جۇرتشىلىق كوبىنە-كوپ مەديتسينالىق جاردەمنىڭ كەشىگۋىنە, ساپاسىنا كوڭىلدەرى تولماي جاتادى. مەملەكەت بولسا كەپىلدى مەديتسينالىق كومەكتەن تىس, ونكولوگيا, تۋبەركۋلەز ءتارىزدى اۋرۋلاردىڭ ەمدەلۋىن تولىقتاي تەگىن جۇرگىزىپ, بىرقاتار ديسپانسەرلىك ەسەپتەگى جاندارعا دارىلىك پرەپاراتتاردى پاتسيەنتتىڭ قالتاسىنان ءبىر تيىن شىعارماي بەرەدى.
تەگىن سكرينينگتەن وتكىزىپ, اۋرۋدى الدىن الا انىقتاۋعا جاعداي جاسايدى. تاۋەلسىزدىكتىڭ العاشقى قيىن كەزەڭدەرىندە جابىلىپ قالعان اۋرۋحانا, فەلدشەرلىك-امبۋلاتوريالىق پۋنكتتەر قايتا اشىلىپ, جاڭادان زاماناۋي ورتالىقتار سالىندى. استانانىڭ وزىندە بۇگىنگى زاماننىڭ بارلىق سۇرانىسىنا جاۋاپ بەرەتىن تۇتاستاي كلينيكالار كلاستەرى پايدالانۋعا بەرىلدى. وبلىس ورتالىقتارىندا ورگان الماستىرۋ وپەراتسيالارىنا مۇمكىندىك تۋدى. بۇرىن شەتەلدە عانا جاسالاتىن كۇردەلى وپەراتسيالار بۇگىندە ۇكىمەت بولگەن كۆوتامەن تەگىن جاسالادى. الايدا جۇرتشىلىقتىڭ كوڭىلى ارتا ءتۇسۋىنىڭ سىرى نەدە؟ قازاق «اۋرۋىن جاسىرعان ولەدى» دەيدى. سوندىقتان ولقى تۇستىڭ سىرى اشىلىپ, ونى جويۋ جولىندا قادام جاسالۋى ءتيىس.
قازىر قوعامنان دەرتىنە مەدەت سۇرايتىن جاندار كوبەيدى. سولاردىڭ بىرىنە نازار اۋدارىپ كورەلىك. «اۋرۋىم اسقىنىپ بارا جاتىر, پورتالدىڭ دايىن بولۋى قيىنعا سوعىپ كەتتى. مەن əلدە دە بولسا اقيقات بار دەپ ويلاۋشى ەدىم, ءدال بۇگىن سول ءۇمىتىم ءۇزىلىپ تۇر. ماعان «جاتىردا راكتىڭ باستالۋى» دەگەن دياگنوزدىڭ قويىلعانىنا ەكى ايدان اسقان. «سىزگە شۇعىل تۇردە وپەراتسيا جاساۋ كەرەك» دەگەن ەدى, مىنە, ءالى حابار جوق. و باستا دياگنوز قويا المادى. «گيپەرپلازيا ەندەمەتريا» دەگەن دياگنوزبەن جۇرە بەردىم. Əر اي سايىن ەمحانا مەن اۋرۋحانانىڭ تابالدىرىعىن توزدىرامىن. 4 بالانىڭ جالعىز اسىراۋشى اناسىمىن. جۇمىسقا جارامسىز بولىپ جاتقانىما – 4 اي, دەنساۋلىعىم باردا ەشكىمگە قول جايماي بالالارىمدى باعىپ جاتقان ەدىم. ۇكىمەتتەن جəردەم اقشا بولىڭىزدەر دەسەم, ءۇش اي سايىن قۇجات تاپسىر دەيدى. ونى جيۋدىڭ ءوزى وڭاي ەمەس. دەنساۋلىعىمنىڭ جوقتىعىنان قۇجات جيۋعا شىعا الماي, ەكى رەت ەسىمنەن تانىپ قۇلادىم. بالالارىم ءۇشىن ءومىر سۇرگىم كەلەدى». بۇل – الماتى وبلىسىنىڭ تۇرعىنى ءسابيرا شەربايقىزىنىڭ الەۋمەتتىك جەلىگە جاريالاعان حاتى. بۇل ماسەلە كوپشىلىكتىڭ, «ەگەمەن قازاقستان» گازەتىنىڭ دانەكەرلىگىمەن دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىنىڭ نازارىنا جەتكەن سوڭ ءسابيرا اۋرۋحاناعا جاتقىزىلىپ, كوپتەن كۇتكەن وپەراتسياسى جاسالدى, ەندى حيميوتەراپيا الادى.
سابيراعا دارىگەرلىك كومەك كورسەتىلدى, الايدا مۇنداي وقيعا جالعىز ەمەس. ەلىمىزدە كۆوتامەن پورتالعا كەزەككە تۇرىپ, اۋرۋحاناعا جاتۋدىڭ كىلتيپانى كوبىرەك بولىپ كەتكەندەي اسەر قالدىرادى. سوندىقتان دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى نازار اۋداراتىن ءبىر ولقى تۇس – پورتالعا تۇرۋدىڭ اشىقتىعىنا قول جەتكىزۋ ءتارىزدى.
وسى ماقالانى جازۋعا دايىندىق بارىسىندا استانا قالاسىنىڭ ەمحانالارىن تۇگەل دەرلىك ارالاپ شىقتىق. ويىمىز دەرەكتەرىمىز ناقتى, مىسالدارىمىز ومىردەن الىنسىن دەگەن تالاپ ەدى. ەمحانالارعا كىرىپ, ادام قاراسى كوپ جيىلعان بولمەنىڭ تۇسىنا كەلەمىز. بۇل ادەتتە ماماندانعان دارىگەرلەردىڭ بولمەسى بولىپ شىعادى. قارالاتىن كوپتىڭ ءبىرى ءتارىزدى كەزەككە تۇرىپ, وتىرعان ادامداردىڭ ايتقاندارىنا قۇلاق ءتۇرىپ, اڭگىمەگە ارالاسامىن. سوندا ءجيى باس قاتىراتىن پروبلەمانىڭ ءبىرى – دياگنوز قويۋ ماسەلەسى.
ء«ساۋىر ايىندا جۇرەگىم قىسىلىپ, جەدەل جاردەمگە جۇگىندىم. «تۇرعىلىقتى جەردەگى ەمحاناعا بارىپ مىندەتتى تۇردە قارالۋىڭىز كەرەك», دەدى دارىگەرلەر. سودان بەرى دياگنوز قويىلۋى مۇڭ بولدى» دەيدى تاعى ءبىر سىرقات. دارىگەرلەردىڭ ءوز ىسىنە سالعىرت قاراۋىنا نارازى بولعان وعان العاشىندا ءوز ۋچاسكەسىنىڭ دارىگەرى بولماي, تەكسەرىلۋگە بىرنەشە جولداما بەرىلىپتى. ۋلترادىبىستىق زەرتتەۋدە جۇرەك قاقپاقشاسى دۇرىس جابىلمايدى دەپ جازىلىپ, ودان كەيىن گورموندارعا اقىلى اناليز تاپسىرادى. تاعى جۇرەككە قاتىستى بىرنەشە جولداما بەرىلەدى. ال كەلەسىدە باسقا دارىگەر: «بۇل جولدامانى نەگە بەرگەن, سىزدە مۇنداي اۋرۋ جوق» دەپ, اقىرىندا بارلىق جولداما دا, رەسپۋبليكالىق كلينيكادان وتكەن زەرتتەۋدىڭ قاعازدارى دا جارامسىز بولىپ قالدى. «جۇرەگىم قىسىلىپ, اۋا جەتپەي, ءتۇن بالاسى سامالدىقتا تۇرامىن, 70 جاستاعى اتام 3-ءشى قاباتقا مەنەن بۇرىن شىعادى, ال مەن سول ارالىققا دەمالىپ الماسام كوتەرىلە المايمىن. بەس ايدىڭ ءجۇزى بولدى, جاعدايىم جاقسارعان جوق, تارس-تۇرس ەتكەن جۇرەگىمنىڭ سوعىسىنان شوشيمىن, دياگنوزىم بولسا قويىلار ەمەس», دەيدى ول.
تاعى ءبىر كەيىپكەرىمىز «بەلدىڭ اۋرۋىنىڭ بەبەۋلەتكەنى سونداي, اياعىم باسىلماي قالدى» دەپ باستادى نازىن. مەيىرگەر قىز كەلىپ تىنىشتاندىراتىن ەكپە ەگەدى, اۋرۋىم ازايىپ ۇيىقتاپ قالامىن. ويانسام مەڭ-زەڭمىن, سولاي ماڭگىرىپ جاتقانىمدا تاعى ەكپە سالادى, تاعى ۇيىقتايمىن. ءبىر كۇنى: «قالقام, وسى ماعان نە بەرەسىڭ, سەندەر كەلسەڭدەر بولدى, كوزىم جۇمىلا بەرەتىن بولدى عوي», دەسەم, «اپاي, دارىگەردىڭ تاعايىنداۋى بويىنشا سىزگە اۋرۋدى باساتىن, ۇيىقتاتىن ءدارى سالامىز», دەيدى. 10 كۇن وسىلاي ۇيىقتاتىپ, اۋرۋحانادان شىعاردى. ەندى وسى ەم بە؟! اقىلى تۇردە تاعى قارالىپ ەدىم, ومىرتقاعا وپەراتسيا جاساتۋ كەرەك دەدى. وسى دياگنوزدى اۋرۋحانا دارىگەرلەرى 10 كۇن جاتقانىمدا ايتقان جوق. ەڭ بولماعاندا جانىڭدى جىلىتىپ, اۋرۋدىڭ ءمان-جايىن تۇسىندىرمەيدى, – دەيدى نالىپ...
مۇنى جازۋداعى ماقسات – مەديتسينانى داتتاۋ ەمەس. وسى سالادا قالام تارتىپ جۇرگەندىكتەن دارىگەرلەر ەڭبەگىن ءبىرشاما بىلەمىز دەۋگە نەگىز بار. مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنىڭ كۇن-ءتۇن دەمەي اۋرۋى جانىنا باتقان پاتسيەنتىنىڭ قاسىنان تابىلىپ, اجالمەن ارپالىسىپ, قانشاما ادامنىڭ دەمى تاۋسىلماۋى جولىندا كۇرەسەتىنىن كوز كورىپ ءجۇر. 500-600 گرامم بولىپ تۋعان شارانانى ادام قاتارىنا قوسىپ, الاقانداي سابيگە وپەراتسيا جاساپ, امان الىپ قالىپ جۇرگەندەرىنە دە كۋا بولدىق. بىراق وتاندىق مەديتسينادا انا مەن بالانىڭ ءومىرى دە قىرشىن قيىلىپ جاتاتىن جاعداي از ەمەس. بيىل جازدا 5 بىردەي انا استاناداعى پەريناتالدىق ورتالىقتا كوز جۇمدى. باس دارىگەر ءوز وتىنىشىمەن ورنىنان كەتتى. ەگەر مۇنىڭ بارىنە انالاردىڭ ءوز دەنساۋلىعىنا جەتە ءمان بەرمەي, ومىرگە ۇرپاق اكەلۋ جولىنداعى كوزسىز تاۋەكەلگە بارۋى عانا سەبەپ دەگەنگە سەنسەك, وندا باس دارىگەر نەگە ورنىن بوساتتى؟ كوپشىلىك ءتارىزدى ءبىزدىڭ دە كوڭىلىمىزگە سان ساۋال ۇيالايدى...
انار تولەۋحانقىزى,
«ەگەمەن قازاقستان»