سادريددين احمەدوۆ – قازاق بوكسىنداعى ەڭ جاس ەسىمدەردىڭ ءبىرى. تاياۋدا ول WBC تۇجىرىمداماسى بويىنشا جاستار اراسىنداعى چەمپيون اتاندى. «ەگەمەن قازاقستان» گازەتى 2017 جىلى كەيىپكەرىمىزدەن العان سۇحباتىن قايتا وڭدەپ, وقىرمان نازارىنا ۇسىنادى. سادريددين وسى سۇحباتىندا ءوزىنىڭ شىققان تەگى, جوسپارى تۋرالى بولىسكەن.
ول – سانكت-پەتەربۋرگتە جاستار اراسىنداعى الەم چەمپيوناتىنا قاتىسىپ, 69 كەلىدە چەمپيون اتانعان جاس تالانت. جاستار اراسىندا قازاقستاننىڭ 4 دۇركىن چەمپيونى. وسىلايشا بىلىكتى مامانداردىڭ كوزىنە تۇسكەن جاس بوكسشى ەرەسەكتەر قۇراماسىنا اۋىستى.
– سادريددين, سۇحباتىمىزعا كىرىسپەي تۇرىپ, وقىرماندارعا ءوزىڭدى تانىستىرىپ ءوتشى؟ سۇحبات الاردان بۇرىن ءوزىڭ تۋرالى مالىمەتتەردى ينتەرنەتتەن ىزدەي باستاپ ەدىم, ماردىمدى اقپارات تابا المادىم. ءوزىڭ جانە وتباسىڭ تۋرالى تولىق ايتىپ بەرسەڭ. الەۋمەتتىك جەلىدە سەنىڭ ۇلتىڭدى وزبەك دەپ تە جاتادى. بۇعان نە ايتاسىڭ؟
– مەن 1998 جىلدىڭ 31 قاڭتارىندا وقو, ماقتاارال اۋدانى, جەتىساي قالاسىندا قاراپايىم قازاق وتباسىندا دۇنيەگە كەلدىم. ۇيدە 5 اعايىندىمىز. 3 اپكەم بار, بارلىعى قازىر تۇرمىستا. جانە ءبىر قارىنداسىم بار. ءتورت قىزدىڭ اراسىندا وسكەن جالعىز ۇلمىن. 7 جاسىمدا وتباسىممەن استانا قالاسىنا كوشىپ كەلدىك. بوكستىڭ قىر-سىرىن مەڭگەرۋدى, الىپپەسىن وقۋدى دا وسى ەلوردامىزدا باستادىم. ۇلتىما كەلەر بولسام, مەنىڭ اكەم دە, انام دا – قازاق. جانكۇيەرلەرىمە, جالپى قازاق ەلىنە ءوزىمنىڭ «قازاق» ەكەنىمدى ايتقىم كەلەدى. مەنىڭ وزبەككە ەشقانداي قاتىسىم جوق. ەگەر ەسىمىمە بايلانىستى ايتىپ جاتسا, سادريددين دەپ اتىمدى اكەمنىڭ تۋعان قارىنداسى قويعان. قۇراننان الىنعان ەسىم. قازاقشاعا اۋدارعاندا – «يسلام ءدىنىنىڭ ماقتانىشى» دەگەن ماعىنانى بىلدىرەدى.
– جاۋاپ وقىرماندارعا تۇسىنىكتى بولدى دەپ ويلايمىن. ەندى بوكس تاقىرىبىنا اۋىسايىق. جاستار اراسىندا ءوزىڭ جەڭىمپاز اتانعان الەم چەمپيوناتىنا ورالساق. جەڭىسكە جەتۋ وڭاي بولماعانىن بىلەمىز. ءوزىڭدى قالاي جىگەرلەندىردىڭ؟ چەمپيونات الدىندا قارسىلاستارىڭنىڭ اياق الىسى, الەۋەتى تۋرالى ءبىلدىڭ بە؟
– الەم چەمپيوناتىنا قاتىساتىنىمدى بىلگەن ساتتەن ەرەكشە دايىندىققا كىرىستىم. قارسىلاستارىمنىڭ بارىنە شاما كەلگەنشە دايىندالدىم. سونىڭ ىشىندە ەجەلگى قارسىلاسىم, وزبەكستاندىق بوكسشىعا ەرەكشە دايىندالدىم. ودان كەيىن, كۋبالىق جانە ۆەنگريالىق بوكسشىلاردىڭ بۇرىنعى كەزدەسۋلەرىن بەينەجازبالاردان قاراپ, زەرتتەدىم. جەرەبە قيىنداۋ بولدى. العاشقى كەزدەسۋدە جارىس قوجايىنى, وتە تاجىريبەلى رەسەيلىك بوكسشىعا ءتۇستىم. جەكە باپكەرىم ەكەۋىمىز وعان قارسى دايىندىق جاسادىق. ۆيدەولارىن قاراپ, وسال تۇستارىن تابۋعا تىرىستىق. ناتيجەسى دە جامان بولعان جوق.
– ەكىنشى كەزدەسۋدە ليتۆالىق بوكسشىنى ءبىرىنشى راۋندتا ەكى رەت نوكداۋنعا جىبەرىپ, جەكپە-جەك ەرتە اياقتالدى. ال وزبەك بوكسشىسىمەن كەزدەسۋدە قانداي تاكتيكا ۇستاندىڭ؟
– باپكەرلەرىم ۇلىقبەك سوبيروۆپەن جاقىن قاشىقتىقتا جۇدىرىقتاسۋ كەرەكتىگىن ايتتى. وزىمە ول سالماق قۋىپ, شارشاعان سياقتى بولىپ كورىندى. قارسىلاسىمنىڭ وسال تۇسىن پايدالانىپ, ءبىرىنشى نومىرمەن جۇدىرىقتاستىم. العاشقى راۋندتا ونى بارىنشا شارشاتىپ الۋ كەرەك بولدى. چەمپيونات باستالماي تۇرىپ ىشكى تۇيسىگىمدە وسى بوكسشىمەن شىعىپ قالام-اۋ دەگەن وي بولدى. ويتكەنى, ۇلىقبەكتە كەتكەن ەسەم بار ەدى. 2015 جىلى كەزدەسىپ, جەڭىلىپ قالعان ەدىم. ول كەزدە ەندى 69 كەلىگە اۋىسىپ, جاڭا سالماققا بوي ۇيرەتىپ جۇرگەن كەزىم. باستى ماقسات قارىمتا قايتارۋ بولدى. ودان بولەك, ەستەرىڭىزدە بولار, ريو وليمپياداسىنان كەيىن قازاقستاندىق بوكسشىلار, وزبەك بوكسشىلارىنان تومەن ناتيجە كورسەتتى دەپ, جانكۇيەرلەر تاراپىنان ۇلكەن سىنعا ۇشىراعان ەدى. ويىمدا سول ءبىر وكىنىشتى جانكۇيەرلەرگە ءبىر ساتكە بولسىن ۇمىتتىرىپ, قالاي دا جەڭىسكە جەتۋىم كەرەك بولدى.
– شيرەك فينالدا ۇزىن بويلى قىرعىز قارسىلاسىڭمەن دە جاقىن قاشىقتىقتا ۇرىس سالدىڭ. بىراق, وزبەك بوكسشىسىنا قارسى وتكەن جەكپە-جەكتەن, قىرعىزبەن بولعان كەزدەسۋ وڭاي بولعان سياقتى. كەزدەسۋ تۋرالى ويىڭ قانداي؟
– قىرعىز دا چەمپيوناتقا جاقسى دايىندىقپەن كەلگەن ەكەن. جاقسى ناتيجە كورسەتىپ كەلە جاتتى. ەكەۋمىزدىڭ جولىمىز شيرەك فينالدا ءتۇيىسىپ, ناتيجەسىندە جەڭىسكە جەتتىم. بۇل بوكسشىمەن دە جاقىن قاشىقتىقتان جۇدىرىقتاسۋعا تىرىستىم. وعان دا وزبەككە قولدانعان تاكتيكانى قولداندىم, ىشىنەن كوپ سوققى جاسادىم. ول شىنىن ايتقاندا ونداي سوققىلارعا شىداي المادى. ناقتىراق ايتسام, كەزدەسۋدە ءبىرىنشى نومىرمەن جۇدىرىقتاسىپ, قارسىلاسىمدى «سىندىرىپ» تاستاۋ كەرەك بولدى عوي (كۇلەدى).
– جالپى, ۇزىن بويلى بوكسشىمەن جۇدىرىقتاسۋ ساعان ىڭعايسىز سياقتى. مۇنى الەم چەمپيوناتىنىڭ جارتىلاي فينالىندا اعىلشىنمەن وتكىزگەن كەزدەسۋدە دە كورگەندەي بولدىق.
– دۇرىس ايتاسىز. ماعان بويى ۇزىن قارسىلاستارمەن جۇدىرىقتاسۋ قيىنعا سوعادى. بىراق بىرتە-بىرتە ۇيرەنىپ كەلە جاتىرمىن. الدا بولاشاق قارسىلاستارىمنىڭ دا بويى ۇزىن ەكەنىن ەسكەرىپ, ولارعا ادەيى دايىندالىپ جاتىرمىن.
– سەنىڭ سالماعىڭدا قازاق بوكسشىلارى ءىرى جارىستاردان جۇلدەسىز ورالماعان. 69 كيلونى «قازاق سالماعى» دەپ ءجۇرمىز. ەندى ۇلتتىق قۇرامادا جاۋاپكەرشىلىكتىڭ اۋىرلىعىن سەزىنبەيسىڭ بە؟
– بۇل سالماقتىڭ جاۋاپكەرشىلىگى وتە جوعارى ەكەنىن بىلەمىن جانە تۇسىنەمىن. وسى سالماقتا الدىڭعى اعالارىمنىڭ جاقسى ءداستۇرىن جالعاستىرسام دەيمىن. سول ءۇشىن ەڭبەك ەتىپ جاتىرمىن. باستى ماقساتىم – 69 كيلودا ەرەسەكتەر اراسىنداعى الەم جانە وليمپيادا چەمپيونى اتانۋ.
– قۇرامانىڭ وسى سالماقتاعى مۇشەلەرى ابىلايحان ءجۇسىپوۆ پەن يليا وچكين تۋرالى نە ايتاسىڭ؟ قارىم-قاتىناستارىڭ قالاي؟
– ولار دا 69 كيلونىڭ جۇگىن كوتەرە الاتىن مىقتى, ناتيجەلەرى دە جامان ەمەس. ابىلايحان ەل چەمپيونى اتانسا, يليا وچكين جۇلدەگەر بولدى. قارىم-قاتىناسىمىز وتە جاقسى. ولارمەن جارىستاردا ءالى كەزدەسپەگەنمىن. الداعى ۋاقىتتاعى تۋرنيرلەردە كەزدەسىپ جاتسام, ولاردى جەڭىپ, 69 كيلودا قۇرامانىڭ ءبىرىنشى نومىردەگى بوكسشىسى بولامىن دەگەن ويدامىن. وسى ماقساتقا جەتۋ جولىندا جەكە باپكەرىممەن بىرگە ەڭبەكتەنۋ ۇستىندەمىن. بىراق كىمنىڭ مىقتى ەكەنىن ۋاقىت كورسەتەدى.
– وقۋ-جاتتىعۋ جيىنىندا ابىلايحانمەن سپاررينگ وتكىزدىڭ بە؟ ونىڭ مۇمكىندىكتەرىن قالاي باعالايسىڭ؟
– سپاررينگ جاساپ كورمەدىك. بىراق كەلەسى وقۋ-جاتتىعۋ جيىنىندا وتكىزىپ قالۋىم مۇمكىن.
– قالىپتى سالماعىڭ قانداي؟ الداعى ۋاقىتتا سالماق قوسۋ ويىڭدا جوق پا؟
– ءار كەزدە ءارتۇرلى. كەيدە, 71-72, كەيدە 74 كەلىگە شىعىپ كەتەمىن. سالماق قوسۋ ويدا جوق. وليمپياداعا «قازاقتىڭ سالماعىندا» بارىپ, اعالارىمنىڭ جولىن جالعاپ, چەمپيون اتانعىم كەلەدى.
– بوكس ماماندارى سەنىڭ بوكستاسۋ ءتاسىلىڭ كاسىپقوي بوكسشىلارعا كەلەدى دەپ ءجۇر. كاسىپقويعا اۋىسۋ تۋرالى ويلارىڭ بار ما؟
– كاسىپقوي بوكستى جاقسى كورەمىن. بىراق اۋەسقوي بوكستا جەتپەگەن جەتىستىكتەرىم, باعىندىرماعان بيىكتەرىم كوپ. قۇداي قالاسا, توكيو وليمپياداسىنا ىلىنسەم, ودان كەيىن كاسىپقوي بوكسقا اۋىسسام با دەپ تە ويلايمىن. اقش-تا تۇرىپ جاتقان ۆاسيلي جيروۆ اعامىزدان ۇسىنىس تا كەلدى. بىراق ۇلى ماقساتىم وليمپياداعا قاتىسىپ, چەمپيون اتانۋ بولعاندىقتان, باس تارتتىم.
– بوكستاعى كۋميرىڭ كىم؟ قاي بوكسشىلاردى ۇلگى تۇتاسىڭ؟
– كاسىپقوي بوكستى كوپ قارايمىن, بىراق ءدال مىنا بوكسشى سياقتى بولعىم كەلەدى, ۇقساعىم دەپ ەشكىمدى ايتا المايمىن. كۋميرىم دە جوق. ەشكىمگە ۇقسامايتىن, وزىندىك ەرەكشە ءستيلى بار اتاقتى بوكسشى بولعىم كەلەدى.
سۇحباتتاسقان ءالي بيتورە
«ەگەمەن قازاقستان»