ءبىز بۇعان دەيىن دە الماتى وبلىسىنىڭ اۋماعىندا گاز تارتۋ جۇمىستارىنىڭ قارقىندى جۇرگىزىلىپ جاتقانىن جازعان ەدىك. الماتى قالاسى ماڭىنان تالدىقورعان اۋماعىنا قاراي سالىنعان قۇبىر جەلىسى بۇگىندە تولىقتاي اياقتالىپ, وبلىستىڭ بۇرىن-سوڭدى كوگىلدىر وتىن جەتپەگەن اۋداندارى تابيعي وتىنعا قوسىلا باستادى.
جاقىندا «تالدىقورعان – تەكەلى» ماگيسترالدى گاز قۇبىرى جەلىسىنىڭ قۇرىلىسى اياقتالىپ, كەنشىلەر قالاسىنداعى العاشقى نىسانداردى كوگىلدىر وتىنعا قوسۋ جۇمىستارى ىسكە استى. مەرزىمىنەن بۇرىن اياقتالعان جوبا قالانىڭ ىشكى كوشەلەرىنە تارتىلاتىن جەلىلەردى دە ەرتە باستاۋعا مۇمكىندىك بەرىپ وتىر.
– «تالدىقورعان – تەكەلى» قۇبىر جولىنىڭ قۇرىلىسى بەلگىلەنگەن مەرزىمىنەن ەرتە, ءساتتى اياقتالدى. قازىر قالانىڭ ىشكى كوشەلەرىنە جانە جاقىن جاتقان ەلدى مەكەندەرگە گاز تارتۋ جۇمىستارى ءجۇرىپ جاتىر. جوبانىڭ قۇنى 1,5 ملرد تەڭگە شاماسىندا. بۇل قارجى جۇمىستى ساپالى اتقارۋعا كەپىلدىك بەرەدى. ماگيسترال بويىنشا گاز بەرۋدىڭ جوسپارلى قۋاتى – ساعاتىنا 43,7 مىڭ تەكشە مەتر. بۇل تەكەلى قالاسىنىڭ تۇرعىن ۇيلەرى مەن وندىرىستەرىن كوگىلدىر وتىنمەن قامتاماسىز ەتۋگە تولىق جەتكىلىكتى, – دەيدى الماتى وبلىسى اكىمىنىڭ ورىنباسارى ايداربەك بايجانوۆ.
ال قۇبىر تارتۋ جۇمىستارىن جۇرگىزىپ جاتقان «اقنيەتگرۋپپ» جشس باسشىسى الەكساندر پەتليننىڭ ايتۋىنشا, تەكەلىگە دەيىن تارتىلعان گاز قۇبىرىنا جول ۇستىندەگى اۋىلداردى دا قوسۋ مۇمكىندىگى قاراستىرىلىپتى. ەسكەلدى اۋدانىنىڭ شىمىر, بايىسوۆ, ەشكىولمەس, اباي, ورقۋساق, جەتىسۋ, ەكپىندى, سىرىمبەت اۋىلدارىنىڭ تۇرعىندارى قازىردىڭ وزىندە كوگىلدىر وتىندى كۇتىپ وتىر.
جالپى, «پرەزيدەنتتىڭ بەس الەۋمەتتىك باستاماسى» ۇندەۋىنىڭ جاريالانۋى وڭىردەگى گازبەن قامتۋ جۇمىستارىنا جاڭاشا سيپات پەن سەرپىن بەرگەنى انىق. قازىر وبلىستىڭ 11 اۋدانىنا گاز تارتىلعان بولسا, مۇلدەم كوگىلدىر وتىن ءيىسى سەزىلمەيتىن 6-7 اۋدان كەزەكتە تۇر. الداعى كەزەڭدە وبلىستى 100 پروتسەنت قامتۋ ماقساتى تۇرعاندىقتان شەكارالىق اۋدانداردىڭ تۇرعىندارى دا گازعا قوسىلۋدان دامەلى. وبلىس بويىنشا بۇل جۇمىستارعا 8,5 ملرد تەڭگە قاراستىرىلعان. ونىڭ 5,2 ملرد تەڭگەسى رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن تارتىلسا, جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەن 3,3 ملرد تەڭگە بولىنگەن ەكەن. بۇگىندە بيۋدجەت قارجىسى يگەرىلىپ, حالىق العاشقى ناتيجەسىن كورە باستادى.
الماتىدان تارتىلعان گاز قۇبىرىنا العاشقى بولىپ قوسىلعان كوكسۋ اۋدانىندا كوگىلدىر وتىنعا سۇرانىس جوعارى. بيىلعى مامىر ايىندا بالپىق بي اۋىلىندا گاز تاراتۋ جۇيەسىنىڭ قۇرىلىسى اياقتالىپ, 32 تۇرعىن ءۇي تابيعي وتىن جۇيەسىنە ءبىر كۇندە قوسىلعان ەكەن. قازىر اۋداندا 2,2 شاقىرىم ورتا قىسىمدى جەر استى گاز قۇبىرى جانە 6 شاقىرىمنان ارتىق تومەنگى قىسىمدى گاز قۇبىرىن تارتۋ اياقتالدى. بۇل تۇرعىنداردى عانا ەمەس, اۋدان اۋماعىنداعى ءوندىرىس ورىندارىن دا گازداندىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. تۇرعىندار ءۇشىن كوگىلدىر وتىن جەلىسىنە قوسىلۋ قۇنى 320 مىڭ تەڭگە شاماسىندا.
ايتپاقشى, ءوندىرىستى گاز جەلىسىنە قوسۋ ارتىق شىعىنداردان ارىلتىپ, ءونىم وندىرۋگە وڭ ىقپال ەتەدى ەكەن. مىسالعا, وسى كوكسۋ اۋدانىنداعى قانت زاۋىتى قازىر تولىقتاي قايتا جاڭعىرتۋدان ءوتىپ جاتىر. ءبىرىنشى كەزەكتە ءوندىرىستى تولىقتاي گازعا قوسۋ ءىسى جۇرگىزىلىپتى.
– ءوڭىردى گازداندىرۋ تەك جەكە ۇيلەرگە عانا ەمەس, كاسىپورىندارعا دا ۇلكەن سەپتىگىن تيگىزىپ وتىر. كوكسۋ قانت زاۋىتى تابيعي گازعا كوشۋ ارقىلى شىعىنىن 20-25 پروتسەنتكە تومەندەتۋگە قول جەتكىزەدى, – دەيدى بۇل تۋراسىندا وبلىس باسشىسى اماندىق باتالوۆ.
وسى جەردە ەلباسى ۇسىنعان بەس الەۋمەتتىك باستاماعا تاعى دا توقتالىپ كەتكەن ءجون. ويتكەنى بۇعان دەيىن جەتىسۋدى گازداندىرۋ جۇمىستارى وبلىس ورتالىعىنا دەيىن گاز جەلىسىن تارتۋ ىسىمەن شەكتەلەتىن بولسا, الەۋمەتتىك باستاما اياسىندا بۇرىن كوگىلدىر وتىن تارتۋ جوسپارلانباعان اۋدانداردى دا قامتۋ مىندەتى كۇن تارتىبىنە شىقتى. مىسالعا, وبلىستىڭ شىعىسىنداعى الاكول, سارقان, اقسۋ سياقتى شالعاي اۋدانداردىڭ تۇرعىندارى دا كوگىلدىر وتىننان ۇمىتتەنىپ وتىر.
قالماحانبەت مۇقامەتقالي,
«ەگەمەن قازاقستان»
الماتى وبلىسى