قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى – ەلباسى كىتاپحاناسىندا «ازاماتتاردىڭ كونستيتۋتسيالىق قۇقىقتارىن قامتاماسىز ەتۋدەگى مەدياتسيانىڭ ءرولى» تاقىرىبىنا ارنالعان رەسپۋبليكالىق سەمينار-ترەنينگ ءوتتى. سەمينار جۇمىسىنا قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى لەونيد پروكوپەنكو, ءماجىلىس دەپۋتاتتارى, كاسىبي جانە قوعامدىق مەدياتورلار, سوت جانە «نۇر وتان» پارتياسىنىڭ وكىلدەرى قاتىستى.
«مەدياتسيا ينستيتۋتى – قوعامدىق سانانى جاڭعىرتۋدىڭ ماڭىزدى ەلەمەنتتەرىنىڭ ءبىرى. سوڭعى ۋاقىتتا قازاقستاندىقتار داۋدى شەشۋ ءۇشىن سوتقا ەمەس, كاسىبي مەدياتورلار كومەگىنە كوبىرەك جۇگىنە باستاعان. ويتكەنى سوت پروتسەستەرى ارىزدانۋشى ەكى تاراپتىڭ بىرنەشە اي ۋاقىتىن السا, مەدياتسيا پروتسەسى تالاستى تاراپتاردى بىرنەشە ساعات ىشىندە تاتۋلاستىرىپ, شەشىم شىعارادى. بۇل – ۋاقىت ۇنەمدەيدى. ەكىنشىدەن, سوتقا ەمەس, مەدياتورلىق كومەككە جۇگىنگەن ازاماتتاردىڭ قارجىلىق شىعىنى ازايادى. قۇقىق قورعاۋشى جالداۋدىڭ, كوپتەگەن ساراپتامالار جاساۋدىڭ قاجەتى بولماي قالادى. بۇل دا قارجى ۇنەمى. ۇشىنشىدەن, ءارى ەڭ باستىسى, سوتتاعى سياقتى ەكى تاراپتىڭ ءبىرى جەڭىلىپ, ءبىرى جەڭبەي, ەكى جاقتىڭ دا كوڭىلىنەن شىعاتىن ورتاق شەشىم قابىلدايدى. بۇل ازاماتتاردىڭ مەدياتسياعا دەگەن وڭ كوزقاراسى, وڭ ورتاق شەشىمگە كەلۋگە دايىن ەكەندىكتەرىنەن, قۇقىقتىق مادەنيەتتىڭ دامىپ كەلە جاتقاندىعىنان حابار بەرەدى. جالپى, مەدياتسيا قوعامداعى تۇراقتىلىققا جاعىمدى اسەر بەرەدى», دەدى قحا حاتشىلىعىنىڭ مەڭگەرۋشىسى ل.پروكوپەنكو.
ل. پروكوپەنكونىڭ ايتۋىنشا, قحا-نىڭ ەندىگى باستى ميسسياسى – مەدياتسيا ينستيتۋتىن ناسيحاتتاۋ. وسى ورايدا قحا مەدياتسيا سالاسى جوعارعى سوتپەن, ادۆوكاتتار كوللەگياسىمەن جانە باسقا دا قۇقىقتىق ينستيتۋتتارمەن كەلىسىمدەر ورناتتى. سونىڭ ناتيجەسىندە 3 تامىز كۇنى قحا «بىرىڭعاي مەدياتسيا كۇنىن» وتكىزىپ, وعان 800 مەدياتسيا كابينەتى قاتىسىپ, 3 مىڭعا جۋىق قوعامدىق مەدياتور جۇمىلدى. شارا بارىسىندا رەسپۋبليكا بويىنشا 5 مىڭ ادام كەڭەس سۇراي كەلىپ, 150-گە تارتا مەدياتيۆتىك كەلىسىمگە قول جەتكەن. سول سەبەپتى مەدياتسيانىڭ مۇمكىندىگى, ماقساتى مەن پايداسى تۋرالى حالىق كوبىرەك ءبىلۋى كەرەك. الداعى ۋاقىتتا قحا ءوزىنىڭ قوعامدىق الاڭدارىن مەدياتسيا ينستيتۋتىن ناسيحاتتاۋ باعىتىنداعى جۇمىستارعا ارناماق.
سەميناردا ءسوز العان «قوعامدىق پىكىر» زەرتتەۋ ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى بوتاگوز راقىشەۆا «پوليەتنيكالىق قوعامداعى مەدياتسيانىڭ مۇمكىندىكتەرى» تۋرالى بايانداما جاساپ, وندا مەدياتسيا ماماندارىن دايىنداۋ, مەدياتسيا مەكتەپتەرىن اشۋ ماسەلەسىنە باسا ءمان بەردى. ماسەلەنى شەشۋ جولدارىنا توقتالدى. ال ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارى بويىنشا ۇلتتىق ورتالىقتىڭ باس ساراپشىسى اجار سۇلەيمەنوۆا قاتىسۋشىلارعا ءوز سالاسى مەن مەدياتسيا سالاسىنىڭ توعىسقان تۇستارى كوپ ەكەندىگىن, تىزە قوسىپ اتقاراتىن جۇمىستار جەتەرلىك ەكەنىن جەتكىزدى. قالالىق سوت سۋدياسى گۇلجانات راحمەتوۆا تالاستى ءىستىڭ شەشىمىن سوت الدە مەدياتسيا جولىمەن تابۋدى وزدەرى تاڭدايتىندىعىن جەتكىزىپ, جالپى مەدياتسيا سالاسىنىڭ ارتىقشىلىقتارىن ءسوز ەتتى. «ياعني مەدياتسيادا تاراپتار ءبىر-ءبىرىن جەڭۋدى ماقسات تۇتپاي, تاتۋلاسۋعا بەت بۇراتىن التەرناتيۆتى شەشىم جولى ەكەندىگىنە ءمان بەرۋ كەرەك. سونىمەن قاتار مەدياتوردىڭ شەشىمى سوتتىڭ شەشىمىن شىعارۋدان دا كۇردەلى. كاسىبي مەدياتوردا تەرەڭ پسيحولوگيالىق دايىندىق, ومىرلىك ۇلكەن تاجىريبە بولىپ, ولار كونفليكتولوگيا نەگىزدەرىن ءبىلۋى كەرەك», دەدى ول.
سەمينار-ترەنينگ بارىسىندا «تۇران-استانا» ۋنيۆەرسيتەتى مەن قحا اراسىندا ءوزارا ىنتىماقتاستىق مەموراندۋمىنا قول قويىلدى.
ۆەنەرا تۇگەلباي,
«ەگەمەن قازاقستان»