كىشكەنە كيكىلجىڭگە بولا سوتقا جۇگىنەتىندەر بار. ءتىپتى اكە-شەشەسىمەن, ءبىر تۋعان باۋىرىمەن دۇنيەسىن بولىسە الماي سوتتىڭ ەسىگىن توزدىراتىنداردىڭ قاتارى از ەمەس. مىسالى, وتكەن جىلى كەلىنىمەن كەلىسپەي قالعان يساتاي اۋدانىنىڭ تۇرعىنى سوتقا تالاپ ارىز بەرىپ, كەلىنىن ۇيدەن الاستاتۋدى سۇراعان. ىسكە سۋديا مەدياتور ارالاسىپ, تاراپتار كەلىسىمگە كەلدى. وكىنىشتىسى سول, مۇنداي دەرەكتەر كوپ.
جوعارعى سوت توراعاسىنىڭ كەڭەسشىسى ساعاتبەك سۇلەيمەن اتىراۋدا وتكەن جيىندا سوتقا تۇسكەن ارىز-شاعىمدار جىل ساناپ ارتىپ كەلە جاتقانىن ايتقان ەدى. «ەلىمىزدە ءاربىر ءتورتىنشى ازامات سوتقا جۇگىنەدى. اتىراۋدا بۇل كورسەتكىش 3,4 پايىز, بۇل از ەمەس. اسىرەسە وتباسىلىق داۋ-دامايلار كوبەيىپ وتىر. رەسپۋبليكا بويىنشا ءبىر جىلدىڭ ىشىندە 67 مىڭنان استام وتباسى اجىراسىپ, 100 مىڭنان استام بالا تىرىدەي جەتىم قالدى», دەيدى س.سۇلەيمەن.
اتىراۋدا بىلتىردىڭ وزىندە ەكى مىڭعا جۋىق وتباسى اجىراسقان. شاڭىراعىنان بولەك كەتىپ, بالا-شاعاسىنا اليمەنت تولەۋدەن جالتارىپ جۇرگەن اكەلەر دە بار. بۇل وتباسىلىق قۇندىلىقتاردى ءالى كۇنگە دەيىن جەتە سەزىنبەي جۇرگەنىمىزدىڭ دالەلى. وسى رەتتە مەملەكەت باسشىسىنىڭ داۋلاردى شەشۋدىڭ بالامالى ءتاسىلى رەتىندە مەدياتسيا ينستيتۋتىن ەنگىزۋ تۋرالى تاپسىرماسىنىڭ قوعامعا كوپ پايداسى ءتيىپ وتىرعانىن ايتا كەتۋ كەرەك. سوت جۇيەلەرىن جاڭعىرتۋ جوبالارى اياسىندا اتىراۋ قالالىق سوتىندا مەدياتسيا كابينەتتەرى اشىلدى.
«مامىر ايىنان بەرى كابينەتتىڭ كومەگىنە 86 ادام جۇگىندى, – دەيدى وبلىستىق سوت توراعاسى مارعۇلان بەكتۇرعانوۆ. – «سوت مەدياتسياسى» دەگەن جاڭا جۇيە دە جۇزەگە اسىپ جاتىر. ءىس سوتقا جەتپەي تۇرىپ, سۋديا مەدياتوردىڭ قاراۋىنان وتەدى. ناتيجەسىندە تاراپتار تاتۋلاسادى نەمەسە ءارى قاراي زاڭمەن بەلگىلەنگەن تارتىپتە سوت وتىرىسىندا قارالادى». ەكى ايدا اجىراسۋعا بەرگەن 247 ارىزدىڭ 40-ى سوتقا جەتپەي, تاراپتار سۋديا مەدياتور كومەگىمەن تاتۋلاسقان. كەيبىر جەڭىل قىلمىستىق ىستەر دە الدىن الا تەرگەۋ كەزىندە تاراپتاردىڭ ىمىراعا كەلۋىنە بايلانىستى قىسقارتىلىپ جاتىر. جالپى ايماقتا مەدياتورلاردىڭ جۇمىستارى جاقسى ناتيجە بەرۋدە, ايتالىق 2017 جىلى سوتقا دەيىنگى مەدياتسيا تارتىبىندە 1429 ءىس, ال وسى جىلدىڭ ءتورت ايىندا 400 داۋدى قاراۋ اياقتالعان. ء«بىز مەدياتسيانى دامىتۋ بويىنشا جۇمىستاردى ودان ءارى جالعاستىرۋعا نيەتتىمىز. سول ءۇشىن دە ازاماتتار اراسىنداعى كيكىلجىڭدەردى تەز ءارى ءتيىمدى شەشۋگە بارلىق جاعدايدى جاساۋعا تىرىسامىز», دەيدى.
تەنتەگىن تىيىپ, بىتپەيتىن داۋ قۋعانداردى بىتىمگەرشىلىككە شاقىراتىن ءداستۇر قازاقتا بۇرىننان بار. مۇمكىن مەدياتسيانى دا سول بابالار سالتىنىڭ بۇگىنگى جالعاسى دەپ اتاۋعا بولاتىن شىعار. قوعام قايراتكەرى ءمادينا عابدىسالىموۆا بارلىق ماسەلە وتباسىندا دەگەن پىكىرىن ايتادى. ۇيىندە ۇلاعاتتى تاربيە كورگەن ۇل-قىزدان جاماندىق شىقپايدى, وتباسى ينستيتۋتىن نىعايتاتىن شارالاردى ءالى دە جەتىلدىرە ءتۇسۋ كەرەك سەكىلدى.
باقىتگۇل باباش, «ەگەمەن قازاقستان»
اتىراۋ