يت جىلى دا سپورتتىق سايىستارعا تولى بولدى. جىلدىڭ باسىنان اياعىنا دەيىن قازاقستاندىق ورەندەر بىرقاتار ماڭىزى زور كەشەندى جارىستارعا, جەكەلەگەن سپورت تۇرلەرى بويىنشا وتكەن الەمدىك جانە قۇرلىقتىق دەڭگەيدەگى دودالارعا جانە باسقا دا تولىپ جاتقان حالىقارالىق تۋرنيرلەرگە قاتىستى. جەرلەستەرىمىزدىڭ جارقىن جەڭىسىنە قۇشتارلانا قول سوعىپ, كۋانىش پەن شاتتىققا بولەنگەن كەزدەرىمىز كوپ بولدى. سونىمەن قاتار جەڭىلىستەن جىگەرىمىز جاسىپ, كوڭىلىمىز قۇلازىعان ساتتەر دە جوق ەمەس.
بيىلعى جىلدىڭ باستى جارىسى – 9-25 اقپان ارالىعىندا وڭتۇستىك كورەيانىڭ پحەنچحان قالاسىندا الاۋى تۇتانعان XXIII قىسقى وليمپيا ويىندارى ەكەنى داۋسىز. الەمنىڭ 92 مەملەكەتىنەن كەلگەن 3 مىڭعا تارتا ورەننىڭ قاتىسۋىمەن وتكەن بايراقتى باسەكەدە قازاقستاننىڭ 24 سپورتشىسى باق سىنادى. وتانداستارىمىزدىڭ اراسىنان تورتجىلدىقتىڭ باستى دوداسىندا الەم چەمپيوناتىنىڭ كۇمىس جانە قولا جۇلدەگەرى, دۇنيەجۇزىلىك ۋنيۆەرسيادانىڭ ەكى جانە ازيا ويىندارىنىڭ ءۇش دۇركىن جەڭىمپازى يۋليا گالىشەۆانىڭ باق جۇلدىزى جاندى. فريستايلدىڭ موگۋل سايىسىندا ونەر كورسەتكەن 25 جاستاعى شىعىس قازاقستان وبلىسىنىڭ وكىلى تەك فرانتسيالىق پەررين لاففون مەن كانادالىق جيۋستين ديۋفۋر-لاپۋانتتان عانا قالىپ قويىپ, قولا مەدالدى موينىنا ءىلدى. وكىنىشكە قاراي, وزگە سپورتشىلارىمىز جەڭىس تۇعىرىنا كوتەرىلە العان جوق. وسى يۋليا گالىشەۆانىڭ جالعىز قولاسىنىڭ ارقاسىندا قازاقستان قۇراماسى جالپى كوماندالىق ەسەپتە 28-ورىنعا تابان تىرەدى.
تۋرا ەكى اپتادان كەيىن پاراليمپيالىق ويىندار باستالدى. 49 مەملەكەتتەن كەلگەن 600-گە تارتا ۇمىتكەردىڭ باسىن قوسقان باسەكەدە الەكساندر كوليادين سۋىرىلىپ شىقتى. شاڭعىشىلاردىڭ كلاسسيكالىق ادىسپەن 1,5 شاقىرىمدىق سايىسىندا وتانداسىمىز باس جۇلدەنى ولجالادى. وسىلايشا, كوليادين قىسقى پاراليمپيادادا توپ جارعان تۇڭعىش قازاقستاندىق سپورتشى رەتىندە ءوز ەسىمىن تاريحتا قالدىردى. جالپى, كوماندالىق ەسەپتە ءبىزدىڭ ەلدىڭ ورەندەرى قىتاي قۇراماسىمەن بىرگە 20 مەن 21-ورىنداردى ءوزارا ءبولىستى.
18 تامىز بەن 2 قىركۇيەك ارالىعىندا يندونەزيانىڭ باس شاھارى جاكارتادا وتكەن XVIII جازعى ازيا ويىندارىنىڭ كۋاسى بولا وتىرىپ, كەرەعار سەزىمدى باستان كەشىردىك. ءبىر جاعىنان كەيبىر ءور مىنەزدى ۇل-قىزدارىمىزدىڭ اسقان شەبەرلىگىنە ءتانتى بولىپ, ولاردىڭ ءار جەڭىسىنەن كەيىن قۋانىش پەن شاتتىققا بولەنسەك, ەندى بىردە جەرلەستەرىمىزدىڭ جىگەرسىزدىگىنە كۇيىنىپ, جانارىمىزبەن جەر شۇقىدىق. ەڭ وكىنىشتىسى, وسىعان دەيىن جالپى ەسەپتە ۇنەمى ۇزدىك بەستىكتىڭ قاتارىنان كورىنىپ جۇرگەن قازاقستان قۇراماسى وسى جولى «توپ-10» كوماندانىڭ قاتارىنا اۋپىرىمدەپ ءجۇرىپ ىلىكتى. ءسوز جوق, قىتاي, وڭتۇستىك كورەيا جانە جاپونيانىڭ ءبىز ءۇشىن ازىرگە الىنبايتىن تاس قامال ەكەنىن مويىندايمىز. ازيانىڭ ءۇش الپاۋىتى الدارىنا جان سالماي كەلە جاتقانىنا تالاي جىلدىڭ ءجۇزى بولدى. سونداي-اق 1994 جىلى بانگكوكتا تايلاندتىڭ جانە 2010 جىلى گۋانجوۋدا يراننىڭ وتانداستارىمىزدان وزعانى ەسىمىزدە. ال وسى جارىستا قىتاي, وڭتۇستىك كورەيا, جاپونيا, يراننان بولەك, وزبەكستان, تايپەي جانە ءۇندىستان قۇرامالارى شاڭ قاپتىرىپ كەتتى. قانشا جاسىرساق تا, جاكارتادا جولىمىزدىڭ بولماعانىن مويىنداماسقا لاج جوق. يندونەزيانىڭ استاناسىندا 15 التىن, 17 كۇمىس جانە 44 قولانى قورجىنعا سالعان قازاقستاننىڭ ورەندەرى جارىس كەستەسىندە 9-ورىندى قاناعات تۇتتى.
6-18 قازان ارالىعىندا جەر جاھاننىڭ ەڭ دارىندى جاس ورەندەرى ارگەنتينانىڭ استاناسىندا باس قوستى. جاسوسپىرىمدەردىڭ جازعى وليمپياداسىندا 206 مەملەكەتتەن كەلگەن 4 مىڭعا تارتا سپورتشىلار سايىسقا ءتۇستى. بۋەنوس-ايرەستە ءبىزدىڭ تۇلەكتەر تابىستى ونەر كورسەتىپ, ايتۋلى جارىستىڭ تاريحىندا تۇڭعىش رەت 14-ورىنعا كوتەرىلدى. جەرلەستەرىمىزگە بۇيىرعانى 4 التىن, 3 كۇمىس جانە 3 قولا مەدال. بارلىعى – 10 جۇلدە. وسى جارىستا جۇلدە العان جاس ورەندەر كەلەشەكتە ەرەسەكتەر دۋىنا ەركىن قوسىلىپ, بۇدان دا ءدۇبىرلى دودالاردا جاسىنداي جارقىرايتىندارىنا سەنىمىمىز زور.
جەكەلەگەن سپورت تۇرلەرىنە كەلەر بولساق, كۇرەس تۇرلەرى بويىنشا بۋداپەشتتە وتكەن الەم چەمپيوناتىندا قازاقستاننىڭ بالۋاندارى ءۇش جۇلدەگە قول جەتكىزدى. ەركىن كۇرەستەن تاجىريبەلى نۇريسلام ساناەۆ (57 كيلو) سوڭعى سىنعا دەيىن القىنباي جەتىپ, شەشۋشى تۇستا كىلەمدەگى تورەشىنىڭ ورەسكەل قاتەلىگى سالدارىنان التىننان ايىرىلدى. ناتيجەسىندە نۇريسلام كۇمىس مەدالدى قاناعات تۇتتى. گرەك-ريم كۇرەسىنەن وتكەن جارىستا ساقا سپورتشىلارىمىز تەگىستەي ۇتىلدى. دەسەك تە بۇعان دەيىن كوپ كوزگە تۇسە قويماعان ايدوس سۇلتانعالي (60 كيلو) مەن مەيىرجان شەرماحانبەت (67 كيلو) سىندى جالىندى جاستار سول ولقىلىقتىڭ ورنىن تولتىردى. ۆەنگريا استاناسىندا اسقان شەبەرلىك تانىتىپ, نەبىر دۇلدۇلدەردى جولدارىنان ىعىستىرعان قازاقتىڭ قوس بالۋانى قولا مەدالعا يە بولدى. ال ايەلدەر كۇرەسىنەن وتكەن جارىستان قۇر الاقان قالدىق.
دزيۋدوشىلاردىڭ دۇنيەجۇزىلىك دوداسىندا قازاقستان قۇراماسىنا قوس جۇلدە بۇيىردى. ايەلدەر اراسىندا اسا جەڭىل سالماق دارەجەسىندە بەلدەسكەن اتاقتى وتگونتسەتسەگ گالبادراح ءۇشىنشى ورىنعا تابان تىرەگەندە ەشكىم تاڭدانا قويعان جوق. ال 66 كيلو سالماقتاعى ەرلان سەرىكجانوۆ ەرلىك جاسادى. سول كۇنگە دەيىن وزگە مىقتىلاردىڭ كولەڭكەسىندە جۇرگەن قانداسىمىز باكۋدە كەرەمەت ونەر كورسەتتى. فينالدىق ايقاستا جاپونيانىڭ شوق جۇلدىزى حيفۋمي اببەگە عانا ەسە جىبەرگەن ەرلان كۇمىس مەدالدى كەۋدەسىندە جارقىراتتى.
شەتتەتۋ مەرزىمى اياقتالىپ, ءبىر جىلعا سوزىلعان ۇزىلىستەن كەيىن حالىقارالىق ارەناعا قايتا شىققان وتاندىق اۋىر اتلەتتەردىڭ دە اياق الىسى جامان بولعان جوق. تالاي «تار جول, تايعاق كەشۋدى» باسىنان وتكەرگەن تولاعايلاردىڭ ساعى سىنباعان ەكەن. اشحابادتاعى الەمدىك دودانى ولار قوس جۇلدەمەن قورىتىندىلادى. اتاپ ايتساق, 55 كيلو سالماقتاعى ارلي چونتەي كۇمىس السا, 71 كيلو سالماقتاعى نادەجدا ليحاچەۆا قولاعا قول جەتكىزدى.
بيىل بوكستان ەرلەر اراسىندا الەم چەمپيوناتى وتكەن جوق. ەسەسىنە بۇرىمدىلار اراسىنداعى باسەكە ميلليونداعان كورەرمەننىڭ نازارىن وزىنە اۋداردى. ءۇندىستاننىڭ نيۋ-دەلي قالاسىندا جالاۋى جەلبىرەگەن دۇنيەجۇزىلىك دودادا جاينا شەكەربەكوۆا (51 كيلو) ەكىنشى ورىن السا, كارينا يبراگيموۆا (60 كيلو) ءۇشىنشى ساتىعا تۇراقتادى.
تاەكۆوندوشىلار ءباا-ءنىڭ فۋدجەيرا قالاسىندا وتكەن كوماندالىق الەم كۋبوگىندا باق سىنادى. العاشىندا ەرلەر قۇراماسى, ىلە-شالا ارالاس قۇراما قولا مەدالدى جەڭىپ الىپ, مەرەيىمىزدى ءبىر ءوسىرىپ تاستادى. ءبىر ايتا كەتەرلىگى, ايتۋلى جارىستا قازاقستان قۇراماسى بۇرىن-سوڭدى ءدال وسىنداي وراسان زور تابىسقا قول جەتكىزگەن جوق ەدى.
* * *
وليمپيادا باعدارلاماسىنا ەنبەگەن سپورت تۇرلەرى جايىندا ايتار بولساق, قاراشا ايىندا رۋمىنيانىڭ استاناسى – بۋحارەستە سامبودان الەم چەمپيوناتى ءوتتى. سول جارىستا نۇربول سەرىكوۆ (68 كيلو) باس جۇلدەنى ولجالاسا, گۇلنۇر ەربولوۆا (52 كيلو) قولا مەدالدى يەمدەندى. ال جاۋىنگەرلىك سامبودان وتكەن سايىستا وتانداستارىمىز 1 التىن, 1 كۇمىس جانە 2 قولانى قورجىنعا سالدى.
شاحماتتان ايەلدەر اراسىندا رەسەيدىڭ حانتى-مانسسى قالاسىندا وتكەن الەم چەمپيوناتىندا قازاقستاننىڭ ءۇش ارۋى باق سىنادى. سولاردىڭ اراسىنان جانسايا ابدىمالىكتىڭ شوقتىعى بيىك بولدى. 18 جاستاعى قازاقتىڭ قارشاداي قىزى ءۇش بىردەي بەلدى قارسىلاسىن قاپى قالدىرىپ, شيرەك فينالدا ۇتىلدى. بۇل – ءبىز ءۇشىن وسى سپورت ءتۇرى تاريحىندا بۇرىن-سوڭدى بولماعان زور كورسەتكىش. وسىلايشا جانسايا الەمدەگى ەڭ ۇزدىك سەگىز شاحماتشىنىڭ قاتارىنان كورىندى.
* * *
دەسەك تە, بيىل «اتتەگەن-اي» دەگەن كەزدەرىمىز دە از بولعان جوق. ماسەلەن, جاكارتادا الاۋى تۇتانعان ازيا ويىندارىندا قازاقستان قۇراماسىنىڭ 9-ورىندا قالىپ قويۋى جانكۇيەرلەر كوڭىلىنە كادىمگىدەي سەلكەۋ ءتۇسىردى. ول ازداي, ءوز تاريحىندا تۇڭعىش رەت ءبىزدىڭ بوكسشىلار مەن بالۋاندارعا بايراقتى باسەكەنىڭ باس جۇلدەسى بۇيىرمادى.
بيىل كۇرەس تۇرلەرىنەن بۋداپەشتتە وتكەن الەم چەمپيوناتىندا التىننىڭ سىڭعىرىن ەستىسەك دەپ ارماندادىق. سەبەبى تورتكۇل دۇنيەنىڭ تەڭدەسسىزدەرى باس قوسقان دودادا وتانداستارىمىزدىڭ جەڭىس تۇعىرىنىڭ ەڭ بيىك ساتىسىنا كوتەرىلمەگەنىنە 20 جىلعا جۋىقتادى. وكىنىشكە قاراي, بۇل جولى دا بىردە-ءبىر بالۋانىمىزعا ەڭ بيىك بەلەس باعىنبادى. ءبىر سوزبەن ايتساق, بيىل قازاقستاننىڭ سپورتشىلارى وليمپيادا باعدارلاماسىنا ەنگەن سپورت تۇرلەرى بويىنشا وتكەن الەم چەمپيوناتتارىنىڭ بىردە-بىرەۋىندە التىن مەدالعا قول جەتكىزە المادى. بۇل دا ءبىر وزەكتى ورتەگەن وكىنىش بولدى.
قازاقستاننىڭ ماقتانىشى, كاسىپقوي بوكستىڭ كوكجالى, ورتا سالماقتىڭ تەڭدەسسىزى سانالعان گەننادي گولوۆكيننىڭ ءوزىنىڭ سپورتتىق عۇمىرىنداعى باستى جەكپە-جەگىندە جەڭىلگەنى جانكۇيەرلەرگە اسا اۋىر ءتيدى. باقانداي 12 جىل بويى ەشكىمگە ەسە جىبەرمەگەن GGG 15-قىركۇيەكتە اقش-تىڭ لاس-ۆەگاس قالاسىنداعى ايگىلى «تي-موبايل ارەنادا» مەكسيكانىڭ مىقتىسى ساۋل «كانەلو» الۆارەسكە ۇپاي سانىمەن ۇتىلىپ, وزىنە تيەسىلى التىن بەلبەۋدىڭ بارلىعىنان ايىرىلدى.
ال وسى جىلعى ەل سپورتىنداعى ەڭ قايعىلى وقيعا – داڭقتى دەنيس تەننىڭ قازاسى. تاپا-تال تۇستە, الماتىنىڭ قاق ورتاسىندا ايگىلى مانەرلەپ سىرعاناۋشى, وليمپيا ويىندارى مەن الەم چەمپيوناتىنىڭ جۇلدەگەرى, كوپتەگەن اسا ءىرى حالىقارالىق جارىستاردىڭ جەڭىمپازى دەنيس تەن قاندىقول قاراقشىلاردىڭ قولىنان قازا تاپتى. دارابوز دەنيس تەن نەبارى 25 جاستا ەدى...
عالىم سۇلەيمەن,
«ەگەمەن قازاقستان»