بالۋاندار بۋحارەستە باق سىنايدى

ءدۇبىرلى دودا قارساڭىندا وتاندىق سامبوشىلاردىڭ قول جەتكىزگەن كورسەتكىشىنە ازدى-كەمدى توقتالا كەتسەك, ەڭ باس­تىسى, سپورتتىڭ بۇل تۇرىندە جە­ڭىس­پەن ورىلگەن باي ءداستۇرىمىز بار. ەلىمىزدە مىقتى باپكەرلىك مەكتەپ قالىپتاسىپ, بايراقتى باسەكەلەردە ءبىزدىڭ بالۋانداردىڭ شوقتىعى اركەز بيىك بولعانىنا قالىڭ كورەرمەن كۋا. كسرو داۋى­رىندە قانداستارىمىزدىڭ اراسىنان ەكى الەم چەمپيونى شىقتى. بۇل كوشتى ديقانباي بيتكوزوۆ پەن مارات جاقيتوۆ سىندى اتاقتى باپكەرلەردەن ءتالىم-تاربيە العان قانات بايشولاقوۆ باستادى. 1984 جىلى مادريدتە وتكەن دودادا اسا جەڭىل سالماق دارەجەسىندە بەل­دەسكەن ول التىن تۇعىرعا كو­تەرىلدى. ارادا بەس جىل وتكەن سوڭ اقش-تىڭ ۋەست-وريندج قالا­سىندا ۇيىمداستىرىلعان جارىس­تا ءدال سول سالماقتا باق سىناعان باتىر قۋانىشەۆتىڭ ءتول شاكىرتى اسقار شايحيەۆ باس جۇلدەنى قانجىعاسىنا بايلادى. 

وكىنىشكە قاراي, قازىر التىن اسىقتاي سول قوس ازامات تا ارامىزدا جوق. 2000 جىلدىڭ مامىر ايىندا ءتۇن جامىلعان كيللەر ورالداعى ءدال ءوز ءۇيىنىڭ ىرگەسىندە 37 جاستاعى اسقار شايحيەۆتى اتىپ ولتىرسە, 2011 جىلدىڭ قا­قا­عان قىسىندا قاراعاندى مەن جەز­قازعان تاس جولىنىڭ بويىندا 49 جاستاعى قانات بايشولاقوۆتى «كاماز» كولىگى قاعىپ كەتتى. 

تاۋەلسىزدىك العاننان كەيىن قازاقستان سامبوشىلارىنىڭ داڭ­قى شارتاراپقا جايىلدى. 1992 جانە 2017 جىلدار ارالىعىندا 25 مارتە جالاۋى جەلبىرەگەن الەم چەمپيوناتىنىڭ بارلىعىندا وتاندىق بالۋانداردىڭ قان­جى­عاسى مايلانىپ, ولار ەلگە مول ولجامەن ورالدى. ماسەلەن, ورالدىق ەربولات بايباتىروۆ قاتارىنان ءتورت رەت (2008, 2009, 2010, 2011 ج.ج.) جەڭىس تۇعىرىنىڭ ەڭ بيىك ساتىسىنا كوتەرىلسە, اقتوبەلىك اسحات شاحاروۆ ءۇش مارتە (2000, 2004, 2005) سونداي قۇرمەتكە بو­لەندى. دۇنيەجۇزىلىك دودالاردا دارا شىعىپ, التىن مەدالدى كەۋ­دەسىندە جارقىراتقاندار قاتار­ىندا باۋىرجان سادىقانوۆ (1993), قونىس جەتپىسوۆ (2001), داۋ­رەن جايناقوۆ (2009), ازامات مۇ­قانوۆ (2010), بەيىمبەت قان­جانوۆ (2015) جانە ەسەت قۋانوۆ (2017) سىندى جىگىتتەر بار. 

جوعارىدا ءبىز تەك الەم چەمپيو­نى اتانعان ازاماتتاردىڭ عانا ەسىمدەرىن اتادىق. ال تاۋەلسىز ەلدىڭ تۋىن كوتەرىپ, دەربەس كوماندا رەتىندە حالىقارالىق ارەناعا شىققالى بەرى كۇمىس پەن قولا جۇلدەنى يەلەنگەن قازاقستاندىق سامبوشىلاردىڭ سانى 60-تان اسىپ جىعىلدى. مىسالى ەربولات بايباتىروۆ ءتورت التىننان بولەك, ءبىر كۇمىس (2016) پەن قوس قولانى (2007, 2012) ەنشىلەدى. اسحات شاحاروۆتىڭ تاعى ءبىر كۇمىسى (1999) مەن ەكى قولاسى (1998, 2002) بار. قونىس جەتپىسوۆ ەكى رەت اقتىق سىندا (1998, 1999) كۇش سىناسۋ مۇمكىندىگىنە يە بولدى. ازامات مۇقانوۆ ءوز قورجىنىن تاعى ءتورت قولا جۇلدەمەن (2007, 2008, 2009, 2012) تولىقتىردى. ەسەت قۋانوۆ ەكى رەت ءۇشىنشى ساتىعا (2014, 2015) تابان تىرەدى. وسىدان بىرەر جىل بۇرىن عانا بەيىمبەت قانجانوۆتىڭ دا قولاعا (2017) قول سوزعانى ەسىمىزدە. 

الەم چەمپيونى اتاعىنا قول جەتكىزە الماسا دا, ءبىراز بيىك بەلەستەردى باعىندىرعان با­لۋان­دارىمىزدىڭ دا قاتارى قالىڭ. اتاپ ايتساق, اسىلبەك الكەي – بەس (2012 – كۇمىس, 2007, 2008, 2009, 2014 – قولا), دىنمۇحامەد مۇ­سىراليەۆ – ءتورت (2002 – كۇمىس, 1997, 2000, 2005 – قولا), بىرلەس ەسەنعاليەۆ – ءۇش (2006 – كۇمىس, 2003, 2004 – قولا) جانە سالكەن جارتىباەۆ (1992 – كۇمىس, 1994 – قولا) پەن ارسەن حاتيپ (2005 – كۇمىس, 2010 – قولا) – ەكى رەتتەن جۇلدەگەرلەر قاتارىنان كورىندى. سونداي-اق رۋسلان سەيىلحانوۆ, زەكەن شايمەردەنوۆ, عالىمجان جىلكەلديەۆ, بەرىك جەتپىسباەۆ, قايرات كۇنسافين, مارات تاحا­نوۆ, ەرلان تاجىكوۆ جانە تيمۋر مەن مەدەت وڭداعانوۆ, سايات شامشيەۆ سىندى بولمىسى بولەك بالۋانداردىڭ جەڭىس تۇعىرىندا مارقايىپ تۇرعان ساتتەرى كۇنى بۇگىنگىدەي كوز الدىمىزدا. 

قىزدار اراسىنان الەمدىك دەڭگەيدەگى جارىستاردا جۇلدە العان تۇڭعىش قازاق سامبوشىسى – ايسارا كەرىمبەكوۆا. ول كەڭەس وداعى تۇسىندا جانە ەلىمىز ەگە­مەندىك العاننان كەيىن دە تورتكۇل دۇنيەنىڭ مىقتىلارى باس قوسقان جارىستا جۇلدەلى ورىنداردى يەلەنىپ, ەڭسەمىزدى ءبىر كوتەرىپ تاستادى. 1995 جىلى توكيودا ساۋلە عابدۋليننا الەم چەمپيونى اتاعىنا قول جەتكىزىپ, بارشا جانكۇيەرلەردى قۋانىش پەن شاتتىققا بولەدى. 2007 جىلى چەحيادا رايسا بايليەۆا جانە 2014 جىلى جاپونيادا گاۋھار تۇرماحانوۆا ءدال سول بەلەستى باعىندىرىپ, التىننان القا تاعىندى. 

ءار جىلدارى الەم چەمپيو­نا­تىندا جۇلدە العان ارۋلارى­مىزدىڭ سانى 50-گە جۋىقتايدى. سولاردىڭ اراسىنداعى ەڭ اتاق­تىلارى جايىندا ايتساق, ساۋلە عابدۋللينا 1992 جانە 1996 جىل­دارى قولا السا, 2001 جىلى كۇ­مىسپەن كۇپتەلدى. 1999, 2000, 2005, 2006 جىلدارى رايسا بايليەۆا ءۇشىنشى ورىندى يەلەندى. 1999, 2001, 2005 جىلدارى الماگۇل كاشينا قولاعا قول سوزدى. دينارا ورازبەكوۆا, قالجان تايجانوۆا, كەلبەت نۇرعازينا, لەناريا مەڭعازوۆا جانە ءاليا جىلقىباەۆا سىندى سۇلۋلار ەكى رەتتەن جەڭىس تۇعىرىنا كوتەرىلدى. ال وسى كۇندەرى ونەر كورسەتىپ جۇر­گەن بالۋاندار اراسىنان ءدىل­داش كۇرىشباەۆانىڭ قارقىنى قۋانتارلىق. 2014 جىلعى الەمدىك دودادا كۇمىس مەدالدى موينىنا ىلگەن ءدىلداش 2013, 2015 جانە 2016 جىلدارى قولا جۇلدەنى ەن­شىلەدى. 

مىنە, قىسقاشا بايانداساق, قازاقستان سامبوسىنىڭ قىسقاشا تاري­حى وسىنداي. ال سوڭعى الەم چەم­پيوناتى بىلتىرعى جىل­دىڭ قاراشا ايىندا سوچيدە ۇيىم­داس­تىرىلعان بولاتىن. سول جارىستا ەسەت قۋانوۆ (62 كيلو) باس جۇلدەنى ولجالاسا, بەيىمبەت قانجانوۆ (52 كيلو) پەن الىبەك زەكەنوۆ (90 كيلو) قولا مەدالدى يەلەندى. سونداي-اق قازاقستاننىڭ ايەلدەر قۇراماسى ساپىندا بەلدەسكەن ايدا قارشاەۆا (56 كيلو) ءۇشىنشى ساتىعا جايعاستى. 

عالىم سۇلەيمەن,

«ەگەمەن قازاقستان»

الماتى