• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
باستى سايتقا ءوتۋ
مادەنيەت 16 قاراشا, 2018

اقيقاتتىڭ الداسپانى

1051 رەت
كورسەتىلدى

شەراعاڭ – شاربولاتتاي­ شا­مىرقانىپ سويلەگەندە شىن­­­دىقتىڭ شىراقشىسىنا, اقي­قاتتىڭ الداسپانىنا اينالعان قازاق ءباسپاسوزىنىڭ باس ءباھادۇرى, سايىپقىران ساردارى شەرحان مۇرتازا اعامىز باقيلىق بولعالى دا قىرىق كۇن ءوتىپتى. قىرىق كۇن بۇرىن قايران شەراعاڭ ءوزى ايتقان ء«بىر كەم دۇنيەدەن» وزىپ, عاپىلدان عايىپقا, پانيدەن باقيعا – ايشا اناسى مەن تۇرار كوكەسى مەكەن ەتكەن ماڭگىلىك عا­رىشقا ساپار شەگە باردى. سول كۇنى حالىق قادىرلى قايراتكەر قالامگەرىمەن قيماي قوشتاستى. اقباس الاتاۋ مەن ارۋ الماتى ەلمەن بىرگە ەگىلىپ تۇردى...

قىلشىلداعان جيىرما-جيىر­­ما بەستەرىندە جاسىنداي جار­­­­­قىلداعان, وتىزىندا ور­دا بۇزعان, قىرقىندا قامال ال­عان, ەلۋىندە حالقىنىڭ ارقاسۇيەر ەرى بولىپ, الپىسىندا اقىل­مان ابىزىنا اينالعان شەر­اعاڭنىڭ ۇلتتىڭ ۇلى مۇراتى جولىندا نامىس نايزاعايىن شاتىرلاتپاعان كەزى ءسىرا جوق شى­عار. زاڭعار جازۋشىلىعىن بىلاي قويعاندا, شەرحان مۇرتازا ەسى­مى تاۋەلسىزدىككە دەيىنگى جانە كەيىنگى قازاق ءباسپاسوزىنىڭ جارتى عاسىردان استام دەرلىك تۇتاس ءداۋىرىن ايشىقتايتىن تۇعىرلى تۇلعاسى. وسى جىلدار ىشىندە شەر­اعاڭنىڭ شەكپەنىنەن شىققان جا­زۋشى-جۋرناليستەردىڭ تولقىن-تولقىن قوسىنى جاساقتالدى, ولاردىڭ اراسىندا فاريزا وڭعارسىنوۆا, اقسەلەۋ سەيدىمبەك, ورالحان بوكەي سىندى كورنەكتى شوعىرى ۇلت رۋحانياتىنىڭ ايتۋلى تۇل­عالارى دارەجەسىنە جەتتى. شەر­اعاڭنىڭ شەكپەنىنەن شىعۋ قا­زاق جۋرناليستەرى ءۇشىن باقىت, ماقتانىش. ال «شەراعاڭنىڭ شەكپەنىنەن شىققان» دەگەن ءسوز ورىس ادەبيەتىنىڭ التىن عا­سى­رىنداعى ف.دوستوەۆسكي ايت­قان: ء«بارىمىز گوگولدىڭ «شينە­لىنەن» شىققانبىز» دەيتىن اي­گىلى افوريزمىمەن بىردەي قازاق قاناتتى سوزدەرىنىڭ التىن سان­دىعىن نۇرلاندىرادى. 

بىزگە شەرحان مۇرتازا اعا­مىزدىڭ تاۋەلسىزدىكتىڭ ەلەڭ-الاڭ اراي تاڭىنداعى الماعايىپ وتپەلى كەزەڭدە وتانىمىزدىڭ باس گازەتىنىڭ باعىتىن ايقىنداپ, باسىندا تۇرعان جىلدارداعى كاتەپتى قارانار قىزمەتى ايرىقشا قىمبات. ول باسقارعان جىلدار گازەتكە ۇلكەن سەرپىلىس اكەلدى. جولبارىس جۇرەكتى, ابىز تىلەكتى, بالۋان بىلەكتى شەر­اعاڭ وسى كەزدە ەگەمەندىككە ءبىر­­جولا بەت بۇرعان ەلدىك سايا­ساتتىڭ باتاگوي ۇرانشىسى بول­عانى انىق. كەڭەستىك كەردەڭ سايا­ساتتىڭ كەتەۋى كەتە قويماعان سوتسياليستىك قوعامدا تۇرىپ-اق بۇل ءسوتسياليزمنىڭ نيەتى ءتۇزۋ بولعانىمەن, حالىق سەنىمىن اقتاماعانىن گازەت بەتىندە العاش ايعايلاتىپ اشىق ايتقان دا شەرحان مۇرتازا. ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆپەن ەلدى­گىمىز بەن بىرلىگىمىز, تاۋەل­سىزدىك مۇراتتارى, ەگەمەن ەلدىڭ باسقا دا سان قيلى ماسەلەلەرى حاقىندا كەڭ كولەمدى, تەمىرقازىق ماقساتتى ايقىندار ماعىنالى سۇحباتتار جاساپ ۇيىمداستىرۋدىڭ, مەملەكەت باسشىسىنىڭ شەتەلدەردەگى العاشقى ساپارلارىن كەلىستى كورسەتۋدىڭ بۇرىن بولماعان كەرەمەت ۇلگى-ۇردىستەرىن باستاپ بەرگەن دە شەرحان اعا. سول ساپارلاردا شەتتەگى قانداستارىمىز جايلى ايتقان دا, ولاردىڭ اتامەكەنگە دەگەن شەرلى ساعىنىشىن العاش جەتكىزگەن دە ايكول شەراعاڭ. 

بۇگىندە شەرحان مۇرتازانىڭ «رەداكتورلاردىڭ رەداكتورى» دەپ اتالۋى وتە ءادىل باعا! ول شىن مانىندەگى حالىق ءسۇيىپ وقي­تىن وقىلىمدى, باتىل يدەيالى, ءوزى سياقتى ءباھادۇر گازەت جا­ساۋدىڭ حاس شەبەرى بولدى. رە­داكتور رەتىندەگى باستى ەر­لىك­تەرىنىڭ ءبىرى – سوتسياليستىك قو­عام­نىڭ سىرەسكەن مۇزى ءالى جى­بى­مەگەن كەزدە «سوتسياليستىك قا­زاق­ستان» گازەتىنىڭ اتاۋىن بار قا­جىر-قايراتىن جۇمساي وتىرىپ, «ەگەمەندى قازاقستان» دەپ اۋىستىرۋى دەر ەدىك. بۇل 1991 جىلدىڭ 18 ماۋسىمى بولاتىن. سودان بەرى ەل گازەتى «ەگەمەن» دە اقيقاتتىڭ, ادىلەتتىڭ اق جولىنان اداسپاي, ۇلتتىڭ مۇددە-مۇراتىن ۇلىقتاۋمەن كەلەدى.

الاش ارىستارىنىڭ جولىن جالعاستىرعان شەراعاڭنىڭ ومىر­شەڭ ونەگەسى بىزگە ابىرويلى اما­نات, سوندىقتان ول ەلىمىزدىڭ جۇز­جىلدىق جىلناماسىمەن بىرگە جاساي بەرەدى... 

رۋحىڭىز پەيىشتە شالقىسىن, الداسپان اعا... 

دارحان قىدىءرالى

سوڭعى جاڭالىقتار