قازاقتا «اۋىلىنا قاراپ, ازاماتىن تانى» دەگەن ناقىل ءسوز بار. اۋىل اجارى, كوشەلەر كەلبەتى, تۇرعىن ۇيلەردىڭ تازالىعى – ەلدىڭ ەلدىگىن, بەرەكە-بىرلىگىن ايقىندايدى, قاراپايىم حالىقتىڭ اۋىزبىرشىلىگىن كورسەتەدى.
جاقىندا ارقات اۋىلدىق وكرۋگىندە اباي اۋدانىنداعى تازالىق جۇمىستارىنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ارنايى سەمينار ءوتتى. سەمينارعا اباي اۋدانىنا قاراستى بارلىق ەلدى-مەكەندەردىڭ اكىمدەرى قاتىستى. قاتىسۋشىلاردى ەڭ الدىمەن وردا ەلدى مەكەنىندە قارسى الىپ, وسىنداعى ماماي باتىر اتىنداعى ورتا مەكتەپتىڭ تىنىس-تىرشىلىگىمەن تانىستىردى. جۇمىس بارىسى ارىعاراي ارقات اۋىلىنداعى بايان بايعوجينا اتىنداعى كلۋب ۇيىندە جالعاسىن تاپتى.
- اباي ەلى – قاشاندا كۇللى قازاقتىڭ قادىر تۇتار قاسيەتتى مەكەنى, الاش بالاسىنىڭ ۇلى اباي مەن كەمەڭگەر شاكارىمنىڭ باسىنا كەلىپ, ءتاۋ ەتىپ, تاعزىم ەتەر كيەلى جەرى,-دەدى اباي اۋدانىنىڭ اكىمى جارقىنبەك بايسابىروۆ,- ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ءوزى «قازاق حالقىنىڭ كيەسى, ارى مەن نامىسى, اقىلى مەن جۇرەگى – ۇلى ابايدىڭ ارۋاعىنا باسىمدى ءيدىم!» دەپ باعالاعان قوناقجاي اۋدانىمىزعا جىلما جىل قازاقستاننىڭ تۇپكىر-تۇپكىرىنەن, الىس-جاقىن شەت ەلدەردەن كەلۋشى قوناقتار لەگى تولاستاعان ەمەس. بيىل اۋدانىمىز ءۇشىن تاريحي كەزەڭ. ۇلى ويشىل, فيلوسوف شاكارىم قۇدايبەردى ۇلىنا 160 جىل جانە ۇلىلار مەكەنى اتانعان قاسيەتتى توپىراق اباي اۋدانىنىڭ قۇرىلعانىنا 90 جىل تولىپ وتىر. ەلباسىنىڭ «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسىن ىسكە اسىرۋ ماقساتىندا اۋدانىمىزدا «ۇزدىك اۋىل» اتالىمى بويىنشا اۋداندىق بايقاۋ وتكىزۋگە شەشىم قابىلداعان ەدىك. سونىڭ قورىتىندىسىندا وسى ارقات اۋىلى ۇزدىك اتاندى.
سەميناردا «ۇزدىك اۋىل» اتالىمى بويىنشا 1-ءشى ورىندى يەلەنگەن ارقات اۋىلىنا 700 مىڭ تەڭگەنىڭ سەرتيفيكاتى تابىستالدى. 2-ورىنعا اباي مەن مۇحاڭ تۋعان ءوڭىر, قاسقابۇلاق اۋىلى كوتەرىلىپ, ولار 500 مىڭ تەڭگەنىڭ سەرتيفيكاتىن قانجىعالارىنا بايلادى. ال 3-ءشى ورىن كەڭگىرباي بي اۋىلدىق وكرۋگىنىڭ ەنشىسىنە ءتيدى, سەرتيفيكاتى 300 مىڭ تەڭگە.
-ارقاتىمىزعا بەرىلگەن سىيلىق-سەرتيفيكاتتى ءبىز تەك قانا حالىق يگىلىگىنە جۇمسايمىز,-دەدى اۋىل اكىمى ارداق ومىرتاەۆ,-قاراجاتتار اۋىلدىق وكرۋگتەردى اباتتاندىرۋعا وراي بيۋدجەتكە ءتۇسىپ, جەڭىمپاز اۋىلىمىزدى ارىعاراي كوركەيتۋگە, كورىكتەندىرە بەرۋگە جۇمسالماق. ءبىز بۇل كورسەتكىشكە ۇلكەن ەڭبەك پەن ۇيىمداستىرۋشىلىقتىڭ ارقاسىندا جەتتىك. اۋدان باسشىسى جارقىنبەك بايسابىروۆتىڭ تاپسىرماسىنا وراي اعاش جانە گۇلدەر وتىرعىزىلدى. مەكتەپ, ەمحانا, مادەنيەت ءۇيى, دۇكەندەر, تۇرعىن ۇيلەردىڭ سىرتقى كەلبەتىن ساۋلەتتەندىردىك. اۋىلعا اپاراتىن جولداردى جوندەپ, كوشەلەردىڭ جاعدايىن رەتتەپ, تازالىعىنا ەرەكشە ءمان بەردىك.
راسىندا دا 1-ءشى ورىندى يەلەنگەن ارقات اۋىلدىق وكرۋگى, بارلىق تالاپتاردىڭ ورىندالعانىمەن ەرەكشەلەندى. وسىعان وراي اۋىلدىڭ ءدال ورتاسىندا «تۋعان جەرگە تاعزىم» جوباسىنا بايلانىستى ۇلتتىق ۇلگىدەگى سۋ بۇرقاق پەن بالالاردىڭ ويىن الاڭى, وسى ارقاتتا مەكتەپتى ۇزدىك وقىپ, بىتىرگەن جەرلەسىمىز, ايتۋلى اقىن باۋىرجان جاقىپتىڭ ءبىر اۋىز ولەڭىمەن ىسكە قوسىلىپ, تۇساۋى كەسىلدى:
-ءبىزدىڭ اۋىل تاۋلاردىڭ بوكتەرىندە,
كوكىرەگى كوكتەيدى كوكتەمىندە.
قازاعىمنىڭ دارىعان كەڭپەيىلى,
ەي, جولاۋشىم, سوعا كەت وتكەنىڭدە.
ءبىزدىڭ اۋىل داستارحان جايعان اۋىل,
ءتۇن بالاسى مالىنا ايقارا اۋىل.
وت ويناتىپ, وشاقتا شاي قايناتىپ
مەيمان كەلسە, مارقاسىن سويعان اۋىل!
بالالاردىڭ ويىن الاڭى مەن سۋ بۇرقاقتىڭ اۋلاسىندا ارقاتتىڭ ابىز اقساقالدارى سايلاۋ ايدارحانوۆ پەن تىلەۋعالي سماعۇلوۆتار كەلگەن جاستارعا, جينالعان قاۋىمعا اق باتالارىن بەردى. كىشكەنتاي بالاقايلاردىڭ قۋانىشىندا شەك بولمادى. اقجاۋلىقتى اجەلەرىمىز شاشۋ شاشتى. ارقات اۋىلى ءبىر كوركەيىپ قالدى. ايتۋلى شاراعا اباي اۋدانىنىڭ حالقى تۇگەلدەي بەلسەنە قاتىستى.
راۋشان نۇعمانبەكوۆا,
سۋرەتتەر اۆتوردىكى.
شىعىس قازاقستان وبلىسى
اباي اۋدانى