وتاندىق مەديتسينانىڭ دامۋ جولىنداعى ايتۋعا تۇرارلىق جۇمىستىڭ ءبىر پاراسى «دەنساۋلىق» مەملەكەتتىك باعدارلاماسىنىڭ اياسىندا شەشىلىپ جاتىر. 2016 – 2019 جىل ارالىعىنا نەگىزدەلگەن باعدارلاما ارنالعان وڭىردەگى دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىن ساۋىقتىرۋعا سەپ بولۋدا.
الماتى وبلىسىندا دا وسى باعدارلاما اياسىندا اتقارىلاتىن نەگىزگى جۇمىس قىزمەت كورسەتۋ ساپاسىن ارتتىرۋعا باعىتتالۋدا. قازىر تۇرعىندار اراسىندا مەديتسينالىق كومەكتىڭ ساپاسىنا كوڭىلى تولىپ, دارىگەرلەردىڭ جۇمىسىنا قاناعاتتاناتىن ناۋقاستار قاتارى ءوستى. بۇل وڭىردەگى ءتيىستى مەديتسينالىق قىزمەت كورسەتۋ بازاسىنىڭ جاقسارۋىنا بايلانىستى. مىسالعا, وتكەن جىلدىڭ سوڭىندا تالدىقورعان قالاسىنداعى وبلىستىق كوپ سالالى بالالار اۋرۋحاناسىنىڭ جانىنا نەوناتالدى حيرۋرگيا ورتالىعى اشىلدى. مۇنداي ورتالىقتار ەلىمىز بويىنشا ساناۋلى عانا ەكەن. ورتالىق جاڭا وزىق ۇلگىدەگى قۇرالدارمەن جابدىقتالعان. مۇندا لاپاروسكوپيالىق باعان, بەينەكولونوسكوپ, فيبروگاستروسكوپ, برونحوسكوپ, ناركوزدىق اپپاراتتار, يۆل, جاڭا تۋعان نارەستەگە ارنالعان «جيراف» رەانيماتسيالىق ۇستەلى, فوتوتەراپيا اپپاراتتارى, كيۋۆەزدەر, رەانيماتسيالىق توسەكتەر بار. ەمدەۋ قىزمەتى 60 توسەككە شاقتالعان, 20 پالاتا بار. رەانيماتسيالىق بولىمگە 9 توسەك قويىلعان.
مۇنان بولەك, وسى قالالىق كوپ سالالى اۋرۋحانا جانىنان قاتەرلى ىسىك اۋرۋلارىن ەرتە انىقتاۋعا ارنالعان جاعداياتتىق ورتالىق ىسكە قوسىلدى. بۇل ەرەكشە جوبا دا وبلىستىق دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسىنىڭ قولداۋىمەن مەملەكەتتىك-جەكەمەنشىك ارىپتەستىك نەگىزىندە جۇزەگە اسىرىلدى. ماماندار تمد-دا تەڭدەسى جوق دەپ تانىعان, قازاقستاندا العاشقى بولىپ اشىلعان ورتالىق الماتى وبلىسىنىڭ 13 مەديتسينالىق مەكەمەسىن بىرىڭعاي مەديتسينالىق جۇيەگە بىرىكتىرەدى. ياعني, كومپيۋتەرلىك ماگنيتتىك-رەزونانستىق توموگرافيا, رەنتگەنوگرافيا, ماموگرافيا سياقتى تەكسەرۋگە قاتىستى بارلىق زەرتتەۋلەردى ءبىر ورتاعا جيناقتاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
ءوڭىر مەديتسيناسىنىڭ ءومىر ءۇشىن كۇرەستەگى قابىلەت-قارىمى تەك ماتەريالدىق-تەحنيكالىق مۇمكىندىگىنە عانا ەمەس, دارىگەرلەردىڭ ءبىلىمى مەن بىلىگىنە قاراپ باعالاناتىنى بەلگىلى. بۇل تاراپتان دا الماتى وبلىسىندا مەديتسينا ماماندارىنىڭ بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋعا, ولاردى قايتا دايارلاۋعا كوڭىل ءبولىنىپ وتىر ەكەن. وسى ماقساتقا وتكەن جىلى جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەن 201,5 ملن تەڭگە جۇمسالىپتى. سونىڭ ناتيجەسىندە ءوڭىردىڭ مەديتسينا قىزمەتكەرلەرى شەتەلدىڭ وزىق كلينيكالارىندا تاجىريبە الماسۋعا, بەلگىلى كلينيكالاردىڭ جوعارى بىلىكتى ماماندارىنان ءدارىس تىڭداۋعا مۇمكىندىك الدى. ماسەلەن, بىلتىر 344 مامان ليتۆا, پولشا, وڭتۇستىك كورەيا, تۇركيا ەلىنىڭ بىلىكتى كادرلارىنان ءدارىس العان. سول سياقتى دارىگەرلەردىڭ ءبىر توبى يزرايل, وڭتۇستىك كورەيا, تۇركيا مەملەكەتىندە قابىلداۋ ءبولىمىنىڭ جۇمىسىن جەتىلدىرۋ, لاپاروسكوپيالىق تەحنيكامەن جۇمىس ىستەۋ, تيراج جۇيەسى بويىنشا مەديتسينالىق سۇرىپتاۋعا قاتىستى تاعىلىمدامادان وتكەن ەكەن.
- قازىر ءبىز مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىنا وراي دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىن تسيفرلاندىرۋدى قولعا الدىق. بۇل رەتتە مەملەكەتتىك-جەكەمەنشىك ارىپتەستىك ءتيىمدى تەتىك بولىپ وتىر. وسى سالاداعى كوپتەگەن جوبالار مەملەكەتتىك-جەكەمەنشىك ارىپتەستىك نەگىزىندە جۇزەگە اسىرىلۋدا. ولاردىڭ قاتارىندا وبلىستىڭ اۋدان, قالالارىنداعى دارىگەرلىك امبۋلاتوريالار, ەمحانالار دا بار. مەديتسينا عىلىمىنىڭ جەتىستىكتەرى, جاڭا قۇرال-جابدىقتاردى كاسىبيلىكپەن ءتيىمدى قولدانۋ ادام ءومىرىن ساقتاۋعا جانە دەنساۋلىعىن نىعايتۋعا سەپتەسەدى دەپ ويلايمىن, - دەيدى تاقىرىپقا وراي وي بولىسكەن وبلىس اكىمى اماندىق باتالوۆ.
جالپى, الماتى وبلىسىنىڭ جاعىراپيالىق جاعدايىنا قاراي وڭىردەگى دەنساۋلىق ساقتاۋ مەكەمەلەرىنىڭ قىزمەتىن ەكى باعىتتا قاراستىرعان ءجون. كوپ جاعدايدا وبلىس ورتالىعىندا ورنالاسقان ەمحانا مەن اۋرۋحانا جۇمىسىنا باسا ماڭىز بەرىلىپ جاتادى. ارينە, تالدىقورعانداعى ەمدەۋ مەكەمەلەرىنىڭ ساپاسى جوعارى جانە مۇمكىندىگى دە ەرەكشە ەكەنى داۋسىز. ال وبلىستىڭ الماتى قالاسى ماڭىنداعى اۋداندارى ءۇشىن نەگىزى تىرەك مەگاپوليستەگى كوپسالالى كلينيكالىق اۋرۋحانا بولىپ وتىر.
- ءبىزدىڭ اۋرۋحانامىز وبلىستىڭ وڭتۇستىك ايماعىنداعى اۋدان تۇرعىندارىنا عانا ەمەس, الماتى قالاسىنىڭ دا كوپتەگەن دارىگەرلىك كومەككە مۇقتاج ادامدارىنا قىزمەت كورسەتەدى. اۋرۋحانادا العاشقى مەديتسينالىق كومەك تۇرىنەن باستاپ, كۇردەلى وپەراتسيا جاساۋعا دەيىنگى پروتسەسس كۇندەلىكتى ءجۇرىپ جاتىر. وعان تولىق مۇمكىندىگىمىز بار. ماماندار جەتكىلىكتى. بىلىكتى دارىگەرلەر قاتارى تولىق. وبلىس بويىنشا ءۇشىنشى دەڭگەيلى دارىگەرلىك كومەك كورسەتەتىن ەكى ءبولىم بار. جالپى قىزمەت كورسەتۋدىڭ ءۇشىنشى دەڭگەيى دارەجەسى وتە جوعارى دايىندىعى بار, تولىق جابدىقتالعان, ماماندارى تۇگەل مەديتسينالىق بولىمدەرگە بەرىلەدى. ال ءبىزدىڭ ەكى ءبولىم وسىنداي دارەجەگە جەتىپ وتىر. الدىمەن «انا مەن بالا» دەنساۋلىعىن ساقتاۋ ورتالىعى تۋرالى ايتايىن. بۇل باعىتتاعى ءبىزدىڭ جۇمىسىمىز ارنايى ەسەپكە تىركەلگەن انالاردى جۇكتىلىكتىڭ العاشقى ايىنان باستاپ قاداعالاۋعا الىپ, ءسابي جارىق دۇنيەگە كەلگەننەن كەيىن دە پەرزەنتحانادا دارىگەر قاداعالاۋىندا بولۋىن قامتاماسىز ەتەدى. وكىنىشكە قاراي, قازاقستاندا انا مەن بالا ءولىمى ءجيى تىركەلەدى. ايەل انالاردىڭ دەنساۋلىعى تومەن. بالا ءومىرى سىناققا كوپ تۇسەدى. مۇنداي جاعدايدا دارىگەرلەردىڭ جاۋاپكەرشىلىگى كۇشەيەدى. ال تولىق جابدىقتالعان ورتالىقسىز مىقتى ماماننىڭ ءوزى ءومىر ءۇشىن كۇرەستە تاۋەكەل ەتە بەرمەيدى, - دەيدى الماتى وبلىستىق كوپسالالى كلينيكالىق اۋرۋحاناسىنىڭ باس دارىگەرى جۇماحان مولداقۇلوۆ.
كوپسالالى اۋرۋحانانىڭ كارديولوگيا ءبولىمى دە قىزمەت كورسەتۋدىڭ ءۇشىنشى دەڭگەيلى دارەجەسىنە قول جەتكىزگەن ەكەن. مۇندا جۇرەك اۋرۋلارىن ەمدەۋ مەن الدىن الۋ شارالارى جوعارى دەڭگەيدە اتقارىلادى. وبلىس اۋداندارىنان بولەك مەگاپوليستىڭ قان قىسىمى اياقاستى كوتەرىلگەن, جۇرەگى سىر بەرگەن تۇرعىندارىنىڭ داۋا ىزدەپ كەلەتىن جەرى وسى ءبولىم.
- بىزگە «جەدەل جاردەممەن» كۇنىنەن 10 ادامعا دەيىن كەلىپ تۇسەدى. ونىڭ ىشىندە جۇرەگىنە جەدەل وتا جاسايتىن ناۋقاستار دا بار. ستانتسانارلىق ەم الاتىندار قاتارى ءتىپتى كوپ. بۇل تۇرعىندار اراسىندا كارديولوگيالىق سىرقاتتىڭ كەڭ تاراعانىن دا بىلدىرەدى. بىراق, ءبىزدىڭ ءبولىمنىڭ دارىگەرلەرى ارقاشان كومەك كورسەتۋدەن, ادام جانىنان اراشا بولۋدان اينىعان ەمەس. كەيدە ارىپتەستەرمەن دارىگەرلەر بولمەسىندە باس قوسىپ وتىرىپ, كىمنىڭ قانشا ادامدى اجالدان الىپ قالعانىن ايتىپ كۇلەمىز. جەدەل كومەك قاجەت ەتىپ كەلگەن 10 ناۋقاستىڭ كەمى تورتەۋى و دۇنيەدەن قايتادى, - دەيدى كوپسالالى اۋرۋحانانىڭ كارديولوگيا ءبولىمىنىڭ مەڭگەرۋشىسى, بىلىكتى دارىگەر گۇلنار ابدۋلاقىزى.
قازىر قوعامدا وتاندىق مەديتسينا سالاسىنا سىن كوپ ايتىلادى. نەگىزىنەن ەمحانا مەن اۋرۋحانانىڭ جەتىسپەۋشىلىگى, بىلىكتى مامان كادرلاردىڭ تاپشىلىعى, دارىگەرلەردىڭ تاجىريبەسىزدىگى مەن ءبىلىم-بىلىگىنىڭ تومەندىگى سياقتى تىزبەكتى پروبلەمانىڭ سالدارى بۇقارا مەن اق جەلەڭدى جاننىڭ اراسىنا الا ءجىپ كەرگەندەي اسەر بەرەدى. سوعان قاراماستان ەكى تاراپتىڭ تىنىس-تىرشىلىگى, ءتىپتى تاعدىرى دا ورتاق قازىققا بايلاۋلى ەكەنىن ءبارىبىر مويىندايمىز. دەمەك, جەر بەتىندەگى سوڭعى ناۋقاستىڭ دەرتتەن قۇلان تازا ايىعىپ كەتۋىنە دەيىن ادامنىڭ مەديتسينا عىلىمىنىڭ الدىنداعى تاۋەلدىلىگى جالعاسا بەرمەك. ال دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسى ءۇشىن حالىقتىڭ اماندىعى مەن ەم-دومى دا كيەلى مىندەت بولىپ قالۋى ءتيىس. الماتى وبلىسىنىڭ اق جەلەڭدى ابزال جاندارىنىڭ جۇمىسىنا قاراپ وسىلاي دەگىڭ كەلەدى...
قالماحانبەت مۇقامەتقالي,
«Egemen Qazaqstan
الماتى وبلىسى