­دىڭ كۋرستارىن وقي الا­دى. وعان جاعداي جاسالعان با؟ ءيا, ماسەلەن, open.kaznu.kz سايتىنا ءال-فا­رابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ وقىتۋشىلارى كۋرستارىن جۇك­تەگەن. مارحابات!

ءبىز مۇندا باكالاۆردى عانا ءسوز ەتىپ وتىرمىز, ال شەتەلدىك ۋنيۆەرسيتەتتەر ماگيستراتۋرا, دوكتورانتۋراعا دا تالاپكەرلەردى قاشىقتىقتان, ياعني ونلاين وقىتۋعا شاقىرادى. ماسەلەن, masterstudies.com سايتى جالعىز جۋرناليستيكا فاكۋلتەتىن قاشىقتىقتان وقىتاتىن جانە ماگيستر دارەجەسىن بەرەتىن 37 شەتەلدىك ۋنيۆەرسيتەتتىڭ ال­داعى قىركۇيەكتەن باستاپ قابىلداۋعا ءازىر ەكەنىن جاريالادى. ال postgraduatesearch.com پورتالى انگليادان دوكتورانتتاردى قابىلدايتىن 15 ۋنيۆەرسيتەتتەگى 37 فاكۋلتەتتىڭ ءتىزىمىن ۇسىنعان. 

قاشىقتىقتان وقىتۋ تەحنولوگياسى نەگىزىندە ءبىلىم بەرەتىن جوعارى وقۋ ورىندار بارلىق ستاندارتقا ساي ديپلوم بەرەدى. دەگەنمەن, ءاردايىم وزگەرىپ وتىراتىن قوعامدا 4 جىل ءجۇرىپ العان ءبىر پاراق قاعازدان دا جوعارى باعالاناتىن بىلىكتىلىك قاتارى كوبەيدى. ويتكەنى نارىقتاعى سۇرانىس وزگەردى. مىسالى: اعىل­­­شىن تىلىنەن 6-دان جوعارى بالدىق ىەLTS سەرتيفيكاتى بار ادام جاقسى جالاقى تولەيتىن ءتىل ورتالىقتارىندا ساباق بەرە الادى; كەي ەسەپشىلەردەن ەكونوميست-بۋحگالتەر ەكەنىن دالەلدەيتىن ديپ­لوم ەمەس, بەلگىلى ءبىر دەڭگەيلىك كۋرستان وتكەنىن انىقتايتىن سەرتيفيكات تالاپ ەتىلەدى. ايتپاقشى, ءبىر مۇعالىم مالايزيادان ارنايى كەلگەن وكىلدىڭ مەنتالدى اريفمەتيكا دارىسىنە 3 اي قاتىسىپ, ۇلكەن قوسىمشا ءبىلىم بەرەتىن ورتالىق اشىپ العانىنا كۋا بولعانبىز. ال جاقىندا فوتو-ۆيدەو ستۋديا­سى بار كاسىپكەردىڭ اڭگىمەسىنەن قول استىنداعى قىزمەتكەرلەرى اراسىندا اتالعان سالاعا مۇلدە قاتىسى جوق جانداردىڭ دا بار ەكەنىن ەستىدىك. قالاي جۇمىس ىستەپ ءجۇر؟ Adobe Photoshop, Adobe Premiere pro باعدارلاماسىن جە­­تىك بىلسە جەتكىلىكتى. مامان­نىڭ باكالاۆرداعى, بولماسا ماگيستراتۋراداعى عىلىمي ديس­­سەرتاتسياسىنىڭ كوپ ادامعا قاجەتى جوق. مىنە, وسىدان-اق قوعامدىق كوزقاراستىڭ 180 گرا­دۋسقا بۇرىلىس جاساعانىن بىلۋگە بولادى: «قازىر – قىزىل ديپ­لومنىڭ داۋرەنى وتكەن زامان». 

بۇگىندە وسىنداي قاجەت­تىلىك­تەر مەن زاماناۋي تالاپتاردى قاناعاتتاندىرۋ ماقساتىندا اشىلعان اشىق ۋنيۆەرسيتەتتەر دە بار. ال ونى مەملەكەتتىك دەڭگەيدە رەتتەۋ الەمدە حح عاسىردىڭ 70-جىلدارىندا باستالىپ كەتكەن. قازىرگى انگليادا 1965 جىلى بىرىككەن كورولدىگىنىڭ ءبىلىم ءمينيسترى دجەنني لي (Jennie Lee) اشىق ۋنيۆەرسيەت مودەلىن جاسادى. ال 2017 جىلى گارۆارد ۋنيۆەرسيتەتى مەن ماسساچۋسەتس تەحنولوگيا ينستيتۋتى بىرىگىپ جاساعان Open edX پلاتفورماسى نەگىزىندە «قازاقستاننىڭ اشىق ۋنيۆەرسيتەتى» ىسكە قو­سىلدى. وندا بۇگىندە 20228 ادام تىركەلگەن. قازاق جانە ورىس تىلدەرىندەگى 110-نان اسا كۋرستى ازىرلەۋگە ەلىمىز­دەگى ماڭدايالدى وقۋ ورىن­­دارىنىڭ بىلىكتى عالىم-وقىتۋ­شىلارى ات­سال­ىستى. حا­لىق­ارالىق ستان­دارت­قا ساي, ۇزاق­تىعى 1000 ساعات­تان اساتىن 2700-گە جۋىق ۆيدەو­لەكتسيالارعا قوسىمشا كونسپەكتىلەر, ءتۇرلى تاپ­سىرما, تەست سۇراقتارى دايىن­دالعان. ءبىزدىڭ OpenU.kz ۇلى­بري­تا­نيانىڭ Open University پلاتفورماسىمەن سەرىكتەستىك بايلانىس ورناتتى. كۋرستاردى ءموبيلدى قوسىمشا ارقىلى دا كورىپ, تىڭداۋعا بولادى. 

ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋ­رازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتى جۋر­ناليستيكا جانە ساياساتتانۋ فا­كۋل­تەتىنىڭ ستۋ­دەنتى مارحابات تى­لەگەن (اتى-ءجونى سپيكەردىڭ قا­لاۋىمەن وزگەرتىلدى) OpenU.kz-كە تىركەلىپ, «ينتەرنەت پسيحولوگياسى» كۋرسىن تاڭداعان. ء«بىز قوزعالماستان توقسان مينۋت لەكتسيا وقيتىن وقىتۋشىلاردان جالىعامىز. وتاندىق اشىق ۋنيۆەرسيتەتتە ۇنايتىن كۋرستار كوپ, بىراق قىزىقتىرمايدى. ءبىر ورىن­دا وتىرىپ, ەش كورنەكىلىكسىز سوي­لەيتىن لەكتوردىڭ ۆيدەوسىن 30 سەكۋندتان سوڭ ءسوندىرىپ تاس­تاعىم كەلەدى. «Tedtalks» فورما­تىندا تۇسىرسە, جاقسى ەدى», دەيدى ول. 

قازىر الەمدە ونلاين ءبىلىم بەرەتىن پلاتفورما از ەمەس. بۇل تەگىن ينتەراكتيۆتى كۋرس­تاردى تۇتىناتىن 750 مىڭ ستۋدەنتى بار Udacity; سۇرا­نىستاعى مامان­داردىڭ بىلىك­تىلىگىن ارتتىرۋ مەن جاڭا ءبىلىم الۋىنا جاعداي جاسايتىن تەگىن ءھام اقىلى كۋرس­تار ور­نالاستىرىلعان Udemy; تەگىن ونلاين-كۋرستار جونىنەن الدىڭ­عى قاتاردى بەرمەيتىن Coursera, الەمنىڭ ءار قيىرىنان ميل­ليون ستۋدەنتى بار, 4000-عا جۋىق ۆيدەو ساباقتاردى تابۋعا بولاتىن Khan Academy ءبىلىم بەرۋ پلاتفورمالارى دالەل. 

ۇزدىكسىز ءبىلىم بۇگىنگى ادام­زاتقا اۋاداي قاجەت. وعان وسى زاماندا تەك ونلاين وقىتۋ ارقىلى عانا قول جەتكىزە الامىز. قازىرگى تاڭدا ونلاين كۋرس­تار تىڭدايتىن ادامدار سانى الەمدە 100 ملن-عا جۋىق. بۇل – ويلانتاتىن كورسەتكىش.

ايدانا شوتبايقىزى,

«Egemen Qazaqstan»