ءداستۇرلى قازاق قوعامىندا جىراۋلىق ءداستۇردى جاۋىنگەرلىك سارىنمەن ناسيحاتتاعان كورنەكتى تۇلعالاردىڭ ءبىرى – مارعاسقا جىراۋ ەدى. مارعاسقا جىراۋدىڭ تۋعان جانە ولگەن جىلدارى مەن عۇمىرىنا قاتىستى دەرەكتەر از. زەرتتەۋشىلەردىڭ دەرەكتەرىنە سۇيەنسەك, XVII عاسىردىڭ شاماسىندا ءومىر ءسۇرىپ, ەلدى باستاعان ەسىم حاننىڭ جانىندا اقىل-كەڭەسىن اياماعان كورەگەن كەڭەسشى, ءور رۋحتى, كۇللى ەلگە ءسوزى ۇرانداي بولعان باتىر بولعان. جازۋشى, زەرتتەۋشى مۇحتار ماعاۋين: «XVII عاسىردىڭ العاشقى جارتىسىندا بيلىك قۇرعان ەسىم حانمەن اركەز جيەمبەت, مارعاسقا جىراۋلاردىڭ ەسىمى قاتار اتالادى», دەگەن بولاتىن. ءوز جىرلارى ارقىلى سول زامانداعى حانداردىڭ قيسىنسىز ءىس-ارەكەتىن سىناپ, حالىقتىڭ مۇڭىنا ءۇن قوسقان.
XVII عاسىردىڭ 20-جىلدارىنىڭ اياعىنا قاراي تاشكەنت بيلەۋشىسى تۇرسىن حاننىڭ ەسىم حانعا قارسى بۇلىگىن جانىشتاۋعا قاتىسقان. بۇل تاريحي وقيعانى مارعاسقا جىراۋدان قالعان: «ەي, قاتاعاننىڭ حانى تۇرسىن, كىم ارامدى انت ۇرسىن», دەگەن ولەڭ جولدارى دالەلدەي تۇسەدى. بۇل مارعاسقا جىراۋدىڭ قىسقا قايىرىمدى تولعاۋىنان ءۇزىندى. تولعاۋ قازاقستان عىلىم اكادەمياسى Əدەبيەت ينستيتۋتىنىڭ قولجازباسىنان الىنىپ, 1967 جىلى «ەرتەدەگى əدەبيەت حرەستوماتياسىنا» ەنگىزىلگەن.
ويشىل, ەتنوگراف ءماشھۇر ءجۇسىپ كوپەەۆتىڭ جازبالارىندا: «قاتاعاننىڭ حان تۇرسىن, قاي كەتكەندى انت ۇرسىن», دەپ كەلتىرىلگەن. «ەڭسەگەي بويلى ەر ەسىم» اتتى جەتى مىڭ جولدىق جىردى تۇڭعىش جىرلاۋشى مارعاسقا جىراۋ دەگەن دەرەكتەر كەزدەسەدى. 1938 جىلى حالىق اقىنى قازانعاپ بايبول ۇلى ون باسپا تاباق ەتىپ داستاندى جازىپ شىعارعان. جىردىڭ قولجازباداعى نۇسقاسىن 1941 جىلى قازاق عىلىم اكادەمياسىنىڭ ورتالىق كىتاپحاناسىنا (№513) اقىن ومارباي مالقاروۆ تاپسىرعان. جەتى مىڭ جولدىق جىردى تۇڭعىش جىرلاۋشى مارعاسقا جىراۋدىڭ شىعارماسىنداعى باستى كەيىپكەر – ەسىم حان تۋرالى مالىمەت جازۋشى ءىلياس ەسەنبەرليننىڭ «كوشپەندىلەر» تريلوگياسىندا كەزدەسەدى.
مارعاسقا جىراۋدىڭ رۋحاني مۇراسى تولىقتىرىلىپ, كولەمدى ەڭبەك جارىق كورسە, نۇر ۇستىنە نۇر بولار ەدى.
ادىلبەك ومىرزاقوۆ