بايىرعى اڭىزداردىڭ ايتىلۋىنا قاراعاندا, وزدەرى جۇتقان اڭدارعا وكىنگەندەي بولىپ, قولتىراۋىندار اششى كوز جاستارىن توگەدى ەكەن.
شۆەد عالىمدارى راگنار فانگە مەن كنۋت شميدت-نيلسون ەكەۋى قولتىراۋىندار شىنىندا دا جىلاي ما ەكەن دەپ انىقتاپ كورۋدى ويلاستىرادى. قولتىراۋىندار جىلاي ما ەكەن؟ جىلايدى ەكەن, شىن مانىندە ماق ۇلىقتىڭ جانارلارى بوتالاپ جاس شىعاراتىنىن انىقتاعان, بىراق وكىنىشتەن ەمەس, ورگانيزمدەرىندە تۇزدىڭ كوبەيۋىنەن دەپ دالەلدەگەن زوولوگ عالىمدار. ولاردىڭ زەردەلەۋى بويىنشا, باۋىرىمەن جورعالاۋشىلاردىڭ باۋىرى جەتىلمەگەن بولىپ شىقتى. سوندىقتان دا ورگانيزمدەرىندە تۇزدىڭ جاراتىلىسى ەرەكشە بەزدەردىڭ باۋىرعا كومەگى باسقاشا جاراتىلاتىن قاسيەتكە يە. جارىقتىق قولتىراۋىننىڭ تۇز بولەتىن بەزى كوزدەرىنىڭ ويشىعى اۋماعىنا جاقىن ورنالاسقان بولىپ كەلەدى. بار كۇشىن سالىپ قيمىلداعان كەزدە ولاردىڭ كوز جاسىن سىعىپ الاتىنى انىق راس دەپ تۇيىندەگەن.
برازيليالىق ۇندىلەر تەڭىز تاسباقالارىنىڭ ءوز مەكەندەرىن وزگەرتكەندە قيماي جىلايتىنىن ايتقان. عالىمداردىڭ زەرتتەۋى بويىنشا تەڭىز جىلاندارى مەن يگۋان كەسىرتكەلەرىندە دە جاس بەزدەرى بار ەكەنى انىقتالدى.
ساپارباي پارمانقۇل,
«ەگەمەن قازاقستان»
الماتى