ەرجان شىنكەەۆ – «قازاقستان بارىسى»

ءتۋرنيردىڭ اشىلۋ سالتاناتىندا «نۇر وتان» پارتياسى توراعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى ماۋلەن اشىمباەۆ, «قازاق­ستان» رترك» اق توراعاسى ەر­لان قارين, «قازاقستان بارىسى» ءتۋرنيرىنىڭ ءۇش دۇركىن جە­ڭىم­پازى بەيبىت ىستىباەۆ جانە «قازاقستان بارىسى» قازاق كۇرە­سىن دامىتۋ قورى قام­قورلىق كەڭەسىنىڭ توراعاسى ارمان شو­راەۆ قۇتتىقتاۋ ءسوز سوي­لەپ, بالۋاندارعا جەڭىس, جان­كۇيەر قاۋىمعا ەستەن كەتپەس جاقسى اسەر تىلە­دى. سونداي-اق شىن مىق­تى بالۋاننىڭ جەڭىسكە جە­تۋىنە تى­لەكتەستىكتەرىن ءبىلدىردى. بوز­كىلەمدە ءبىر-بىرىمەن يىق تىرە­سىپ, كۇ­رەسكە تۇسۋگە اسىعىپ تۇر­عان بالۋاندارعا قازاق ەلى­نىڭ باعىنا تۋعان ايگىلى بالۋان, قازاقتان شىققان تۇڭعىش وليمپيادا چەمپيونى جاقسىلىق ۇشكەمپىروۆ اق تىلەگىن ارناپ, باتاسىن بەردى.

جالپى, قازاق كۇرەسىنەن ۇيىم­داستىرىلعان ايتۋلى دودا بيىل ەكىنشى رەت «بارىس ارەنا» مۇز سارايىندا وتكىزىلدى. اتالعان سپورت عيماراتى «قازاقستان بارىسى» سىندى كورەرمەندى كوپ جينايتىن ءتۋرنيردى وتكىزۋگە ابدەن لايىق. ويتكەنى مۇندا ورىن سانى كوپ (12 مىڭ ادام) جا­نە بۇعان دەيىن وتكىزىلىپ كەلگەن «سارىارقا» ۆەلوترەگىنە قارا­عاندا «بارىس ارەنادا» كورەر­مەن­دەردىڭ بالۋانداردىڭ بەلدە­سۋ­لەرىن جاقىننان كورۋگە مۇم­كىندىكتەرى مول.

تۋرنيرگە ەلىمىزدىڭ ءاربىر اي­ماعىنداعى وتكەن ىرىكتەۋ كەزەڭىنەن سۇرىنبەي وتكەن تاڭ­داۋلى بالۋان­دار قاتىستى. كىلەم ءۇستى توسىن جەڭىستەرگە, جان الىسىپ, جان بەرىسكەن بەلدەسۋلەرگە دە تولى بولدى. مىسالى, تۇڭعىش «قازاقستان بارىسى», بىل­تىرعى دودادا كۇمىس جۇلدەگەر اتانعان ۇلان رىسقۇل العاشقى اينالىمدا جەرەبەگە سايكەس ىرىكتەۋسىز ءوتىپ, ەكىنشى كەزەڭدە الماتى قالاسىنىڭ بالۋانى داۋرەن نۇرالينوۆكە ەسە جىبەرىپ, جارىستان شىعىپ قالدى. سونداي-اق جامبىلدىق ورەن ايبول ايتبەك جۋىردا عانا ەلباسىنىڭ جار­لىعىمەن جاڭادان قۇرىلعان تۇركىستان وبلىسىنىڭ بالۋانى ەرسۇلتان مۇزاپپاروۆتان جەڭىلىپ, «قازاقستان بارىسى» اتانامىن دەگەن ارمانى تاعى ءبىر جىلعا شەگەرىلدى.

ال 1/8 فينال ەكى «قازاقستان بارىسىنىڭ» اراسىندا ءوتتى. 2014 جىلعى جارىستىڭ جەڭىم­پازى مۇحيت تۇرسىنوۆ پەن بىل­تىرعى چەمپيون ەلامان ەرعا­ليەۆ بەلدەستى. ەسكە سالار بول­ساق, 2017 جىلعى ءتۋرنيردىڭ ءبىرىن­شى اينالىمىندا-اق وسى ەكى با­لۋاننىڭ جولى ءتۇيىسىپ, ەرعا­ليەۆتىڭ مەرەيى ۇستەم بولعان ەدى. بۇل جولعى تارتىس تا قى­زىلور­دانىڭ نامىسىن قورعاعان ەرعا­ليەۆتىڭ جەڭىسىمەن اياقتالدى. نەگىزگى ۋاقىتتىڭ سوڭعى مينۋتىنا دەيىن تەڭ بەلدەسىپ, سوڭعى ساتتە بىلتىرعى «بارىس» ءادىس جاساپ, جارتىلاي جەڭىس ۇپايمەن قارسىلاسىنان باسىم ءتۇستى.

شيرەك فينالداعى اسا قى­زىقتى ءھام تارتىستى وتكەن بەلدە­سۋدىڭ ءبىرى 2017 جىلعى «قازاق­ستان بارىسى» مەن «اسكەر بارىسى» ءتۋرنيرىنىڭ جەڭىمپازى ەلا­مان ەرعاليەۆ پەن بيىل «اس­كەر بارىسى» اتانعان ەراسىل قاجى­باەۆ اراسىندا ءوتتى. ەكى جىلعى اسكەري بالۋانداردىڭ اراسىنداعى تەكەتىرەستىڭ نەگىزگى ۋاقىتىندا ءبىر-ءبىرىن الا الماي, جەڭىمپازدى قويان-قولتىق بەلدەسۋدە انىقتاۋعا تۋرا كەل­دى. قوسىمشا ۋاقىتتا ەكەۋى ەكى مينۋتقا جۋىق ءبىر-بىرىنەن ساق­تانىپ, ءادىس جاساۋعا اسىقپادى. دەگەن­مەن قويان-قولتىق بەلدەسۋ ناتيجەسى بويىنشا جاڭا «اس­كەر بارىسى» بىلتىرعى اسكەر جا­نە «قازاقستان بارىسىن» جارىس جولىنان شىعارىپ جىبەردى. ەلامان ەرعاليەۆ بىلتىرعى تۋرنيردەن سوڭ گازەتىمىزگە بەرگەن سۇحباتىندا: «ماقساتىم – بەيبىت اعامنىڭ رەكوردىن جا­ڭارتۋ. بارەۋدىڭ ىستەگەنىن باس­­قالار دا قايتالاي الادى عوي. سول ماقساتقا جەتۋ ءۇشىن ەرتەڭ-اق جاتتىعۋعا كىرىسەمىن», دەپ ايتقان بولاتىن. ەندى وعان بەيبىت ىستىباەۆتىڭ جەتىستىگىن قايتالاۋ ءۇشىن تاعى ءبىراز تەر توگۋگە تۋرا كەلەدى.

شيرەك فينالداعى تاعى ءبىر ماڭىزدى بەلدەسۋ شى­عىس­قا­زاقستاندىق ايبەك نۇعى­ماروۆ پەن الماتىلىق داۋرەن نۇ­­رالينوۆ اراسىندا ءوتتى. ەكى بالۋان دا شيرەك فينالعا دەيىن قارسىلاستارىن ايقىن با­سىم­­دىقپەن جەڭىپ كەلگەن-ءدى. ال­عاشقى ەكى مينۋتتىڭ ىشىندە ا.نۇ­عىماروۆ ەكى بۇك ۇپايىن يەلەنىپ, جارتىلاي في­نالعا ءبىر تابان جاقىنداي ءتۇستى. ال باسەكەنىڭ سوڭىندا جار­تى­لاي جەڭىس ۇپايىمەن العاش­قى­­لاردىڭ ءبىرى بولىپ جارتىلاي فينالعا جولداما الدى. وسىلايشا داۋرەن نۇرالينوۆ الماتىعا جۇلدەسىز قايتاتىن بولدى. ەكىنشى شيرەك فينالدىق باسەكەدە قىزىلوردالىق ماقسات يساعابىلوۆ پەن قاراعاندىلىق تاجى­ريبەلى بالۋان ەرجان شىن­كەەۆ بەلدەسىپ, ءبىر جامباس ۇپايىمەن قاراعاندىلىق با­لۋان كەلەسى كەزەڭگە ءوتتى. سون­داي-اق «اسكەر بارىسى» ەراسىل قاجىباەۆ پەن تۇركىستان وبلى­سىنىڭ بالۋانى ەرسۇلتان مۇزاپ­پاروۆ جارىستىڭ جارتىلاي فينالىنا جولداما الدى.

سونىمەن جانكۇيەر قاۋىم اسىعا كۇتكەن جارتىلاي فينال بەلدەسۋلەرىنە دە كەزەك كەلدى. ال­دىمەن كىلەمگە «قازاقستان با­رىسى» تۋرنيرىنە بىرنەشە جىل قاتىسىپ, ۇلكەن تاجىريبە جيناق­تاعان ايبەك نۇعىماروۆ پەن ەرجان شىنكەەۆ شىقتى. بۇل بەلدەسۋدە ەرجان شىنكەەۆ جەڭىسكە جەتتى. ال ەكىنشى جارتىلاي فينالدىق جۇپتا «قازاقستان بارىسى» ءتۋرنيرىنىڭ فينالدىق باسەكەسىنە تۇڭعىش رەت قاتىسىپ جاتقان ەراسىل قاجىباەۆ پەن ەرسۇلتان مۇزاپپاروۆ كۇش سى­ناستى. جارىستىڭ ەڭ اۋىر (151 كگ) جانە ەڭ جەڭىل (90 كگ) بالۋا­نىنىڭ اراسىنداعى تارتىستى وت­كەن بۇل بەلدەسۋدە قار­سى­لاسىنان 61 كيلوعا اۋىر ەرا­سىل قاجىباەۆتىڭ جۇلدىزى جاندى.

2018 جىلعى «قازاقستان بارىسىن» انىقتايتىن شەشۋشى سايىستىڭ الدىندا جۇلدە بەرىلەتىن ءۇشىنشى ورىن ءۇشىن بەلدەسۋ ءوتتى. شىعىس قازاقستان وبلىسىنىڭ بالۋانى ايبەك نۇ­عىماروۆ پەن تۇركىستان وبلىسىنىڭ تارلانى ەرسۇلتان مۇزاپپاروۆ اراسىنداعى جەكپە-جەكتە كوپ جىلدىق تاجىريبە ءوز ءسوزىن ايتتى. وسىلايشا ايبەك نۇعىماروۆ ەكى جىل قاتارىنان «قازاقستان بارىسىنىڭ» قولا جۇلدەسىن يەلەندى.

سونىمەن قازاق كۇرەسىنەن ەڭ مىقتى, ەڭ كۇشتى بالۋاندى انىقتايتىن ءسات تە كەلىپ جەتتى. شەشۋشى سىنعا بۇل تۋرنيردە ءبىر دەممەن كۇرەسىپ, ءوزىنىڭ بابىندا ەكەندىگىن كىلەم ۇستىندە كورسەتكەن «اسكەر بارىسى» ەراسىل قاجى­باەۆ پەن «قازاقستان بارىسى» ءتۋر­نيرىنىڭ ءفيناليسى ەرجان شىن­كەەۆ شىقتى.

بىلەكتى بالۋانداردىڭ اراسىنداعى فينالدىق بەلدەسۋدە قاراعاندىلىق ەرجان شىنكەەۆتىڭ باسىمدىعى بىردەن بايقالدى. بەلدەسۋدىڭ العاشقى ءۇش مينۋتىن اسقان ساقتىقپەن, بايىپپەن وتكىزگەن شىنكەەۆ بۇك ۇپايىن يەلەنىپ, ارتىنشا جامباس ۇپايعا قول جەتكىزىپ ۇلگەردى. ادىستەن كەيىن قاجىباەۆ باس بارماعىن جاراقاتتاپ العانداي بولدى. دەگەنمەن جىگىتكە ساي مىنەز تانىتىپ, جارىستى جالعاستىرا الاتىنىن جەتكىزدى. بىراق بارلىق كۇشىن سارقىپ العان ول ەسە جىبەرىپ قويدى. ءبىر قىزىعى, ەفير بارىسىندا بەيبىت ىستىباەۆ بيىلعى دودادا ەرجان شىنكەەۆتىڭ توپ جارۋى مۇمكىن ەكەندىگىن ايتقان ەدى. ىستىباەۆتىڭ ايتقانى ايداي كەلدى. شىنكەەۆ – چەمپيون!

ءسويتىپ ەرجان شىنكەەۆ سەگىزىنشى رەت ۇيىمداستىرىلعان «قازاقستان بارىسى» ءتۋرنيرىنىڭ التىنشى جەڭىمپازى رەتىندە تاريحتا قالدى. ال جارىسقا تۇڭعىش رەت قاتىسقان «اسكەر بارىسى» ەراسىل قاجىباەۆ «كۇمىس بەلبەۋ» يەگەرى اتاندى.

«قازاقستان بارىسى» ءتۋرني­رىنىڭ جەڭىمپازى مەن جۇلد­ە­گەرلەرىن ماراپاتتاۋ شاراسىنا «نۇر وتان» پارتياسى تور­اعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى ماۋلەن اشىمباەۆ, پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى بەكبولات تىلەۋحان, «قازاقستان» رترك» اق توراعاسى ەرلان قارين, «قا­زاقستان بارىسى» قازاق كۇرەسىن دامىتۋ قورى قامقورلىق كەڭەسىنىڭ توراعاسى ارمان شوراەۆ قا­تىستى. 2018 جىلعى «قازاقستان با­رىسى» ەرجان شىنكەەۆتىڭ بەلىنە «التىن بەلبەۋدى» ماۋلەن اشىم­باەۆ بايلادى. سونىمەن قاتار قاراعاندىنىڭ بالۋانىنا «التىن تايتۇياق» پەن 25 ميل­ليون تەڭگەنىڭ سەرتيفيكاتى تابىس ەتىلدى. بالۋاننىڭ باپ­كەرى دە قۇرالاقان قالعان جوق, چەمپيوننىڭ جاتتىقتىرۋشىسى 3,5 ميلليون تەڭگە سىياقىعا يە بولدى. بۇدان بولەك, تۋرنيردە ەكىنشى جۇلدەگەر اتانعان ەراسىل قا­جىباەۆقا «كۇمىس بەلبەۋ» مەن 5,5 ميلليون تەڭگە تاپسىرىلدى. ال ونىڭ باپكەرى 1,8 ميلليون تەڭگە يەلەندى.

قورىتا ايتقاندا, بيىلعى «قازاقستان بارىسى» ءتۋرنيرى جىلداعىداي جوعارى دەڭگەيدە ءوتتى. ونى «بارىس ارەنا» مۇز سارايىنا بالۋاندارعا تاپجىل­ماي وتىرىپ جانكۇيەر بولعان كورەرمەن سانىنان-اق بايقاۋعا بولادى. وسىلايشا ءتول كۇرە­سىمىزدى ۇلىقتاعان ايتۋلى دودا جىلدان-جىلعا جۇرتتىڭ ىستىق ىقىلاسىنا بولەنىپ, ءسۇيىپ تاماشالايتىن سپورتتىق شاراسىنا اينالىپ وتىر.

ءالي بيتورە,

«ەگەمەن قازاقستان»