قاسيەت قونعان اۋليە ادامداردان قازاق جەرى كەندە ەمەس. ەسىمىنىڭ ءوزى قينالعانعا مەدەت بولعان بايباقتى اتا قارمىس ۇلى جايلى دا اڭىزعا بەرگىسىز اڭگىمە كوپ. سونىڭ ىشىندە اتانىڭ قاسيەتتى قامشىسى تۋرالى دا ءاپسانالار بار.
زامانىندا باتىر ءارى ارۋاقتى ادام بولعان بايباقتى اتانىڭ ءبىر قاسيەتى – اۋىرىپ جاتقان ادامدى الىستان سەزىپ, اتىنا ءمىنىپ, شاۋىپ كەتەدى ەكەن. ءبىر كۇنى كيىز ءۇيدى قورشاپ, جىلاپ وتىرعان ءبىر توپ ادامنىڭ ۇستىنەن تۇسەدى. اڭداسا, كەلىنى قايتىپ, قايعى جامىلىپ وتىرعان ءۇي بولىپ شىعىپتى. سول كەزدە بايباقتى اتا ون ەكى ءورىم دويىر قامشىسىمەن ءۇيدىڭ سىرتىنان ۇرىپ, «تاستاپ كەت, ءاي, تاستاپ كەت!» دەپ ايقايلاپتى. ارادا ءبىراز ۋاقىت وتكەننەن كەيىن كيىز ءۇيدىڭ ىشىنەن الدەبىر داۋىس ەستىلەدى, بارىپ قاراسا, ەكى دۇنيەنىڭ ورتاسىندا جاتقان كەلىنشەككە جان ەنىپتى دەيدى. «مەنىڭ وكپەمدى ءبىر قىزىل يت سۋىرىپ الىپ, ۇلكەن كوك سۋعا قاراي شاپتى. كوك سۋعا جاقىنداپ قالعاندا, ات مىنگەن اقساقالدى ءبىر اتامىز «تاستاپ كەت, ەي يت, تاستاپ كەت!» دەدى. ماناعى يت وكپەنى سۋعا سالعاندا مەن ولەتىن ەدىم. قايتا اينالىپ كەلىپ, وكپەمدى ورنىنا سالىپ كەتتى», دەپتى كەلىن. ال جورىقتارعا قامشىسىن الىپ جالعىز شىققاندا بايباقتى اتا جاۋدىڭ كوزىنە مىڭ ادام بولىپ كورىنگەن دەسەدى. ەل اۋزىنداعى اڭىزداردا اتانىڭ قامشىسى تۋرالى ءتۇرلى تىلسىم جايتتار ايتىلادى. قازىر ول قامشى اتىراۋ وبلىستىق تاريحي-ولكەتانۋ مۋزەيىندە ساقتاۋلى. ونى بۇل جەرگە اتىراۋ قالاسىنىڭ تۇرعىنى اقجۇما جاڭبىروۆا تاپسىرعان.
«بايباقتى اتانىڭ قاسيەتتى قامشىسى» اتتى مۋزەيدە وتكەن شارادا مادەنيەت قايراتكەرى ابات كەنجەعالي ۇلى بۇگىندە كونەنىڭ كوزىنە اينالعان جادىگەر تۋرالى تاعىلىمدى دەرەكتەر كەلتىردى.
– كەزىندە ەڭ جاقسى قامشىنى سىيعا ۇسىنۋ ءداستۇرى بولعان. «قامشى ۇستاعاننان جىن-شايتاندار قاشادى» دەگەن تۇسىنىكتە بار. بۇل رەتتە قامشى ەمشىلەردىڭ ەمدىك قارۋىنا دا اينالعان, – دەيدى ابات كەنجەعالي ۇلى. – بۇگىندە قامشى ءورۋ دە ۇمىتىلىپ بارادى. مەنىڭ اتام ەرەكەن قالمۇحانوۆ جاڭگىر حاننىڭ ۇستاعان قامشىسىن جاساعان شەبەر ادام ەدى. ول كەزدە بىلعارى يلەۋ تەحنيكاسىنىڭ ءوزى باسقاشا بولاتىن. وسى ءداستۇردى قايتادان قولدانىسقا ەنگىزسەك, ءار قازاقتىڭ تورىندە دومبىرا مەن قامشى تۇرسا, رۋحاني جاڭعىرۋ دەگەن – وسى.
قازىر وبلىستىق مۋزەي قورىندا 20-عا جۋىق قامشى بار. سولاردىڭ اراسىندا تالاي اڭىزعا ارقاۋ بولعان بايباقتى اتانىڭ توبىلعى ساپتى قامشىسى كوز تارتادى.
باقىتگۇل باباش,
«Egemen Qazagstan»