جەلتوقسان كوتەرىلىسى قالعۋلى دۇنيەنى ءدۇر سىلكىندىردى, كسرو-نىڭ ساياسي نەگىزىن شايقادى. كەڭەس مۇستاحان ۇلى اۋحاديەۆ جەلتوقسان كوتەرىلىسىنىڭ قارساڭىندا جانە ودان كەيىن بولعان تاۋەلسىزدىك ءۇشىن كۇرەستە ادىلەت جولىنان تايمادى. جاۋ جاراعىنان تۇسكەن جارا جانىنا باتسا دا, سىر بەرمەدى. وتارلاۋشى كۇشتىڭ ىعىمەن جۇرمەدى, ونىڭ دەگەنىنە كونبەدى, وعان تاۋەلدى بولمادى. سول ءۇشىن قيانات كوردى, مەحنات شەكتى. ساياسي الاساپىران اياسىنداعى مۇنداي سۇراپىلدىڭ قارا بۇلتى گ.كولبين قىزمەتتەن الىنىپ, رەسپۋبليكا باسشىلىعىنا نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆ كەلگەن سوڭ عانا سەيىلدى. كەڭەس مۇستاحان ۇلى جانىنا دا, ارىنا دا داق تۇسىرمەگەن قالپى تاۋەلسىزدىككە جەتتى. تاۋەلسىزدىك ءداۋىرىنىڭ العاشقى كۇنىنەن باستاپ ەلدىڭ ىنتىماعى مەن بىرلىگىن نىعايتۋعا قىزمەت ەتتى, بۇگىن دە سول قىزمەتىن ابىرويمەن جالعاستىرىپ كەلەدى.
كەڭەس مۇستاحان ۇلى 1938 جىلى 27 جەلتوقساندا دۇنيەگە كەلدى. اكەسى مۇستاحان 1939 جىلى اسكەر قاتارىنا الىنىپ, فين سوعىسىنا قاتىسادى. وتان الدىنداعى اسكەري بورىشىن وتەپ, ەلگە قايتامىن دەپ جۇرگەندە, ۇلى وتان سوعىسى باستالادى دا برەست ماڭىندا جاۋعا قارسى شىعادى.
كەڭەس مۇستاحان ۇلى جاستايىنان انا تاربيەسىن الدى, جالتاقتامادى, قانداي جاعدايدا دا شىدامدى, قانداي قيىن جاعدايدا دا ءتوزىمدى سەرىك ەتتى, جاقسى ادامداردىڭ ادامگەرشىلىك قاسيەتتەرىنىڭ نۇرىنا, مەيىرىمىنە قانىپ ءوستى, ءوز باسىنداعى قيىندىقتى وزگەدەن كورمەيتىن كۇرەسكەر بولىپ ەرجەتتى, وقۋدا وزات, ەڭبەكتە الدا بولدى. ەڭبەك جولىن كولحوز مۇشەسى, شارۋاشىلىقتىڭ تراكتور بريگاداسىنىڭ بريگاديرى بولىپ باستادى. كولحوز كومسومول ۇيىمىنىڭ حاتشىسى, اۋداندىق كومسومول كوميتەتىنىڭ ءبىرىنشى حاتشىسى, قازاقستان كومسومولى ورتالىق كوميتەتىنىڭ قاراعاندى وبلىسى بويىنشا جاۋاپتى ۇيىمداستىرۋشىسى, الماتى وبلىستىق كومسومول كوميتەتىنىڭ ءبىرىنشى حاتشىسى, قازاقستان كومسومولى ورتالىق كوميتەتىنىڭ يدەولوگيالىق جۇمىستار جونىندەگى حاتشىسى, الماتى قالاسى سوۆەت اۋداندىق پارتيا كوميتەتىنىڭ ءبىرىنشى حاتشىسى لاۋازىمدارىندا مەملەكەتتىك باسقارۋ مەكتەپتەرىنەن ءوتىپ, باي ومىرلىك تاجىريبە جيناقتادى. قازاق كسر حالىق دەپۋتاتتارىنىڭ الماتى قالالىق اتقارۋ كوميتەتىنىڭ توراعاسى, الماتى وبلىستىق پارتيا كوميتەتىنىڭ ءبىرىنشى حاتشىسى, قازاقستان كومپارتياسى ورتالىق كوميتەتىنىڭ بيۋرو مۇشەسى, كسرو جوعارعى كەڭەسىنىڭ دەپۋتاتى بولا ءجۇرىپ رەسپۋبليكا باسشىلىعىنىڭ ەڭ جوعارى قاتارىندا قىزمەت اتقاردى. كەڭەس مۇستاحان ۇلى وسى لاۋازىمداردىڭ قاندايىندا دا ەرەن ەڭبەك ەتتى, الماتى قالاسىنىڭ, الماتى وبلىسىنىڭ, ەلىمىزدىڭ مادەني-الەۋمەتتىك, ەكونوميكالىق دامۋىنا ۇلەس قوستى.
قازاقستاننىڭ مەملەكەتتىك باسقارۋ تاريحىندا, الماتى وبلىسىندا, الماتى قالاسىندا كەڭەس مۇستاحان ۇلىنىڭ كىسىلىكتى ءىزى, ىزگىلىكتى ءىسى قالدى. الماتى قالاسىنىڭ اكىمدىگى قونىستانعان الىپ عيمارات, پرەزيدەنت رەزيدەنتسياسى, قازاق تەلەديدارىنىڭ جاڭا جايى, كوكبازار كەشەنى, «اسەم» تۇرمىستىق قىزمەت كورسەتۋ ءۇيى, «داڭق» مەموريالى, كازگۋگراد – قازاق مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ قالاشىعى, الماتى ماقتا-ماتا كومبيناتى, ونىڭ مادەنيەت سارايى, 25 قاباتتى «قازاقستان» قوناقۇيى, «وتىرار» قوناقۇيى, شىعىس ۇلگىسىندە سالىنعان «اراسان» مونشاسى, م.و.اۋەزوۆ اتىنداعى قازاق اكادەميالىق دراما تەاترىنىڭ, م.يۋ.لەرمونتوۆ اتىنداعى ورىس دراما تەاترىنىڭ عيماراتتارى, وقۋشىلار سارايى, ت.ب. وسىلاردىڭ ءبارى كەڭەس مۇستاحان ۇلى الماتى قالاسىن, الماتى وبلىسىن باسقارىپ تۇرعان كەزدە سالىنعان ساۋلەت ەسكەرتكىشتەرى ەدى.
كەڭەس مۇستاحان ۇلى قازاقستان كومسومولى ورتالىق كوميتەتىندە قىزمەت اتقارىپ جۇرگەن كەزىندە شىعارماشىلىق جاستارمەن تىعىز قارىم-قاتىناس ورناتتى. ءومىرىنىڭ جازداي جايناعان جايساڭ كەزەڭىندە دۇرىلدەپ كوتەرىلگەن جاس اقىن-جازۋشىلاردى, ونەرپازداردى شىعارماشىلىق جاڭا تابىستارعا قۇلشىندىرۋ ماقساتىندا قازاقستان كومسومولى سىيلىعىن بەلگىلەۋگە اتسالىستى. سىيلىقتىڭ العاشقى لاۋرەاتى بولىپ, بەينەلى تۇردە, ساتتار ەرۋباەۆ اتالدى, ودان كەيىن ولجاس سۇلەيمەنوۆ لاۋرەات بولدى. قازاقستان كومسومولى سىيلىعىنىڭ العاشقى لاۋرەاتتارى ىشىندە تۇمانباي مولداعاليەۆ, قادىر مىرزاليەۆ, ەسكەندىر حاسانعاليەۆ, نۇرعالي ءنۇسىپجانوۆ جانە باسقا تالانتتار بار ەدى. اۋدان, قالا, وبلىس باسقارعان جىلدارى كامال ورمانتاەۆ, تورەگەلدى شارمانوۆ, كوبەي نارىباەۆ, كەنجەعالي ساعاديەۆ, كەڭەس ۇشباەۆ سىندى عىلىم مەن ءبىلىم قايراتكەرلەرىمەن, ءابدىجامىل نۇرپەيىسوۆ, ءسابيت ورازباەۆ, ءاسانالى ءاشىموۆ, نۇرلان ورازالين, بەكسۇلتان نۇرجەكە سىندى ادەبيەت پەن ونەر ادامدارىمەن پىكىرلەس, نيەتتەس بولدى. ولاردىڭ شىعارماشىلىعىن, ونەرىن كۇنى بۇگىنگە دەيىن جوعارى باعالايدى.
كەڭەس مۇستاحان ۇلىنىڭ كورنەكتى مەملەكەت قايراتكەرى بولىپ قالىپتاسۋىندا جەكە باسىنىڭ قابىلەتى, تالانتى مەن ەڭبەگى, كىسىلىگى اسا ماڭىزدى بولدى. قابىلەتى, تالانتى, كىسىلىك نەگىزى تولىق كىسىنى اقىلى مەن ەڭبەگى ەكى جاقتاپ الىپ شىعاتىنى انىق. سولاي دەسەك تە, ول ءوز تاجىريبەسىنە سۇيەنىپ, تالانتقا دا, قابىلەت پەن ىسكەرلىككە دە ايالى الاقان كەرەك دەپ ەسەپتەيدى. وزىنە وسىنداي قامقورلىق جاساعان, ۇستازدىق ەتكەن, كىسىلىكتىڭ مارتەبەلى مەكتەبىنەن وتكىزگەن ايرىقشا ادام رەتىندە دىنمۇحامەد احمەت ۇلى قوناەۆقا شىن جۇرەكتەن قۇرمەتىن بىلدىرەدى. بايكەن ءاشىموۆ, اسانباي اسقاروۆ, وزبەكالى جانىبەكوۆ سەكىلدى اعالارداي اقىلشى, اناداي اقپەيىل, كىرشىكسىز تازا كوڭىلدىڭ ادامدارىمەن بىرگە بولعان كەزدەرىن ءومىر جولىنىڭ شۋاقتى ساتتەرىنە بالايدى.
ء«ومىر جولى – تار سوقپاق...» – دەيدى كەڭەس مۇستاحان ۇلى. ءومىر جولىن ساراپتان وتكىزىپ, سارالاپ كەلگەندە, ابايدىڭ كوكىرەگىن جارىپ شىققان وسى ءبىر اۋىز ءسوزى ءوزىنىڭ دە, ءومىرىنىڭ دە شىندىعىنا بارىنشا سايكەس كەلەتىنىنە, ادامنىڭ دا, ءومىردىڭ دە شىندىعى ابايدىڭ وسى ءبىر اۋىز ءسوزىنىڭ قاۋىزىنا سىيىپ تۇرعانىنا كوز جەتكىزەدى. «دۇنيە – ءبىر قيسىق جول بۇراڭداعان», – دەگەن حالىقتىڭ دانالىعىنا دا ءتانتى بولادى.
كەڭەس مۇستاحان ۇلىنىڭ: ء«ومىر جولى – تار سوقپاق...», – دەۋى ەستىگەن ادامدى ءا دەگەندە-اق ويعا قالدىرادى. باسقا بىرەۋ ءدال وسىلاي ايتسا, ونى ءدال وسىلاي قابىلداۋ مۇمكىن بولماس ەدى. ك.اۋحاديەۆتىڭ ايتۋىندا بۇل ءسوز كىسىنى ويلاندىرادى, ويعا قالدىرادى, تولعاندىرادى. ويتكەنى كەڭەس مۇستاحان ۇلىنىڭ ءومىر جولى بىلەتىن كىسىنى ويلاندىراتىن, ويعا قالدىراتىن جول. ءومىر جولىنىڭ ورىنەن دە, تار سوقپاقتارىنان دا قۇلاپ كەتپەي, اقىرىن ءجۇرىپ, انىق باسىپ وتكەن, ايى وڭىنان تۋعانداي, كۇنى سوڭىنان شىققانداي شاقتارىندا اسىپ-تاسىماعان, تۋعان ايى باتقانداي, شىققان كۇنى وتكەندەي ساتتەرىندە قاجىپ-جاسىماعان ادامنىڭ ءومىر جولىنىڭ ويلاندىرۋى دا, ويعا قالدىرۋى دا زاڭدى. ونداي ادامنىڭ ءومىر جولىندا ۇرپاقتان-ۇرپاققا عيبرات بولار شىندىق ساباقتارى جاتادى.
كەڭەس مۇستاحان ۇلى تاربيەنىڭ دە, ءبىلىمنىڭ دە ەڭ عاجابى شىندىقتى ءبىلۋ, شىندىق جولىنداعى كۇرەستى مەڭگەرۋ ەكەنى جايىندا تولعانادى. بۇل ومىردە شىندىقتى ءبىلۋدىڭ, شىندىقتى وزگەگە ءبىلدىرۋدىڭ, شىندىقتى تانۋدىڭ, شىندىقتى وزگەگە تانىتۋدىڭ, شىندىقتى قورعاۋدىڭ, شىندىق جولىندا كۇرەسۋدىڭ راحاتىنان ازابىن كوبىرەك كورگەن, سوندا دا بۇگىلمەگەن, يىلمەگەن ازاماتتىڭ جۇرەگىنەن شىعاتىن سىر. شىندىق ارقاشان كىسىنىڭ ماڭداي الدىندا جارقىراپ تۇرمايدى. ادامزات شىندىقتى جۇرەكتىڭ كوزىمەن عانا كورەدى. جۇرەكتىڭ كوزى بىرەۋدە اشىق, بىرەۋدە جابىق, بىرەۋدە بار, بىرەۋدە جوق.
شىندىقتى, ادىلەتتىلىكتى كورىپ قانا قويماي, ونىڭ ءمانى مەن ءمانىسىن وزگەگە ايتىپ, تۇسىندىرۋگە, وزگەلەردى شىندىقتىڭ شىندىق ەكەنىنە, ادىلەتتىلىكتىڭ ادىلەتتىلىك ەكەنىنە سەندىرۋگە, يلاندىرۋعا تۋرا كەلەتىن قيلى كەزەڭدەر بولادى. ونداي كەزدەردە كەۋدەسىندە سەنىمى, ساۋلەسى جوق جانعا شىندىقتىڭ شىندىق ەكەنىن, ادىلەتتىلىكتىڭ ادىلەتتىلىك ەكەنىن قانشا ايتقانمەن, ول ءسوزدىڭ دىبىسىن ەستيدى دە, ماعىناسىن ۇقپايدى.
ءبىر كەۋدە بار – سەنىم ۇيالاعان, ساۋلە دارىعان. ول – قازىنالى التىن ساندىق. ءبىر كەۋدە بار – سەنىم دە, ساۋلە دە جوق. ول – تاستاي قاراڭعى تۇنەك. ەلدىڭ باسى بوداندا, ەردىڭ باسى نوقتادا بولعان زاماننىڭ بۇلعاعىندا وتارشىل وردانىڭ سومسىنعان, زورسىنعان بولمىسى وسىنداي ەدى – جۇرەگىندە كوزى, كەۋدەسىندە ساۋلەسى جوق, تۇنەكتەي تۇنەرگەن ءبىر سۇراپىل ەدى.
ادامنىڭ جۇرەگىندەگى كوزى, كەۋدەسىندەگى ساۋلەنىڭ كوزى شىندىق, ادىلەت جولىندا عانا اشىلادى. ءومىر جولىنىڭ تار سوقپاق بولۋ سەبەبىن بىلەمىن دەۋشىلەر جارىق دۇنيەدە جۇرەگىنىڭ كوزى اشىق, كەۋدەسى ساۋلەلى جاندار مەن جۇرەگىنىڭ كوزى جابىق, كەۋدەسى قاراڭعى جانداردىڭ قاتار ءجۇرىپ كەلە جاتاتىنىمەن, جاي ءجۇرىپ كەلە جاتپاي, ۇزدىكسىز كۇرەسىپ كەلە جاتاتىنىمەن بايلانىستىرادى. ەگەر دە دۇنيەدە جالعاندىق, ادىلەتسىزدىك دەگەن بولماسا, ەلدىڭ ءبارىنىڭ جۇرەك كوزى اشىق, كەۋدەسى ساۋلەلى بولسا, ەلدىڭ ءبارى شىننىڭ جۇزىمەن جۇرسە, ادىلەتتىڭ جولىندا بولسا, وندا ەشكىم شىننىڭ, ادىلەتتىڭ قاسيەتىن, قادىرىن جەتە بىلە الماس ەدى دەۋشى عۇلامالار دا بار. نەگىزسىز ەمەس. ويتكەنى ادام ءومىرىنىڭ ءمانى جالعاننان – شىندى, ادىلەتسىزدىكتەن ادىلەتتىلىكتى ءوز اقىل تارازىسىنا سالىپ, ءوزى تانىپ, ءوزى قورعاۋىندا. ءومىردىڭ ادام بالاسى ءۇشىن سىنعا اينالۋىنىڭ سىرى وسىنداي بولاتىن كورىنەدى.
كەڭەس مۇستاحان ۇلى ءوزىنىڭ سوزىمەن دە, ىسىمەن دە ادامنىڭ ءومىر جولىنىڭ وسىنداي سىندى, سىندارلى شىندىقتارىن باسىنان وتكەرىپ, يىعىمەن كوتەرىپ, جۇرەك كوزىمەن كورىپ بىلگەنىن اڭعارتادى. ادامنىڭ ءومىر جولىنىڭ, اسىرەسە مەملەكەت قايراتكەرىنىڭ ءومىر جولىنىڭ ساياسات پەن ازاماتتىق كۇرەس جولى ەكەنىن شىنايى, شىنشىل پايىممەن سارالايدى.
كەڭەس داۋىرىندە بيىك قىزمەتتە بولعان ازاماتتاردىڭ وتپەلى كەزەڭنىڭ شىندىعىن شىنايى, اقيقاتتان اتتاماي, جالعانعا بارماي كورسەتۋىنىڭ تاريحي, تانىمدىق, تاربيەلىك ماڭىزى زور. كەڭەس مۇستاحان ۇلى ءوز باسىنان وتكىزگەن, ءوزى كوزىمەن كورگەن, ەسىندە ساقتاعان, جۇرەگىندە حاتتاعان شىندىقتى ساراپتان وتكىزەدى, ەل تىنىشتىعىن بارىنەن بيىك قويادى, ۇساق-تۇيەك «نارسەنىڭ ءبارىن كونبىس مىنەزىمەن كومىپ» تاستايدى, راسىمنەن اسپايدى. وتارلاۋشى كۇشتىڭ ۇستەمدىگىنەن ەل ءۇشىن, ەلدىڭ بىرلىگى ءۇشىن ءوز باسى قيانات كورسە دە, دۇشپانعا سىر ءبىلدىرىپ, ءۇن شىعارمايتىن ءبىر ادام, ەڭ بولماعاندا ءبىر ادام بولۋى كەرەك قوي دەپ تولعانادى. ءوزى سول ادام بولۋعا بەل بۋادى. سول بۋعان بەلىن, سول العان شەشىمىن بۇزبايدى. مۇنداي ەرەن شەشىمدى ەكىنىڭ ءبىرى ەمەس, ءىرىنىڭ ءىرىسى عانا قابىلداي الادى. انىعىنا كەلگەندە, بۇل ءىرىنىڭ ءىرىسى قابىلدايتىن ەرەكشە شەشىم عانا ەمەس, بۇل – كەڭەس مۇستاحان ۇلىنىڭ ومىرلىك ۇستانىمى, ادامگەرشىلىك كەلبەتىنىڭ تازا, ارداقتى, نۇرلى اجارى. ەلدىڭ ىنتىماعى مەن بىرلىگى, تىنىشتىعى ءۇشىن قياناتقا قارسى ادىلەتتى قورعان ەتكەن, جانىنا باتقان جالانىڭ جاراسى قانشا قيناسا دا, سىرىن سىرتقا بىلدىرمەگەن, ءۇنىن شىعارماعان ادامدى ىلگەرىدەگى جىراۋلاردىڭ داستۇرىمەن حاس باتىر دەۋگە بولار ەدى, ءبىزدىڭ زامانىمىزدا مۇنداي كىسىنى حاس باتىر دەۋ جەتكىلىكسىز. مۇنداي ادامدى ادامنىڭ ابزالى دەگەن دۇرىس. سەبەبى ول وتپەلى ءومىردىڭ وتپەلى كەزەڭىنىڭ تار جول, تايعاق كەشۋىندە ەردىڭ ەرەنىنەن, ادامنىڭ ابزالىنان عانا تابىلاتىن كەمەل قاسيەتتەرىمەن تانىلدى.
كەڭەس مۇستاحان ۇلى وزىمەن ارالاسقان ادامداردىڭ ءىس-ارەكەتىن ادال باعالايدى. دەرەكسىز, نەگىزسىز سويلەمەيدى. ءسوز قۋمايدى. وي جورىمايدى. ءار نارسەنىڭ انىق-قانىعىنا جەتەدى جانە ءبارىن دە انىق, ازاماتتىق ايقىن كوزقاراس تۇرعىسىنان ساراپتايدى. سونىڭ بارىندە تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ ۇلتتىق رۋحاني اسىل قۇندىلىقتارىن, بيىك ادامگەرشىلىك قاعيدالارىن نەگىزگە الادى.
كەڭەس مۇستاحان ۇلى ءومىر جولىندا وزىنە جاقسىلىق جاساعان اسىل ازاماتتارعا, ولاردىڭ رۋحىنا وزىنە ءتان سابىرمەن, كەڭدىكپەن شىن كوڭىلدەن قۇرمەت كورسەتەدى, وزىنە دۇشپاندىق جاساعان جانداردىڭ جايىن ايتقاندا, ادىلەتتەن تايمايدى, اسىرەلەۋگە بارمايدى. ءوز باسىنان وتكەن وقيعالاردان, وزگەلەرمەن قارىم-قاتىناس بارىسىندا كوزى جەتكەن جايلاردان ازاماتتىق ۇستانىمىنىڭ بەرىكتىگىن بىلدىرەتىن ماعىنالى پىكىر تۇيەدى, ادامگەرشىلىك بولمىسىنىڭ بايلىعىن كورسەتەتىن ماڭىزدى قورىتىندى جاسايدى. ولاردىڭ بۇگىنگى جاستار ءۇشىن دە تاربيەلىك ءمانى, تانىمدىق, تاعىلىمدىق ماڭىزى ۇلكەن.
كوكىرەگىندە ساۋلە, كوڭىلىندە سەنىم جوق, بىراق جاتتىڭ جارلىعىمەن جار سالىپ, قولىنا قارۋ ۇستاعان ادام بىرەۋدى ۇرماي, بىرەۋدى سوقپاي, زۇلىمدىق جاساماي تۇرمايدى. وندايلاردىڭ ز ۇلىمدىعىنان تالايلار زارداپ شەككەن, اقيقات اياقاستى, ەر ەتەكباستى بولعان. سوندايلاردىڭ بيلىگىنەن نەبىر ازدەر قاق بولىنگەن. سوندايلاردىڭ قياناتىنان نەبىر عازيز جۇرەك ماحاببات پەن عاداۋات قان شاشىپ شايقاسقان مايدان دالاسىنا اينالعان. كەڭەس مۇستاحان ۇلىنىڭ: ء«ومىر جولى – تار سوقپاق...» – دەپ ابايدى جۇرەگىنىڭ تۇبىنە تەرەڭ بويلاپ قايتالاۋىندا وسى شىندىقتىڭ شىرىلى بار.
كوكىرەك كوزى اشىلماعان, ءبىلىمسىز, بىلىكسىز جانداردىڭ ز ۇلىمدىققا بارۋىنا, بارۋعا دايىن تۇرۋىنا تاڭعالۋعا بولمايدى. ويتكەنى ولار ءوزىنىڭ باستاپقى قالپىنا تارتپاي قويمايدى. سوعان قاراماستان, كەڭەس مۇستاحان ۇلى ولاردان دا ادامشىلىق نەگىزدەرىن ىزدەيدى, ىزدەگەنىن تابا الماعان سوڭ, الگىلەردەن كوڭىلى قالعانداي كۇيگە تۇسەدى, جابىرقايدى. ءوز ءومىرىنىڭ ساباقتارىن سارالاي وتىرىپ, وزىنەن كەيىنگىلەردىڭ جاعدايىن ويلايدى, ءومىر, دۇنيە دەگەن قانشا كەڭ بولسا, ادامنىڭ ءومىر جولى سونشا تار ەكەنىن ەسكەرتەدى, وزىنە ساباق بولعان ءومىر تاجىريبەسىنەن وزگەلەردىڭ دە عيبرات الۋى ارتىق بولمايتىنىن سەزدىرەدى. باستىق بولعان ادام ادامگەرشىلىكتى تۋ قىلىپ كوتەرسە, اينالاسىنا ادامگەرشىلىكتى بيىك ۇستايتىندار ۇيىرىلەتىنى, ايلاكەرلىكتى دەمەسە, ايلاكەرلەر قاۋلاپ شىعا كەلەتىنى تۋرالى پىكىرىنەن بيىك كىسىلىك, ۇلكەن ادامگەرشىلىك, ناعىز ازاماتتىق اڭعارىلار ەدى. پىكىردىڭ سىرتقى ءتۇرى جارقىراپ كوزگە ۇرىپ تۇرعان جوق, قاراپايىم, شىنايى. سويتە تۇرا وندا ادامزات اقىل-ويىنىڭ بيىگىنەن ايتىلعانداي دانالىق بار.
الاساپىران كەزەڭنىڭ جەل بولىپ سوققان, سەل بولىپ اققان سۇراپىلىنان تاۋ مەن تاس بۇزىلعاندا بۇزىلماعان, اق قار, كوك مۇزىندا بۋىرشىن تايىپ جىعىلعاندا تاپجىلماعان, ناردىڭ تابانىنان ءوتىپ, ماڭدايىنان شىققان سۋىققا بويىن الدىرماعان, ءسويتىپ كىسىلىك, ادامشىلىق كەلبەتىنە شىركەۋ تۇسىرمەگەن, شىنعا, ادىلەتكە تۇرعان قايراتكەر تۇلعالاردىڭ قاتارى قاشاندا سيرەك. ول – تاۋ مەن تاس بۇزىلعاندا بۇزىلماعان, بۋىرشىن مۇزعا تايعان كۇندە تاپجىلماعان, ناردىڭ تابانىنان ءوتىپ, ماڭدايىنان شىققان سۋىققا الدىرماعان, ەل باسىنا كۇن تۋعاندا كىسىلىك كەلبەتىنە شىركەۋ تۇسىرمەگەن, شىنعا, ادىلەتكە تۇرعان, سىرى تەرەڭ, كىسىلىگى كەمەل ادام.
كەڭەس مۇستاحان ۇلى – ادامزات قوعامىنىڭ تاريحىندا ءجۇز جىلدا, بالكي مىڭ جىلدا ءبىر كەلىپ سوعاتىن الاساپىران وتپەلى كەزەڭنىڭ تار جولى مەن تايعاق كەشۋىنەن وتكەن, ونىڭ جۇرەككە تۇسكەن سالماعىنا توزگەن, شىنعا, ادىلەتكە شىداعان, جالعانعا, ادىلەتسىزدىككە بۇرماعان مەملەكەت قايراتكەرى.
تاۋەلسىزدىك ءۇشىن كۇرەستىڭ سۇراپىل كەزەڭىنىڭ اق قار, كوك مۇزىنان تايماعان, اۋىرتپالىعىن قايىسپاي كوتەرگەن, ءومىردىڭ سىنىنان سىنباي, تەزىنەن مايىسپاي وتكەن اسىل ازامات.
حالىق دانالىعىن, ادامگەرشىلىكتى تۋ قىلىپ كوتەرگەن, كوتەرىپ كەلە جاتقان ابزال ادام.
جانعارا دادەباەۆ,
ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتى جانىنداعى اباي عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى