ورتالىق كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتىندە دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى قوعامدىق دەنساۋلىق ساقتاۋ كوميتەتىنىڭ توراعاسى – قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ باس مەملەكەتتىك سانيتاريالىق دارىگەرى جانداربەك بەكشيننىڭ قاتىسۋىمەن جاز مەزگىلىندەگى اۋرۋلاردىڭ الدىن الۋعا ارنالعان ءباسپاسوز ءماسليحاتى ءوتتى.
«اۋانىڭ تەمپەراتۋراسى كوتەرىلۋىنە بايلانىستى حالىق اراسىندا ءجىتى ىشەك ينفەكتسيالارىنىڭ, ۆيرۋستىڭ تارالۋ قاۋپى دە ارتادى. وسى مەزگىلدە ادامداردىڭ تاماقتاناتىن وبەكتىلەرىندە, تاماق ونىمدەرىندە جانە سۋدا قوزدىرعىشتاردىڭ ساقتالۋى مەن كوبەيۋى ءۇشىن قولايلى جاعداي تۋادى. اۋرۋ ينفەكتسيا جۇقتىرىلعان تاماق ونىمدەرىن, لاستانعان اۋىز سۋدى ىشكەندە, ناۋقاستارمەن جانە باكتەريا تاسىمالداۋشىلارمەن قارىم-قاتىناستا بولعان كەزدە لاس قول جانە تۇرمىستىق زاتتار ارقىلى جۇعادى. ءۇي جاعدايلارىندا تاماقتان ۋلانۋلاردىڭ الدىن الۋ ماقساتىندا ونىمدەردىڭ ساپاسىن مۇقيات باقىلاۋ كەرەك. تۇرمىستىق جاعدايدا ادام كوبىنەسە ۋىتتى ينفەكتسيامەن اۋىرادى. ەگەر ءونىم ازداپ بۇزىلا باستاسا, ۋلانۋدى تۋدىراتىن باكتەريالار پايدا بولادى. ينفەكتسيا كوبىنەسە قۇس ءونىمى (ەت, جۇمىرتقا), ءسۇت ونىمدەرى, سالاتتار, كرەمدى-كونديتەرلىك ونىمدەر جانە تاعى باسقالار ارقىلى جۇعادى», دەيدى ج.بەكشين.
ونىڭ سوزىنشە, ءونىم بۇزىلدى دەپ كۇدىكتەنگەن جاعدايدا ونى پايدالانباۋ كەرەك. جۇقتىرۋ قاۋپى وسىعان ۇقساس ميكروورگانيزمدەردىڭ كوبەيۋى ءۇشىن قولايلى ورتا ىستىق – جاز مەزگىلىندە ايتارلىقتاي ارتادى. ىشەك ينفەكتسيالارىنىڭ الدىن الۋ جەكە باس گيگيەناسىنىڭ ەرەجەلەرىن ساقتاۋعا بايلانىستى. ىشەك تاياقشالارىنىڭ الدىن الۋ ءۇشىن; جەكە باس گيگيەناسىن ساقتاۋ كەرەك. تاماق ءىشۋ الدىندا, دارەتحانادان كەيىن, دالادان ۇيگە ورالعاننان كەيىن قولدى جاقسىلاپ جۋ, قايناعان نەمەسە بوتەلكەگە قۇيىلعان ساپاسىنا كەپىلدىك بەرىلگەن سۋدى پايدالانۋ, تاماق ونىمدەرىن تاسىمالداۋ جانە ساقتاۋ ءۇشىن تازا قاپتامانى (تاماق ونىمدەرى ءۇشىن پوليەتيلەن, قاعاز, كونتەينەر) پايدالانۋ, تەز بۇزىلاتىن ونىمدەردى ء(سۇت, قايماق, جارتىلاي ەت ونىمدەرى, دايىن ەت جانە بالىق ءونىمى, سالاتتار, كرەمى بار اسپازدىق ونىمدەر) ساتىپ العان كۇنى نەمەسە دايىندالعان كۇنى پايدالانۋ, ولاردى سالقىن جاعدايدا دا ۇزاق ساقتاماۋ (6-12 ساعاتتان اسىرماۋ), 12 ساعاتتان استام ۋاقىت ساقتالعان تاماقتى پايدالانۋ الدىندا جاقسىلاپ جىلىتۋ, رۇقسات ەتىلمەگەن ساۋدا ورىندارىندا – كەزدەيسوق ادامداردان ونىمدەردى ساتىپ الماۋ, تاماقتى دايىنداۋدىڭ تەمپەراتۋرالىق رەجىمىن ساقتاۋ (اسىرەسە ەت, قۇس ەتى جانە تەڭىز ونىمدەرى مەن جۇمىرتقانى پايدالانۋ كەزىندە), دايىندالعان تاماقتى بولمە تەمپەراتۋراسىندا 1 ساعاتتان اسىرماي ۇستاۋ نەمەسە دايىندالعان تاماقتى داستارقانعا قويعانعا دەيىن ىستىق كۇيىندە ( 60°س جوعارى) ۇستاۋ, رەسمي رۇقسات ەتىلگەن ورىنداردا شومىلۋ, شومىلۋ كەزىندە سۋدى جۇتپاۋعا تىرىسۋ كەرەك.
سونىمەن قاتار ول توي جانە تاعى باسقا دا جيىن وتكىزەردە الدىمەن تويحانانىڭ اسەمدىگىنە ەمەس, ونىڭ ىشكى تازالىعىنا باسا نازار اۋدارۋ كەرەكتىگىن العا تارتتى. ء«بىز تويعا بارساق, ەڭ ءبىرىنشى زالدىڭ ادەمىلىگىنە قارايمىز. اسحاناعا بارمايمىز. ول جەردە تاماقتاردى قايدا ساقتايدى. توڭازىتقىشى بار ما؟ كەيبىر مەيرامحانالار ىستىق سۋ بولماسا دا توي جاساعان. مۇنداي جاعدايلار دا كەزدەستى. ارينە وسىنداي ماسەلەلەردى ءبىرىنشى قاراۋ كەرەك. سونىمەن قاتار قىزمەتشىلەر تۇگەل مە, داياشىلارى تولىق پا, اسپازشىنىڭ ارناۋلى كيىمى بار ما. وسى سياقتى ماڭىزدى ماسەلەلەرگە ءمان بەرگەن ابزال», دەدى ول.
راۋان قايدار,
«ەگەمەن قازاقستان»