ماڭىزدى باستامالارعا قۇقىقتىق نەگىز قالاندى

پارلامەنت سەسسيالارىنىڭ جۇمىسى كۇنتىزبەلىك جىلمەن سايكەس بولمايتىن­دىقتان وسى جىلعى سەسسيادا قانشا زاڭ قابىل­دانعانىن ناقتى ايتۋ قيىن. ويت­كەنى پارلامەنتتىڭ قازىرگى, ءتورتىنشى سەس­سيا­­سىنىڭ جۇمىسى قىركۇيەك ايىنان باس­تالدى. ال وعان دەيىنگى ءۇشىنشى سەسسيا 30 ماۋسىمدا اياقتالعان بولاتىن. بىراق سوعان قاراماي 2018 جىلعى قابىلدانعان زاڭدارعا قىسقاشا شولۋ جاساپ كورەلىك. 

2018 جىلى ەلىمىز ءۇشىن اسا ماڭىزدى زاڭداردىڭ قاتارىندا قاۋىپسىزدىك كەڭەسى تۋرالى زاڭ قابىلداندى. 

سونداي-اق ۆاليۋتالىق رەتتەۋ جانە ۆاليۋتالىق باقىلاۋ تۋرالى زاڭ قابىل­داندى. ول ۆاليۋتالىق وپەراتسيالارمەن باي­لا­نىستى قوعامدىق قاتىناستاردى رەت­تەيدى جانە ۆاليۋتالىق رەتتەۋدىڭ ماقسات­تارى مەن مىندەتتەرىن ايقىندايدى. وسى جىلى قابىلدانعان زاڭداردىڭ قاتارىندا بالالاردىڭ دەنساۋلىعىن جانە دامۋىن زياندى اقپاراتتاردان قورعاۋ تۋرالى دا زاڭ بار. 2017 جىلعى مالىمەتتەرگە قاراعاندا, اقپارات جانە كوممۋنيكاتسيالار مينيسترلىگى ينتەرنەت رەسۋرستاردىڭ قاتارىنان 270 مىڭنان اسا ماتەريالداردى الدىرىپ تاستاۋعا ءماجبۇر بولعان, ويتكەنى ولار بالالاردىڭ جاس ساناسىنا كەرى اسەر ەتىپ, ولاردىڭ بويىنا قاتىگەزدىك دەرتىن ەگىپ, اگرەسسيانى وياتۋعا ىقپال ەتكەن. ال ەندى مىنا زاڭ بالانىڭ ءسوز بوستاندىعى مەن اقپارات الۋ قۇقىن قامتاماسىز ەتە وتىرىپ, ولاردى كەلەڭ­سىز اقپاراتتاردان ساقتاۋعا ىقپال ەتەتىن بولادى دەپ تانىلدى. 

2018 جىلى قابىلدانعان زاڭداردىڭ قاتارىندا ادۆوكاتتىق ءىس-ارەكەتتەر مەن زاڭگەرلىك كومەكتى قامتاماسىز ەتۋ, ستاندارتتاۋ, كينەماتوگرافيا, تابيعي مونوپوليالار تۋرالى زاڭدار دا بولدى. 

ستاندارتتاۋ تۋرالى زاڭ – بىرتەك­تىلىكتىڭ ۇلتتىق جۇيەسىن رەفورمالاۋ شەڭ­بەرىندە زاڭنامانى جەتىلدىرۋدى ماق­سات ەتكەن. ول ءونىمنىڭ ساپاسىن كوتەرىپ, باسە­كەلەستىككە قابىلەتتىلىگىن ارتتىرا تۇسۋ­گە مۇمكىندىك بەرەتىن بولادى.

كينەماتوگرافيا تۋرالى زاڭنىڭ نەگىزگى ماقساتى – ۇلتتىق كينو تۋىندىلارىن قولداۋ جانە كينوداعى قازاق ءتىلىنىڭ ءورىسىن اشۋعا ارنالعاندىعى تۋرالى ايتىلدى. وسى اتالعان زاڭدار دەربەس زاڭدار بولسا, بۇلاردان باسقا ەكى كونستيتۋتسيالىق زاڭ­عا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگى­زىلدى. سونىڭ ىشىندە شىمكەنت قالا­سى­نىڭ رەسپۋبليكالىق دارەجە­دەگى قالا­لار قاتارىنا ەنۋىنە جانە تۇركىستان وب­لى­سىنىڭ قۇرىلۋىنا بايلا­نىستى قازاق­ستان رەسپۋبليكاسىنىڭ اكىمشىلىك-تەر­ري­تو­ريالىق قۇرىلىمىنا وزگەرىستەر ەنگىزۋ تۋرالى زاڭ قابىلداندى. دەربەس زاڭداردىڭ قاتارىندا جىل سايىن بەكىتى­لەتىن كەلەر جىلداردىڭ بيۋدجەتى مەن ۇلتتىق قوردان بولىنەتىن كەپىلدەندىرىلگەن ترانسفەرتتەر تۋرالى زاڭدار دا بار. 

سونىمەن بىرگە قولدانىستاعى زاڭدارعا وزگەرتۋلەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى وتىزدان ارتىق زاڭ قابىلدانىپ, قولدانىسقا ەندى. 

پارلامەنت قابىلداعان زاڭناما­نىڭ ۇلكەن بولىگى قازاقستاننىڭ ءتۇرلى مەملەكەتتەرمەن جاساعان حالىقارا­لىق كە­لىسىمدەرىن راتيفيكاتسيالايتىن زاڭ­­داردى قابىلداۋعا ارنال­دى. 2018 جىلى سونداي 40-قا جۋىق زاڭ قابىل­داندى. قابىلدانعان زاڭداردىڭ اراسىن­دا پارلامەنت دەپۋتاتتارىنىڭ باس­­تا­ما­شىل­دىعىمەن ازىرلەنگەندەرى دە بار. سونىڭ ىشىندە جوعارىدا اتالعان بالالاردىڭ دەنساۋلىقتارى مەن دامۋىنا زيان كەلتىرەتىن اقپاراتتاردان قورعاۋ تۋرالى جانە وعان ىلەسپە زاڭدار دەپۋتاتتار­دىڭ باستاماشىلدىعىمەن دايىندالدى. سونداي-اق گاز جانە تۇرعىنداردى گازبەن قامتاماسىز ەتۋ تۋرالى زاڭ دا دەپۋتات­تاردىڭ باستاماشىلدىعىمەن ازىرلەندى. ءبىلىم بەرۋ تۋرالى زاڭعا ەنگىزىلگەن وزگەرىس­تەر مەن تولىقتىرۋلار تۋرالى زاڭدى دا دەپۋتاتتار كوتەرگەن. 

مىنە, قىسقاشا ايتقاندا حالىق قالاۋ­لىلارى 2018 جىلى وسىنداي قىز­مەتتەر اتقاردى.

جاقسىباي سامرات,

«ەگەمەن قازاقستان»