بۇگىن قر پرەمەر-ءمينيسترى باقىتجان ساعىنتاەۆتىڭ توراعالىعىمەن وتكەن ۇكىمەت وتىرىسىندا «تسيفرلىق قازاقستان» مەملەكەتتىك باعدارلاماسىن ىسكە اسىرۋ بارىسى قارالدى. اتقارىلعان جۇمىستار تۋرالى اقپارات جانە كوممۋنيكاتسيالار ءمينيسترى د. اباەۆ, يندۋستريا جانە ينفراقۇرىلىمدىق دامۋ ءمينيسترى ج. قاسىمبەك, ءبىلىم جانە عىلىم ءمينيسترى ە. ساعاديەۆ باياندادى.
پرەمەر-مينيستر ب. ساعىنتاەۆ «تسيفرلىق قازاقستان» مەملەكەتتىك باعدارلاماسىن ىسكە اسىرۋ ەلباسىنىڭ ەرەكشە باقىلاۋىنا الىنعانىن اتاپ ءوتتى. باعدارلامانى ىسكە اسىرۋ اياسىندا قوسىلعان قۇندى ءوسىرۋدى, سونداي-اق ەكونوميكاداعى شىعىنداردى قىسقارتۋدى كوزدەيتىن ەلەۋلى ەكونوميكالىق اسەر كۇتىلۋدە.
باعدارلاما ىسكە اسىرىلعان بىلتىرعى جىلى ءبىراز باعىت بويىنشا وڭ ديناميكا بار. زاڭنامالىق بازا جەتىلدىرىلىپ, ءوندىرىستى, بيزنەستى جانە مەملەكەتتىك باسقارۋدى ەنگىزۋدىڭ وڭتايلانعان تاسىلدەرى ازىرلەندى. سونىمەن بىرگە ۇكىمەتتىڭ تسيفرلىق كۇن ءتارتىبىن ىسكە اسىرۋدىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ ماقساتىندا ورتالىق جانە جەرگىلىكتى ورگانداردىڭ تسيفرلاندىرۋدىڭ اسەرىن باعالاۋ مەن مونيتورينگتەۋدىڭ بىرىڭعاي ءادىسناماسىن ازىرلەۋ قاجەتتىلىگى تۋرالى ايتىلدى.
اقپارات جانە كوممۋنيكاتسيالار مينيسترلىگىنە ەكونوميكانىڭ جەكەلەگەن سالالارىنداعى تسيفرلاندىرۋدىڭ الەۋەتىن بەلگىلەپ, سوسىن شىعىنداردىڭ ءىس جۇزىندە قىسقارۋىن ەسكەرە وتىرىپ, تسيفرلاندىرۋ جوبالارىنىڭ تيىمدىلىگىن ەسەپتەۋدىڭ بىرىڭعاي ءادىسناماسىن جاساۋ, سونداي-اق, مەملەكەتتىك ورگاندارمەن جانە ات-قاۋىمداستىقپەن تسيفرلىق تەحنولوگيالاردى قولدانۋ ماسەلەلەرى بويىنشا زاڭ جوباسىن پىسىقتاۋدى جەتەلدەتۋ تاپسىرىلدى.
قر اقپارات جانە كوممۋنيكاتسيالار مينيسترلىگىنىڭ دەرەكتەرى بويىنشا, «تسيفرلىق قازاقستان» مەملەكەتتىك باعدارلاماسى نەگىزگى بەس باعىتتان, 17 باستامادان جانە 120 ءىس-شارادان تۇرادى. 2018 جىلى 20 ءىس-شارانى جۇزەگە اسىرۋ جوسپارلانعان بولاتىن. سول جوسپارعا ساي جۇمىستار تولىق ورىندالدى.
«ەكونوميكا سالالارىن تسيفرلاندىرۋ» — ءبىرىنشى باعىتى بويىنشا كەلەسى ماڭىزدى ناتيجەلەرگە قول جەتكىزىلدى — وتىن-ەنەرگەتيكا جانە تاۋ-كەن مەتاللۋرگيا كەشەندەرىندە يندۋستريا 4.0 ەلەمەنتتەرىن قولدانۋ ارقىلى:
ەڭبەك ونىمدىلىگى ورتاشا ەسەپپەن 10%-عا ارتتى;
جەكەلەگەن وندىرىستەردە ەلەكتر قۋاتى 33%-عا دەيىن ۇنەمدەلدى;
جابدىقتاردى پايدالانۋ كوەففيتسەنتى 50%-عا ۇلعايدى.
پايدالى قازبالارى بار جەتى ءىرى كەن ورىندارىنا «زياتكەرلىك كەن ورنى» جانە «تسيفرلىق كەنىش» جوبالارى ەنگىزىلدى. 2019 جىلى وسىنداي جۇيە بويىنشا جۇمىس جاسايتىن نىساندار سانىن 12 بىرلىككە جەتكىزۋ جوسپارلانىپ وتىر.
تاۋ-كەن ونەركاسىبىندە 102 كاسىپورىن «ايقىن» ءوندىرىس دەڭگەيىنە اۋىستىرىلدى. كولىكتى جانە لوگيستيكانى تسيفرلاندىرۋ اياسىندا «زياتكەرلىك كولىك جۇيەسى» جوباسى جۇزەگە اسىرىلىپ جاتىر. سونداي-اق, جول اكتيۆتەرىن باسقارۋ جۇيەسى ىسكە قوسىلدى. ونىڭ اياسىندا 16 جىلجىمالى جول زەرتحاناسى ءوز جۇمىسىن باستادى.
اگروونەركاسىپتىك كەشەندى تسيفرلاندىرۋ اياسىندا ەلىمىزدىڭ 14 پيلوتتىق شارۋاشىلىعىندا دالمە-ءدال ەگىنشىلىك ەلەمەنتتەرى ەنگىزىلگەن. وسىلايشا فەرمەرلەردىڭ شىعىندارى ورتاشا ەسەپپەن 15-20%-عا ازايىپ, استىق ءونىمى 2,5 ەسەگە ارتتى. 2019 جىلى «سمارت فەرمالاردى» 500 شارۋاشىلىققا دەيىن جەتكىزۋ جوسپارلانعان.
باعدارلامانىڭ تاعى ءبىر نەگىزگى باعىتى — ونلاين ساۋدا جۇيەسىن دامىتۋ. ەلەكتروندى ساۋدا سۋبەكتىلەرىنە قاتىستى زاڭنامالىق دەڭگەيدە سالىق جەڭىلدىكتەرى قاراستىرىلعان. بۇل جەڭىلدىكتەردى ە-كوممەرتسيانىڭ 331 جاڭا سۋبەكتىسى پايدالانىپ ۇلگەردى. قازاقستاندا اقشاسىز, ۇيالى تەلەفون ارقىلى قولما-قول ەسەپتەسۋ الەمدىك ترەندتەرىنىڭ ءبىرى دامۋدا. ماسەلەن 2018 جىلدىڭ قاراشا ايىنىڭ سوڭىندا ەلىمىزدەگى التى ءىرى بانك پيلوتتىق رەجيمدە وسى سەرۆيسكە قوسىلدى.
«تسيفرلىق مەملەكەتكە كوشۋ» باعىتى اياسىندا بۇگىنگى تاڭدا ءبىلىم بەرۋ سالاسىنىڭ بارلىق دەڭگەيى تسيفرلاندىرۋمەن قامتىلعان. مەكتەپكە دەيىنگى ءبىلىم بەرەتىن ۇيىمداردىڭ 64%-ى ەلەكتروندىق تۇردە وتىنىشتەر قابىلدايدى. ال مەكتەپتەردىڭ 94%-ىندا وقۋشىلار ەلەكتروندىق كۇندەلىكتەر مەن جۋرنالداردى پايدالانادى. جالپى, بۇل باعىتتى تسيفرلاندىرۋ اۋىلدىق جانە قالالىق مەكتەپتەر اراسىنداعى الشاقتىقتى 30% تومەندەتۋگە مۇمكىندىك بەردى.
دەنساۋلىق ساقتاۋدى تسيفرلاندىرۋ شەڭبەرىندە ەلەكتروندى قۇجات بەرۋگە مەديتسينالىق ۇيىمداردىڭ 99,2% اۋىستى. قازاقستاننىڭ 16,3 ملن تۇرعىنىندا وڭىرلىك ەلەكتروندىق دەنساۋلىق پاسپورتى بار. دارىگەردىڭ قابىلداۋىنا بارۋ, ساعاتتاپ كەزەك كۇتۋ ەكى ەسە ازايدى. ال اناليزدەردىڭ قورىتىندىسىن الۋ ۋاقىتى 2,5 ەسەگە دەيىن تومەندەدى. 2019 جىلى ەلەكتروندىق دەنساۋلىق ساقتاۋ پاسپورتتارىمەن قامتاماسىز ەتۋدى 100%-عا جەتكىزۋ جوسپارلانىپ وتىر.
الەۋمەتتىك-ەڭبەك سالاسىن تسيفرلاندىرۋ اياسىندا ەلەكتروندىق ەڭبەك بيرجاسى ءوز تيىمدىلىگىن دالەلدەدى. 2018 جىلى 533 مىڭنان اسا جۇمىس ىزدەۋشى جۇمىسقا ورنالاستى, ونىڭ ىشىندە 409 مىڭ ازامات تۇراقتى جۇمىس ورىنىن تاپتى.
كورسەتىلەتىن مەملەكەتتىك قىزمەتتەردى ەلەكتروندى فورماتقا اۋىستىرۋ جۇمىستارى دا جالعاسىپ جاتىر. قازىرگى ۋاقىتتا 752 كمەملەكەتتىك قىزمەتتىڭ 506 ءتۇرى اۆتوماتتاندىرىلدى. ياعني قىزمەت كورسەتۋ ۋاقىتىن 40%-عا قىسقارتۋعا مۇمكىندىك بەردى. بۇل ورتا ەسەپپەن العاندا 12 كۇننەن 7 كۇنگە دەيىنگى مەرزىم. سونىمەن قاتار, قاعاز اينالىمى 60 ملن انىقتاماعا دەيىن قىسقارعان. 2018 جىلى ەل تۇرعىندارىنا 30 ملن قىزمەت ەلەكتروندى فورماتتا كورسەتىلدى. استانا مەن الماتى قالالارىندا 3 كوشى-قون, 8 مامانداندىرىلعان, 16 تسيفرلىق حالىققا قىزمەت كورسەتۋ ورتالىقتارى اشىلىپ, بيومەتريكالىق دەرەكتەر جيناۋ جۇيەسى ىسكە قوسىلدى. بيىل مەملەكەتتىك قىزمەتتەردىڭ 80%-ىن ەلەكتروندىق فورماتقا كوشىرۋ, سونداي-اق, 1 تسيفرلىق جانە 5 كوشى-قون حقكو اشۋ جوسپارلانعان.
مەملەكەتتىك باعدارلاما اياسىندا شاعىن جانە ورتا بيزنەستى قولداۋعا ەرەكشە كوڭىل بولىنگەن. 2018 جىلى كەدەندىك رəسىمدەردى ونلاين ورتالىقتان باقىلاۋعا, باج تولەمىن ەسەپكە الۋدى جۇرگىزۋگە مۇمكىندىك بەرەتىن «استانا-1» اقپاراتتىق جۇيەسى ىسكە قوسىلدى. كەدەندىك دەكلاراتسيالاردى شىعارۋ ۇشىن بۇعان دەيىن بىرنەشە كۇن جانە بىرنەشە ساعات قاجەت ەدى, ال قازىر 1 مينۋتقا دەيىن قىسقارتىلدى. بۇگىندە جۇيەدە 859 مىڭ ەلەكتروندىق دەكلاراتسيا تىركەلگەن, ونىڭ 85%-ى 1 مينۋت ىشىندە «جاسىل ءدالىز» ارقىلى راسىمدەلگەن. «ەلەكتروندىق شوت-فاكتۋرالار», «تاۋارلاردى تاڭبالاۋ» جۇيەلەرى ىسكە اسىرىلدى, بۇل «كولەڭكەلى» ەكونوميكانى ازايتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
«جالپى, 2018 جىلى ىسكە اسىرىلعان تسيفرلىق شارالار قازىردىڭ وزىندە ەلىمىزگە 218 ملرد تەڭگەدەن استام ەكونوميكالىق پايدا اكەلدى. تسيفرلاندىرۋ ەسەبىنەن قۇرىلعان جاڭا جۇمىس ورىندارىنىڭ سانى 43 مىڭنان اسادى. بيىل جۇمىس ءتارتىبى تولىق ورنىقتى, مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ جاۋاپكەرشىلىك اۋماعى ىرىكتەلدى, ۇلتتىق جانە جەكە كومپانيالار الداعى ماقساتتارىن ايقىنداپ الدى. سوندىقتان دا جاڭا تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋدەن تۇسەتىن ەكونوميكالىق اسەر الداعى ۋاقىتتا قازىرگى ناتيجەلەردەن دە جوعارى بولادى دەپ نىق سەنىممەن ايتۋعا بولادى», — دەپ مالىمدەدى د. اباەۆ.
ءوز كەزەگىندە, يندۋستريا جانە ينفراقۇرىلىمدىق دامۋ ءمينيسترى ج. قاسىمبەك «تسيفرلىق قازاقستان» باعدارلاماسى اياسىندا باسىم جوبالار ونەركاسىپ, كولىك, تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىعى, گەولوگيا جانە جەر قويناۋىن پايدالانۋ سالالارىندا ىسكە اسىپ جاتقانىن ايتتى.
2018 جىلى ونەركاسىپتى تسيفرلاندىرۋ بويىنشا جەتى مودەلدىك فابريكادا اۋديت اياقتالدى جانە ولاردى تسيفرلاندىرۋ ءۇشىن جول كارتالارى بەكىتىلدى. ءار كاسىپورىنعا شامامەن 30 ءىس-شارا ۇسىنىلدى. سونىمەن قاتار, وڭىرلەردىڭ ونەركاسىپتىك كاسىپورىندارىن تسيفرلاندىرۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ جاتىر. قر يدم مەن اكىمدىكتەر بىرلەسىپ, ورتا جانە ءىرى ونەركاسىپ نىساندارىنا تسيفرلىق تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋ جونىندەگى جول كارتاسىن بەكىتتى. بيىل 100-دەن استام كاسىپورىندى تسيفرلاندىرۋ جۇمىستارى بەلسەندى تۇردە جالعاساتىن بولادى.
«كولىكتى جانە لوگيستيكانى تسيفرلاندىرۋ» مىندەتى بويىنشا «زياتكەرلىك كولىك جۇيەسى» (زكج) جوباسى ىسكە اسىرىلىپ جاتىر. جۇيە جول-كولىك كەشەنىن باسقارۋدىڭ بىرقاتار ماسەلەلەرىن شەشۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. ماسەلەن, كولىكتى باقىلاۋدى اۆتوماتتاندىرۋ ءۇشىن 12 ارنايى اۆتوماتتاندىرىلعان ولشەۋ قۇرالى ەنگىزىلدى. بيىل جىل سوڭىنا دەيىن جاڭا اقىلى ۋچاسكەلەردە تاعى دا 11 ارنايى اۆتوماتتاندىرىلعان ولشەۋ قۇرالىن ىسكە قوسۋ جوسپارلانىپ وتىر. 2021 جىلعا قاراي ولاردىڭ جالپى سانىن 46 بىرلىككە دەيىن جەتكىزۋ جوسپارلانۋدا.
جولاۋشىلار تاسىمالداۋ سالاسىندا قوزعالىس كەستەسىن, باعدارىن جانە جيىلىگىن ساقتاۋدى قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا پيلوتتىق رەجيمدە وبلىسارالىق جانە حالىقارالىق جولاۋشىلار تاسىمالىن ديسپەتچەرلەۋ جۇيەسى ىسكە قوسىلدى. 2019 جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن 416 باعدار بويىنشا 2 مىڭنان استام اۆتوبۋس ىسكە قوسىلادى.
جولداردىڭ جاعدايىن جاقسارتۋ ماقساتىندا «جول اكتيۆتەرىن باسقارۋ جۇيەسى» تاجىريبە رەتىندە ەنگىزدى. بۇل جۇيە تاڭدالعان جوندەۋ ستراتەگياسىنا بايلانىستى قاجەتتى ينۆەستيتسيالار كولەمىن جانە جولداردىڭ تەحنيكالىق جاعدايىن بولجايدى.
زياتكەرلىك كولىك جۇيەسىنىڭ ماڭىزدى كومپونەنتتەرىنىڭ ءبىرى— اقى الۋ, سونداي-اق جول جاعدايى بويىنشا اقپارات جيناۋ جانە ونى كولىك جۇگىزۋشىلەرگە ۇسىنۋ جۇيەسى. بۇگىندە الماتى — قاپشاعاي, الماتى — قورعاس جانە استانا — تەمىرتاۋ ۋچاسكەلەرىندە جالپى ۇزىندىعى 471 شاقىرىم بولاتىن اقى الۋ جۇيەسى پايدالانۋعا بەرىلدى. جالپى 2020 جىلعا دەيىن ۇزاقتىعى 6,5 مىڭ شاقىرىم بولاتىن 16 ۋچاسكەگە اقى الۋ جۇيەسىن ەنگىزۋ جوسپارلانۋدا.
E-SHANYRAQ جوباسىن ىسكە اسىرۋ اياسىندا 2018 جىلدىڭ سوڭىندا پيلوتتىق رەجيمدە تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىق سالاسىنىڭ بىرىڭعاي اقپاراتتىق جۇيەسى ىسكە قوسىلدى. سونىڭ ناتيجەسىندە جۇيەگە 5 217 كوپپاتەرلى تۇرعىن ءۇيدىڭ ەلەكتروندى تەحنيكالىق پاسپورتى ەنگىزىلدى جانە 5 767 ءتۇرلى ەسەپتەۋ قۇرالدارى قوسىلدى.
قۇرىلىس سالاسىندا ە-QURYLYS بىرىڭعاي اقپاراتتىق جۇيەسى ەنگىزىلۋدە. جۇيە بلوكچەين رەجيمىندە نىسان قۇرىلىسى باستالعاننان اياقتالعانعا دەيىنگى بارلىق پروتسەستى باقىلاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
ءبىلىم جانە عىلىم ءمينيسترى ە. ساعاديەۆ قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ جولداۋىنا جانە «تسيفرلىق قازاقستان» باعدارلاماسىنا سايكەس ءبىلىم بەرۋ سالاسىندا تسيفرلىق تەحنولوگيالاردى دامىتۋ بويىنشا بىرقاتار شارالار ورىندالىپ جاتقانىن, وسى ماقساتتا تسيفرلاندىرۋ ءوفيسى قۇرىلعانىن اتاپ ءوتتى.
1–4 سىنىپتارعا ارنالعان «اقپاراتتىق-كوممۋنيكاتسيالىق تەحنولوگيالار» ءپانى بويىنشا تيپتىك وقۋ باعدارلاماسى بەكىتىلدى. وسى وقۋ جىلىنان باستاپ 3-سىنىپتا وقىتۋ باستالدى. كەلەسى وقۋ جىلىنان باستاپ كەزەڭ كەزەنمەن قالعان سىنىپتار كىرىسەدى.
«100 ناقتى قادام» ۇلت جوسپارىنىڭ 76 قادامىنا سايكەس مەكتەپتەردە «ينفورماتيكا» ءپانىن وقىتۋ 5–9 سىنىپتاردا اپتاسىنا 1 ساعات نەمەسە جىلىنا 34 ساعات جانە 10–11 سىنىپتاردا اپتاسىنا 2 ساعات نەمەسە جىلىنا 68 ساعاتقا دەيىن كوبەيدى. سونىمەن قاتار, «ينفورماتيكا» ءپانى بويىنشا وقۋ باعدارلامالارىنىڭ مازمۇنى قايتا قارالىپ, مەكتەپتە روبوتتى تەحنيكا, 3D مودەلدەۋ جانە ماشينامەن وقىتۋدىڭ جۇيەلەرى سالاسىندا زاماناۋي باعدارلامالاۋ تىلدەرى ەنگىزىلدى.
2018 جىلى ءىرى كاسىپورىنداردا, جوعارى وقۋ ورىندارى كافەدرالارىنىڭ 12 بولىمشەلەرى اشىلدى. بۇگىنگى كۇنى 10 جوعارى وقۋ ورنىمەن پراكتيكالىق جانە زەرتحانالىق ساباقتار وتكىزۋ ءۇشىن وندىرىستەن كادرلار تارتىلدى. 6 جوعارى وقۋ ورنى بازاسىندا اقپاراتتىق تەحنولوگيالار, كيبەرقاۋىپسىزدىك, اقپاراتتىق قاۋىپسىزدىك بويىنشا بىلىكتىلىك ورتالىقتارى اشىلدى.
اقپاراتتىق تەحنولوگيالار سالاسىندا قاجەتتى ماماندىقتار بويىنشا مەملەكەتتىك تاپسىرىس كولەمى ۇلعايدى. 2018 جىلى ات ماماندىعى بويىنشا 10 مىڭنان استام گرانت ءبولىندى.
مەملەكەتتىك باعدارلامانىڭ 87-تارماعىن ىسكە اسىرۋ ماقساتىندا ق.ي. ساتباەۆ اتىنداعى ۋنيۆەرسيتەت بازاسىندا ونەركاسىپتىك اۆتوماتتاندىرۋ جانە تسيفرلاندىرۋ ينستيتۋتىن قۇرۋ بويىنشا جۇمىستار جۇگىزىلىپ جاتىر.
جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ اكادەميالىق جانە باسقارۋ دەربەستىگىن كەڭەيتۋ ماسەلەلەرى بويىنشا زاڭ قابىلداندى. وسى جىلى قر بعم 20-دان استام ەكسپەريمەنتتىك ءبىلىم بەرۋ باعدارلاماسىن بەكىتتى. وسى وقۋ جىلىنان باستاپ بۇل باعدارلامالار 8 جوعارى وقۋ ورنىنا ەنگىزىلدى.
سونداي-اق, اشىق ءبىلىم بەرۋدىڭ ۇلتتىق پلاتفورماسىن قۇرۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلۋدە. پلاتفورمادا ءارتۇرلى ءبىلىم كۋرستارى, سونىڭ ىشىندە 3D مودەلدەۋ, اقپاراتتىق قاۋىپسىزدىك, باعدارلامالاۋ, اT تىلدەرى جانە ت.ب. كۋرستار بولادى. سونىمەن قاتار, ءبىلىم بەرۋدى جانە عىلىمدى بىرىڭعاي باسقارۋ جۇيەسىن قۇرۋ بويىنشا جوبالاردى ىسكە اسىرىلىپ جاتىر.