سەمەيدەگى مۇحتار اۋەزوۆ اتىنداعى پەداگوگيكالىق كوللەدجدە كورنەكتى تۇركىتانۋشى, پوليگلوت, تۇركى تىلدەرىنىڭ بىلگىر مامانى ءامىر ءناجىپتىڭ 120 جىلدىعىنا وراي اتاۋلى كابينەت اشىلىپ, ەسكەرتكىش تاقتا ورناتىلدى.
ەسكەرتكىش تاقتانىڭ اشىلۋ سالتاناتىنا حالىقارالىق تۇركى اكادەمياسىنىڭ پرەزيدەنتى دارحان قىدىرالى, ءامىر ءناجىپتىڭ ماسكەۋدەن ارنايى كەلگەن قىزى ەلميرا امىرقىزى, الاشتانۋشى عالىم تۇرسىن جۇرتباي, تاريحشى مۇحتاربەك كارىموۆ, اقىن تىنىشتىقبەك ابدىكاكىم ۇلى جانە كوللەدج ديرەكتورى شاعانگۇل جاناەۆا جانە تاعى باسقالار قاتىستى. ەسكەرتكىش تاقتانىڭ اشىلۋ راسىمىنەن كەيىن وقۋ ورنىندا ءامىر ءناجىپ اتىنداعى اتاۋلى كابينەت اشىلىپ, عالىمنىڭ 4 تومدىعىنىڭ تۇساۋى كەسىلدى. ء«امىر ءناجىپ وسىندا مۇحتار اۋەزوۆ, قانىش ساتباەۆ, باسقا دا الاش قايراتكەرلەرىمەن بىرگە وقىعان. ءاليحان بوكەيحانوۆ سياقتى الاش سەركەلەرىمەن ارالاسقان. تۇركولوگيانىڭ ەڭ ءىرى تۇلعالارىمەن قويان-قولتىق قىزمەت اتقارعان. وزبەكستاندا, قاراقالپاقستاندا, بۇقارا جەرىندە عىلىمنىڭ دامۋىنا ولشەۋسىز ۇلەس قوسقان. ماسكەۋدە تۇرىپ تۇركولوگيانىڭ قانات جايۋىنا ۇلكەن قوزعاۋشى كۇش بولعان. ء«بىز قازىر تۇركولوگيانى ايتقاندا رادلوۆتى, سامويلوۆتى, باسكاكوۆتاردى ايتامىز. سونداي ءىرى دەڭگەيدەگى تۇلعا بۇگىن ءوزىنىڭ وتانىمەن, تۋعان جەرىمەن, ءبىلىم العان ورداسىمەن قاۋىشىپ وتىر. بۇل – ۇلكەن وقيعا. ءبىز ءامىر ءناجىپ ەسىمىمەن قالاي تانىستىق؟ قازاقتىڭ ۇلكەن تۇركولوگ عالىمى ءابدۋالي قايداروۆ اعامىزعا كەزىندە قولىنداعى قولجازبالارىن بەرىپ تۇرىپ: «مەنىڭ دەنەم ماسكەۋدە قالعانىمەن, رۋحىم, جۇرەگىم قازاق جەرىندە. تۇركى تاريحىنا قاتىستى قولجازبالاردىڭ كوپشىلىگى قازاق جەرىندە دۇنيەگە كەلگەن. وسىلاردىڭ كوپشىلىگى قازاق دالاسىندا جازىلعان. مۇنىڭ تىكەلەي مۇراگەرلەرى سىزدەرسىزدەر. سوندىقتان مەنىڭ قولجازباما, مەنىڭ مۇراما سىزدەر يە بولىڭىزدار. وسىنى سىزدەرگە اماناتتايمىن», دەگەن ەكەن. وسى جۇمىستى قولعا الۋدى ءابدۋالي قايدار اعامىز ەلباسى باستاماسىمەن, ءتورت مەملەكەتتىڭ ۇيىتقى بولۋىمەن اشىلعان حالىقارالىق تۇركى اكادەمياسىنا اماناتتاعان ەدى. اقىلداسا كەلە قولجازبانى كىتاپ رەتىندە شىعارۋ تۋرالى شەشىم قابىلداپ, شاكىرتتەرىن شاقىرىپ, وسى ءتورت تومدىقتى ازىرلەپ شىقتىق», – دەدى كىتاپتىڭ تۇساۋكەسەرىندە ءسوز العان د.قىدىرالى.
شارا اياسىندا تۇركى اكادەمياسى اتىنان ءامىر ناجىپكە قاتىستى سۋرەتتەر مەن قۇجاتتار, ءارتۇرلى كىتاپتار تاپسىرىلدى. تۇساۋكەسەر سوڭىندا اكادەميا پرەزيدەنتى د.قىدىرالى ەلميرا ءامىر- قىزىنا قۇرمەت كورسەتىپ, كامزول كيگىزدى.
ايتۋلى وقيعاعا وراي ماسكەۋدەن ارنايى كەلگەن عالىمنىڭ قىزى ەلميرا ءناجىپ تولقىنىسىن جاسىرا المادى. «اكەم وسى وقۋ ورنىندا ءبىلىم الدى. العاشقى ەڭبەك جولىن جاسادى. بۇگىنگى وقيعا مەن ءۇشىن وتە ماڭىزدى. تۇركى اكادەمياسىنا, ونىڭ پرەزيدەنتىنە ەرەكشە العىس ايتقىم كەلەدى. وسى ازاماتتاردىڭ ارقاسىندا اكەم جايلى بىلمەگەن تىڭ دەرەكتەرمەن تانىسىپ جاتىرمىن», دەدى ول.
الاشتانۋشى عالىم تۇرسىن جۇرتباي ءامىر ءناجىپتى ەكى رەت كورگەنىن ەسكە الىپ: «بۇگىن سەمەيدىڭ وقۋ وڭىرىندە, ويلاۋ ساناسىندا ءبىز ۇمىتىپ كەتكەن نەمەسە ۇمىتۋعا اينالعان ءبىر وي قايتىپ ورالدى. بۇل ءتورت قۇندى ەڭبەك عالىمنىڭ ۇلكەن ارمانى بولدى. سول ارمان مىنە ورىندالدى», دەدى.
تۇركولوگ عالىمنىڭ تۋعان جەرى ءۇرجار اۋدانىنىڭ اتىنان ءسوز العان اقىن قۇسمىليا نۇرقاسىم: «تاۋەلسىزدىك العانىمىزعا 30 جىل بولدى. تۇركولوگياعا ەندى بەت بۇرىپ جاتقان جايىمىز بار. ال ءامىر اعالارىمىز مۇنى باياعىدا-اق زەرتتەگەن. قاداۋ-قاداۋ ۇلىلارىمىزدى ەندى تانىپ-ءبىلىپ جاتىرمىز. قاراڭىزشى. قانشاما ۋاقىت ءوتتى. ءتورت تومدىق ەڭبەكتىڭ جارىق كورۋى, تۇلعا ەسىمىنىڭ تۋعان جەرىنە قايتا ورالۋى – عاجايىپ, ۇلكەن جۇمىس», دەپ تەبىرەندى.
كوللەدج ديرەكتورى شاعانگۇل جاناەۆا وقۋ ورنىن داڭقتى تۇلەگىمەن قاۋىشتىرعانى ءۇشىن, ءامىر ءناجىپتىڭ اماناتىن ورىنداعانى ءۇشىن حالىقارالىق تۇركى اكادەمياسىنىڭ باسشىلىعىنا العىسىن جەتكىزدى. «بۇگىندە تۇلعانىڭ تۇركى الەمىنە جاساپ كەتكەن ەرەن ەڭبەگى اقتالىپ وتىر. وسى وقۋ ورنىنا تاعى ءبىر ۇلى ەسىم قوسىلدى», دەدى ول.
جيىندا ءامىر ءناجىپتىڭ مۇحتار اۋەزوۆپەن بىرگە وسى وقۋ ورنىندا وقىعاندىعى جانە سەمەيدە «يارىش» فۋتبول كومانداسىندا بىرگە ويناعاندىعى تۋرالى دا ايتىلدى.
راۋشان نۇعمانبەك,
«Egemen Qazaqstan»
شىعىس قازاقستان وبلىسى,
اباي اۋدانى