اباي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ 90 جىلدىعىنا وراي اتالعان وقۋ ورنىنىڭ دامۋىنا ولشەۋسىز ۇلەس قوسقان تاريحي تۇلعالار تۋرالى بىرنەشە كىتاپتىڭ تانىستىرىلىمى ءوتتى.
عالىمدار باس قوسقان جيىندى اشقان ۋنيۆەرسيتەت رەكتورى تاكير بالىقباەۆ نەگىزى 1928 جىلى قالانعان وقۋ ورنىنىڭ قالىپتاسۋ تاريحىندا سول كەزدەگى وقۋ-اعارتۋ حالىق كوميسسارى بولعان وراز جاندوسوۆ, الاش قايراتكەرلەرى احمەت بايتۇرسىنوۆ, حالەل دوسمۇحامەدوۆ, سانجار اسفەندياروۆتان باستاپ, بايمەن المانوۆ, ءشاريفوللا ساقاەۆ, شايحيسلام بەكجانوۆ, سەرعالي تولىبەكوۆ, حالەل ادىلگەرەەۆ, احمەدي ىسقاقوۆ, اسقار زاكارين, مالىك عابدۋللين, جۇمابەك جۇنىسبەكوۆ, قۇلجاباي قاسىموۆ, توقمۇحامەد سادىقوۆ, سەرىك پىراليەۆ, ت.ب. ۇلت قايراتكەرلەر ەسىمدەرىنىڭ التىن ارىپتەرمەن جازىلعاندىعىنا توقتالىپ, ەل تاريحىنداعى تۇلعالاردىڭ ىزگى جولىن ناسيحاتتاۋ جۇمىستارى ءالى دە جالعاسىن تاباتىندىعىن اتاپ ءوتتى. وسى باعىتتا «ونەگەلى ءومىر» سەرياسىمەن جارىققا شىققان وراز جاندوسوۆ, سانجار اسفەندياروۆ, حالەل دوسمۇحامەدوۆ, حالەل ادىلگەرەەۆتىڭ قايراتكەرلىك ءومىر جولىنا قاتىستى ۋنيۆەرسيتەت عالىمدارى دايىنداعان ەڭبەككە كوپشىلىكتىڭ نازارىن اۋداردى. وسى ورايدا باسىلىمعا قولعابىس ەتكەن ءالي وراز ۇلىنا جانە ءال-فارابي اتىنداعى قازۇۋ رەكتورى عالىمقايىر مۇتانوۆقا, رەداكتسيا قۇرامىنا العىسىن ءبىلدىردى. ال مۇنداي كىتاپتاردىڭ جارىق كورۋى جاستاردىڭ بويىندا تۇلعالىق قاسيەتتەردىڭ دامۋىنا ىقپال ەتەرى ءسوزسىز. ال تاريحتى دۇرىس باعامداي بىلگەن ۇرپاق ءوز باعىتانان اداسپايدى.
وسى باسقوسۋ اياسىندا تانىستىرىلىمى وتكەن «اباي ۋنيۆەرسيتەتى. 90 جىلدىق تاريحىنان» زەرتتەۋ ەڭبەگىن بەلگىلى تاريحشى عالىم, اكادەميك مامبەت قويگەلدى تاريحي فاكتىلەر مەن قۇجاتتارعا نەگىزدەي وتىرىپ, قازاقستانداعى تۇڭعىش جوعارى وقۋ ورنىنىڭ قانداي قيىنشىلىقتارمەن اشىلعانى, قالىپتاسۋ كەزەڭى, ۇلت قايراتكەرلەرىنىڭ وسى ءبىلىم ورداسىن دامىتۋداعى ەرەن ەڭبەكتەرى تۋرالى مازمۇندى ماعۇلماتتاردى ۇسىنعان.
اكادەميك توقمۇحامەد سادىقوۆ تۋرالى جارىققا شىققان «تالىمگەر پورترەتى. پروترەت ناستاۆنيكا» كىتابى جانە ۋنيۆەرسيتەتتىڭ 90 جىلدىعىنا ارنالعان «تۇڭعىش ۋنيۆەرسيتەت» فوتو البومىمەن قاتار ۋنيۆەرسيتەت عالىمدارىنىڭ «شەرنياز جارىلعاس ۇلى شىعارمالارى», «التىن ارقاۋ», «ۇلتتىق رۋح جانە شىعارماشىلىق دارالىق» زەرتتەۋ ەڭبەكتەرى تارتىمدى مالىمەتتەرمەن تولىقتىرىلسا, «ۇلاعات» سەرياسىنىڭ العاشقى باسىلىمى «قالدىرعان ءىزىن ماڭگىلىك» كىتابى ۋنيۆەرسيتەتتىڭ دارىندى تۇلەگى ءابدىماجيت وتەش ۇلىنىڭ ەڭبەك جولىنا ارنالىپتى. ءبىلىم ورداسىنىڭ مەرەيتويىنا ورايلاستىرىپ جارىققا شىققان كىتاپتاردىڭ قاتارىندا ۋنيۆەرسيتەت قىزمەتكەرى مىرزاحان احمەتوۆتىڭ «پاراسات پەن پارىز» تانىمدىق كىتابى وقىرماندار ءۇشىن تاعىلىمدى مازمۇنمەن تولىققان. وسى باسقوسۋ اياسىندا ستۋدەنتتەر ۇيىمداستىرعان Campus جۋرنالىنىڭ دا تانىستىرىلىمى ءوتىپ, عىلىم جولىنداعى الدىڭعى بۋىننىڭ باتاسىن الدى.
مازمۇنى تەرەڭ باسىلىمداردىڭ تانىستىرىلىمىنا قاتىسقان سەرىك قيراباەۆ, ءالي وراز ۇلى, نۇرلان ورازالين, حانگەلدى ءابجانوۆ, تالاس وماربەكوۆ, جارقىن وتەشقىزى, گۇلنار جاندوسوۆا, مايدان مالىكقىزى, باقىت ادىلگەرەەۆ, قالي سارسەنباي, باۋىرجان جاقىپ, جاڭابەك شاعاتاي, نۇرتورە ءجۇسىپ, ت.ب.ءبىلىمنىڭ قارا شاڭىراعىن مەرەيلى مەرەيتويىمەن قۇتتىقتاپ, ءبىلىمنىڭ ىزگى جولىنداعى جوسپارلارىنا ءسات-ساپار تىلەدى.
ەلۆيرا سەرىكقىزى,
«ەگەمەن قازاقستان»
الماتى