كوكشەتاۋ قالاسىنداعى ش.ءۋاليحانوۆ اتىنداعى ورتالىق كوشەنىڭ بويى قاشاندا ىعى-جىعى. جاياۋ جۇرگىنشى دە, جۇك تيەگەن اۆتوكولىك تە مول. جۇمىس كۇنى بولاتىن. ءتۇس الەتىندە تىرشىلىك قامىمەن وسى كوشەنىڭ بويىنداعى قۇرىلىس زاتتارىن ساتاتىن دۇكەننىڭ الدىندا تىزگىن تارتقانبىز. ءبىر توپ قىز-كەلىنشەك كوشە بويىن سىپىرىپ, تازالاپ جاتىر ەكەن. اراسىندا كوزتانىستار دا بار. ورتالىقتاعى №1 ورتا مەكتەپتىڭ مۇعالىمدەرى.
كۇن جەلكەم. اۋەدە جەل جۇلمالاعان پوليەتيلەن پاكەتتەر مەكتەپ مۇعالىمدەرىن مازاقتاعانداي ۇشىپ-قونىپ ءجۇر. سوڭعى كەزدەرى قالا ءبىرشاما تازا بولعانىمەن, جۇرگىنشى كوپ بولعان سوڭ لاستانباي تۇرا ما؟ اسىرەسە, ءبىر-بىرىنە يىق تىرەستىرە ورنالاسقان قۇرىلىس زاتتارىن ساتاتىن دۇكەننىڭ زات وراعان وراما قاعازدارى, تەمەكى تۇقىلى, بوساعان بوتەلكە.
– ءبىز قالامىزدىڭ تازا بولعانىن قالايمىز, – دەيدى كوزى تانىس مۇعالىم كەلىنشەك, – وسىنداي سەنبىلىكتەردەن قاشپايمىز. بىراق ءبىر ايتارىمىز, ءبىلىم وشاعىمىزدىڭ جانىن تازالاساق ءبىر ءسارى, نەگە ەكەنىن كىم ءبىلسىن, قالالىق اكىمدىك ءبىزدىڭ ەنشىمىزگە وسى ءبىر ءمۇيىستى بەكىتىپتى. وكىنىشتىسى سول, دۇكەن يەلەرى ساۋدالارىن جاساپ, ءوز پايدالارىن تاۋىپ تۇر عوي, ەندەشە وزدەرىنىڭ لاستاعان جەرىن, وزدەرى نەگە تازالامايدى. مىنا ءبىر دۇكەننىڭ يەسى – مەنىڭ كەشەگى وقۋشىم. ەندى كەلىپ سونىڭ ەسىگىنىڭ الدىن تازالاپ ءجۇرمىن. قالاي نامىستانبايسىڭ, مىنانى قاراڭىزشى, مىنا تەمەكىنى كىم تارتتى, مۇمكىن جۇقپالى اۋرۋمەن اۋىراتىن ادام شىعار. نەگە مۇعالىمدەر وسىنداي لاس جۇمىسقا جەگىلۋگە ءتيىستى؟!
مۇڭىن شاققان مۇعالىم قارىنداس كوپتەن بەرى ويلارىندا جۇرگەن ماسەلەنىڭ بيىل ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ «قازاقستاندىقتاردىڭ ءال-اۋقاتىنىڭ ءوسۋى: تابىس پەن تۇرمىس ساپاسىن ارتتىرۋ» تاقىرىبىنداعى جولداۋىندا كورىنىس تاپقاندىعىنا قۋانعان. وسى جولداۋدا كەلەسى جىلدان باستاپ «پەداگوگ مارتەبەسى تۋرالى» زاڭ ازىرلەنەتىندىگى بارشا ۇستازدار قاۋىمىنىڭ ءۇمىت وتىن تۇتاتىپ وتىرعاندىعىن قاۋزادى.
– شىنىندا دا, – دەگەن ول, – مۇعالىمنىڭ شارۋاسى باسىنان اسادى. جاڭارتىلعان وقۋ جۇيەسى بۇرىنعى جۇكتەمەمىزدى مولايتىپ وتىر. ەلەكتروندى كۇندەلىكتىڭ دە شارۋاسى شاش ەتەكتەن.
وسى جەردە تىڭدايتىن قۇلاق بولسا, ۇستازدار قاۋىمى ءبىراز ماسەلەنى ايتىپ-اق تاستادى. ولاردىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, سوڭعى جىلدارى مۇعالىم قولبالاعا اينالىپ كەتكەن. الدەبىر جيىندا زال تولتىرۋ كەرەك پە, اتتاي شاۋىپ مۇعالىم بارادى. كورەرمەن جيناي المايتىن كودەدەي كوپ, ءمانسىز كونتسەرتتىڭ بيلەتىن ساتىپ الاتىن دا وسى مۇعالىم. ايتپاقشى, ولاردىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, مەكتەپكە ون بيلەت بولىنسە, سونىڭ اقشاسىن ءجۇز مۇعالىم جيناپ بەرەدى ەكەن دە, سول ءجۇزدىڭ بىردە-بىرەۋى الگى كونتسەرتكە بارمايدى ەكەن. باسپاسوزگە جازىلۋ دا سولاي. وندا انىق گازەتتىڭ ءوزى كورسەتىلمەيدى. ورتاق اقشا جينالادى. سول ورتاق اقشاعا رەسپۋبليكالىق دەيسىز بە, وبلىستىق دەيسىز بە, گازەتتەردى جازدىرىپ الادى. جوعارىدان تۇسكەن تاپسىرماعا وراي. بۇل باسىلىمدار مۇعالىمدەرگە قاجەت پە, جوق پا, ونى ەسكەرىپ جاتقان ءبىرى جوق. تاپسىرما تۇسكەن ەكەن, ورىندالۋعا ءتيىستى.
ءبىز وسى سالماقتى ساۋالداردى ارقالاپ, وبلىستىق ءبىلىم باسقارماسىنا باردىق. باسقارما باسشىسىنىڭ ورىنباسارى بوتاگوز دۇيسەنوۆانىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, قازىر مۇعالىمدەرگە مۇنداي تاپسىرما بەرۋ, قوسىمشا جۇك ارقالاتۋ تىيىلعان.
– مۇعالىمدەردىڭ مارتەبەسى زاڭ قابىلدانعاننان كەيىن ايقىندالماق, – دەيدى بوتاگوز بالاپايقىزى, – نەگىزىندە ەلباسى وتە ماڭىزدى ماسەلە كوتەرىپ وتىر. قوسىمشا جۇمىستىڭ ءبارى مۇعالىمدەر ءۇشىن كەدەرگى. قازىرگى زامان تالابىنا ساي ونسىز دا ولاردىڭ شارۋاسى شاش ەتەكتەن. ال تەكسەرىستەر تۋرالى ايتا-تۇعىن بولساق, وسى كۇنگە دەيىن بەلگىلەنگەن جوسپار بويىنشا جۇرگىزىلىپ كەلدى. ونىڭ بارلىعى ءبىلىم ساپاسىن جاقسارتۋعا, كەم-كەتىگىمىزدى انىقتاۋعا باعىتتالعان شارالار. ال مىندەتتەرىنەن تىس فۋنتسيالاردان اراشالاۋ, ياعني مۇعالىمدى ءجون-جوسىقسىز كولدەنەڭ شارۋاعا جەگە بەرمەۋ وتە ورىندى ايتىلعان.
وسى ارادا ۇستاز بەدەلى تۋرالى ءبىر اۋىز ءسوز ايتا كەتۋگە بولاتىن ءتارىزدى. ىلكىدەگى ۇستاز ءوزىنىڭ ءبىلىم-بىلىگى, ادامگەرشىلىك اجارى, كىسىلىك كەلبەتى ارقىلى اۋىل-ايماققا ۇلگى ەدى. وقۋشى بالالار تۇگىل ۇلكەندەر دە ۇستازدى قۇرمەتتەپ, الدىن كەسىپ وتپەيتىن. ۇستازدار دا سول قۇرمەتكە لايىق, ەل ىشىندەگى ەلدىك ماسەلەلەردىڭ ۇيىتقىسى بولاتىن. قازىر دە سولاي.
– مۇعالىمنىڭ مارتەبەسىن تۇسىرگەن جايت, ونىڭ قولبالاعا اينالۋىنان بولدى, – دەيدى قارت ۇستاز مەيىربەك بوتاقانوۆ, – ءبىزدىڭ ۋاقىتىمىزدا ءار مۇعالىم ءبىر-ءبىر تۇلعا بولاتىن, ساناساتىن, سىيلايتىن. كەيىن اركىم مۇعالىمگە باسشى بولدى, ءجونسىز جۇمساۋعا اينالدى. قولبالادا قادىر بولا ما؟! قادىرىنىڭ قاشقان جەرى وسى!..
ەندىگى ارادا اعا بۋىننىڭ پايىمداعانى ءتارىزدى «پەداگوگ مارتەبەسى تۋرالى» زاڭ قابىلدانعاننان كەيىن ۇستازدار قاۋىمى سول زاڭ اياسىندا قىزمەت ەتىپ, ءوز بەدەلدەرىن وسىرۋلەرى كەرەك-اق.
– قازىر بۇرىنعىداي مۇعالىمدەرگە بيلەت تىقپالاۋ, ءجونسىز جۇمىستارعا جەگۋ جوق, – دەيدى كوكشەتاۋ قالاسى اكىمىنىڭ ورىنباسارى التىناي امىرەنوۆا, – اركىم ءوز ىسىمەن اينالىسۋعا ءتيىستى. راس, كەيبىر شارالاردى وتكىزۋگە كومەكتەسۋىمىزدى قولقالايتىندار بولادى. بىراق سوڭعى جىلدارى بۇرىنعى ورىن العان جونسىزدىكتەر تىيىلدى. ال سەنبىلىك تۋرالى ايتاتۇعىن بولساق, بۇل قالا تۇرعىندارىنىڭ بارلىعىنا ورتاق دۇنيە.
قازىر ۇستازدار قاۋىمى «پەداگوگ مارتەبەسى تۋرالى» زاڭنىڭ قابىلدانۋىن اسىعا توسۋدا. ءوز پىكىرلەرىن دە, ۇسىنىستارىن دا ايتىپ جاتىر. ءبىلىم جورىعىنداعى بارلىق كۇش-جىگەر, اقىل-وي كوزدەگەن ماقساتقا جۇمسالسا, ءىس تە ناتيجەلى بولماق.
بايقال ءبايادىل,
«ەگەمەن قازاقستان»