استانا-20: باس قالا وسىلاي باستالعان

1997 جىلدىڭ 10 جەلتوق­سانىن­دا اقمولا رەسمي تۇردە تاۋەلسىز قازاق­ستان­نىڭ جاڭا استاناسى بولىپ جاريالاندى. سول جىلى كوشىپ كەلگەندەردىڭ توزىمدىلىگىن سىناعىسى كەلگەندەي, بۇل وڭىردە قىس تا ەرەكشە سۋىق بولىپ ەدى. قار تولاستامايتىن اسپاننان كۇننىڭ ءالسىز ساۋلەسى اندا-ساندا جىلت ەتىپ كورىنگەن ساتتەردە, قاتتى اياز ۇزاققا سوزىلاتىن بورانعا ۇلاساتىن.

الايدا اۋا رايىنا قاراي­لاي­تىنداي ۋاقىت تا جوق ەدى. بارلىق جەردە جۇمىس قايناپ جاتتى, سەبەبى مەملەكەتتىك اپپا­را­ت­تىڭ الدىندا جەرگىلىكتى جاع­دايلارعا تەز بەيىمدەلىپ, جاڭا استانانىڭ تىرشىلىگىن جولعا قويۋ مىندەتى تۇرعان ەدى. ونىڭ ۇستىنە, جاڭا ەلوردانىڭ حالىقارالىق تۇساۋكەسەر ءراسىمىن وتكىزۋ جازعا بەلگىلەنگەن بولاتىن. كوشىپ كەلگەن سوڭ, نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى ەشتەڭەنى كەيىنگە قالدىرمايتىن وزىنە ءتان داعدىسىمەن بۇل جونىندە كوپكە سوزباي-اق مالىمدەدى.

مەن بۇگىن وسى تۇساۋكەسەر راسىمىنە ازىرلىك ماسەلەلەرىن قىزۋ تالقىلاعان ماجىلىستەردىڭ ءبىرى تۋرالى اڭگىمەلەپ بەرمەكپىن. ارادا 20 جىل وتكەن سوڭ, سول كەڭەستىڭ ستەنوگرامماسىن قايتا وقي وتىرىپ, ونىڭ وسى ۋاقىت ىشىندە اقپا­رات­­تىق قۇندىلىعىن جوعالت­پاعا­­نى­نا, كەرىسىنشە, ماڭىزدى قۇجاتتا­ما­لىق كۋالىك رەتىندە تاريحي سالماعىن ارتتىرا تۇسكەنىنە تاعى دا كوز جەتكىزدىم.

ونىڭ ۇستىنە, پرەزيدەنتىمىز وتكىزە­تىن كەڭەس دەگەنىمىز, بۇل – ءاردايىم مۇددەلى ءارى بەيرەسمي اڭگىمە, كاسىبي­لىك بايقاۋى, ىسكەرلىك يدەيالار مەن شەشىم­دەر كونكۋرسى, بىلىكتىلىك ءتۋرنيرى, جەدەل ءۇن قوسۋ ارەناسى.

ءىس مۇددەسىن باستى ورىنعا قويا ءبىلۋ, اڭگىمەلەسۋشىلەرگە قۇرمەتپەن قا­­راۋ, ءسوز تىزگىنىن شەبەرلىكپەن ءوز قو­لى­­­نا الۋ, كەلىپ تۇسكەن اقپا­رات­­­تىڭ دال­دىگىن, جاڭالىعىن, پراگ­­ما­تي­ك­ا­­لىق قۇندىلىعى مەن كەلەشەك­تە پاي­­دال­انۋ جايىن ناقتى باعا­لاۋ – مىنە, ەل­با­سىمىز بەلگىلى ءبىر پرو­ب­لە­ما­نى تال­قىلاعان كەزدە ۇستانا­تىن باس­­تى قاع­ي­دالار وسىلار دەر ەدىم.

«ن.ءا.نازارباەۆ: قاتىسۋ­شى­لار­دىڭ ءبارى وسىندا. شەتەلدىك كوم­پانيالارداعى دوستارىمىزعا, ارىپتەستەرىمىزگە قوش كەلدىڭىزدەر دەيمىز جانە قاتىسقاندارى ءۇشىن العى­سى­مىزدى بىلدىرەمىز. استانا­نىڭ تۇ­ساۋكەسەر ءراسىمى 10 ماۋسىمدا بولا­دى. بۇگىن 21 ءساۋىر, 50 كۇن قالدى.

احمەتجان سماعۇل ۇلى (ا.ەسىموۆ – قر پرەزيدەنتى اكىم­شى­لى­گىنىڭ باسشىسى, اقمولا قالاسى­نىڭ قر اس­تا­ناسى رەتىندەگى تۇساۋ­كەسەر ءرا­سى­مىن وتكىزۋ جونىن­دەگى ۇكىمەت كوميس­سياسىنىڭ توراعاسى), ءسىز جال­پى پروبلەمالار تۋرالى كەيىن بايان­داپ بەرەسىز, ال مەن اڭگىمەنى ءىرى قۇ­رى­لىس شارالارىنان باستاعىم كەلەدى.

قوناقتار كەلگەن كەزدە قالانىڭ ەڭ باس­­تى نىسانى ءارى بەت-بەينەسى اۋە­­جاي بول­­ماق. كىم باياندايدى؟ پا­كوللي بەدجەت مىرزا, ءسىز سويلەڭىز.

ب.پاكوللي («مابەتەكس» فير­ماسىنىڭ پرەزيدەنتى): ىرگە­تاسى قالانىپ بولدى, تەمىر كونس­ترۋك­تسيا 24-ىنە دەيىن دايىن بولادى. 10 ماۋسىمعا قاراي الدىڭعى جاعىن اياقتاپ, تامىز ايىندا اۋەجايدى تولىقتاي تاپسىرامىز.

ن.ءا.نازارباەۆ: قوناقتارعا ارنال­عان ورتالىق بولىگى دايىن بولا ما؟ پەررون جاعىنداعى بەتى, قالاعا شىعاتىن تۇسى, زالى, قابىرعالارى, توبەسى, شاتىرى – ءبارى ويداعىداي بولادى عوي؟

ب.پاكوللي: دايىن بولادى. قازىر نىساندا 240 ادام جۇمىس ىستەپ جاتىر, 1 مامىردان باستاپ تاعى 150 ادامعا كوبەيتەمىز.

ن.ءا.نازارباەۆ: راحمەت, وتىرى­ڭىز. ودان ءارى قاراي جول ارقىلى جىلجيىق. شاميل حايرۋل ۇلى.

 ش.ح.بەكبولاتوۆ («قازاقستان جول­دارى» اق پرەزيدەنتى): 25 ساۋىر­دەن باس- تاپ ءۇش اۋىسىمدىق رە­جىم­گە كوشەمىز. اسفالت-بەتون زاۋىتتارى جۇمىسقا ءازىر. 5 ماۋ­سىمعا قاراي بىتىرەمىز دەپ ويلايمىن.

ن.ءا.نازارباەۆ: 1 ماۋسىمعا دەيىن بىتىرىڭىزدەر. اۋەجايدان قالاعا دەيىن كوشە بويىنا جولاقتار جۇرگىزىلىپ, جيەكتەرىنە جارىق بەرىلىپ, كوشەتتەر وتىرعىزىلسىن, ءبارى ويداعىداي بولۋعا ءتيىس. جازىپ الدىڭىزدار عوي. ەندى كوپىرگە جاقىندايمىز.

ءا.ر.جاقسىبەكوۆ (اقمولا قا­لاسى­­نىڭ اكىمى): 1 ماۋسىمعا دەيىن اياق­تاۋ مىندەتى قويىلدى. بار­لىق جاب­دىقتارعا, بارىستاردىڭ مۇسىن­­دەرىنە, بارىنە دە تاپسىرىس بە­رى­ل­­گەن. جۇمىس تاۋلىك بويى جۇرگىزىلۋدە.

ن.ءا.نازارباەۆ: كوپىردەن ءوتىپ بارا جاتىپ سول جاققا قاراساق – جاعالاۋدى كورەمىز, وڭ جاققا قاراساق – قامىس باسىپ كەتكەن ارنا مەن ماسانىڭ ۇياسى كوزگە تۇسەدى.

ءا.ر.جاقسىبەكوۆ: جاعالاۋدى 6 مەتر­­­گە دەيىن كەڭەيتەمىز. ول جەرگە 15 مىڭ شارشى مەتر پليتا توسەلىپ, روتون­دا­­لار ورنا­تىلادى. قارسى بەتىندە – سول جاعا­لاۋ بەكىتىلەدى, بەتون پليتالارمەن بەزەن­دىرىلىپ, جۇرگىنشىلەر ءۇشىن جول توسەلەدى. وزەندە تۇندە ءتۇرلى-ءتۇستى ساۋلە شاشاتىن سۋبۇرقاقتار پايدا بولادى. بۇكىل جاعالاۋ سوڭعى تەحنولو­گيالاردى قولدانۋ ارقىلى جارىقتاندىرىلادى. ول قالانىڭ اجارىن اشا تۇسەدى.

ن.ءا.نازارباەۆ: ەندى داڭعىل بويىنشا كەتتىك.

ءا.ر.جاقسىبەكوۆ: بىرىڭعاي كو­لو­ريتتى ساقتاۋ ءۇشىن رەسپۋب­لي­كا داڭعىلىنداعى ءاربىر كاسىپ­ورىن­­نىڭ,  ساۋدا ورنىنىڭ يەسىنە عي­م­ا­راتتاردىڭ سىرتىن بەزەندىرۋ جانە ديزاينىن قولعا الۋ جونىندە تالاپتار قويىلدى. قالانىڭ ورتا­لىق بولىگىن بەزەندىرۋ باعدار­لا­ماسى قابىلدانعان, ول مامىر­دا-اق نا­تيجەسىن بەرەدى. شەتەلدىك ما­مان­داردى شاقىرۋ ارقىلى, كەش­كى جارىقتاندىرۋ جۇرگىزىلەدى, رەس­پۋب­ليكا داڭعىلىنداعى عانا ەمەس, اباي مەن اۋەزوۆ كوشەلەرىنىڭ قيى­لىسىنداعى, سونداي-اق ابىلاي حان مەن گۋميلەۆ كوشەلەرىندەگى يلليۋ­م­ينا­تسيالىق-دەكوراتيۆتىك تو­راپتار تولىقتاي جابدىقتالادى. دي­ناميكالىق جارناما, زD-ۆيجن, ءتۇرلى ۆينەتكالار ىسكە قوسىلاتىن بولادى.

ن.ءا.نازارباەۆ: الاڭعا كەلدىك.

ءا.ر.جاقسىبەكوۆ: الاڭدا جانە وعان ىرگەلەس ورتالىق كوشە­لەر­­دە اۋقىم­دى جۇمىس بار. 120 مىڭ توننا اسفالت, 54 مىڭ شارشى مەتر كەسىك تاس توسەلىپ, 24 شاقى­رىم كولەمىندەگى جيەك­تاستار الماستىرىلۋى كەرەك. 2 شاقى­رىم كارىز قۇبىرى مەن 1 شاقىرىم سۋ قۇ­بىرىنىڭ قۇرىلىسى اياقتالىپ كەلە­دى. سونىمەن قاتار قالانىڭ جە­لى­لىك ينفراقۇرىلى­مىن جاق­سار­­تۋ جونىندەگى جۇمىستار جۇر­گىزىلۋدە.

بيىل بۇل نىساندار بويىنشا قارجى­لاندىرۋ جانە ماتەريالدىق-تەحنيكالىق قامتاماسىز ەتۋ ماسە­لەلەرى ءبىرشاما جاقسى شەشىل­دى. قۇرىلىسشىلار تاراپىنان سۇراق جوق. سوندىقتان 1-ىنە نەمەسە 5-ىنە قاراي ۇلگەرۋگە ءتيىسپىز.

ن.ءا.نازارباەۆ: «5» دەگەن ساندى بارلىق كەستەدەن الىپ تاستاڭدار. ەندى كونگرەستەر سارايى. ءسىز سويلەڭىز, «تەحنوارت», يرجي زرالى مىرزا.

ي.زرالى («تەحنوارت» فيرما­سى­نىڭ پرەزيدەنتى): تاپسىرىس بەرۋشىنىڭ قالاۋى بويىنشا بۇل تەاتر­دىڭ, كونگرەس­تىڭ, كينو­تەاتر­دىڭ قىزمەتتەرىن اتقارا بەرەتىن امبەباپ عيمارات بولۋى ءتيىس. قۇ­رى­لىس بارىسىندا سالماق تۇسە­تىن كونسترۋكتسيالارعا قاتىستى جاڭا پروبلەمالار پايدا بولۋدا, بىراق ءبىز ولاردى بىرتە-بىرتە شەشىپ جاتىرمىز. مەن باسشى رەتىندە نەگىزگى قۇرىلىس پەن ارلەۋ جۇمىستارىن 30 مامىرعا قاراي اياقتاۋ ءۇشىن شارالار قابىلدادىم.

ن.ءا. نازارباەۆ: بۇل وتە ماڭىز­دى نىسان, باستى ءىس-شارا سوندا وتەدى. وننان استام مەملەكەت­تىڭ باس­شى­لارى, كوپتەگەن دەلەگاتسيا قاتىسادى. كورەرمەندەر زالى­نىڭ, ساحناسىنىڭ, فويەسىنىڭ, قوناقتارعا ارنالعان بولىگىنىڭ جۇمىستارىن بەلگىلەنگەن مەرزىمگە دەيىن ءبىتىرىپ ۇلگەرۋدى سۇرايمىن.

مەن وندا بولدىم, ءبارى جاقسى ءجۇرىپ جاتىر. سىزدەردەن, ءوز قولدا­رى­ڭىزدان كەلەتىنىن كورسەتىپ, ءبارىن ادەمىلەپ جاساپ شىعۋدى وتىنەمىن.

ەندى «ينتەركونتينەنتال» قوناقۇيى. وندا تۇساۋكەسەر ءراسى­مى بولمايدى, بىراق بارلىق باستى قوناقتار – پرەزيدەنتتەر مەن ماڭىزدى تۇلعالار سوندا تۇ­ر­ا­تىن بولادى. كەشكى قوناقا­سىن دا سوندا بەرەمىز. ءبارى دە شاقىر­تۋلارىن الدى جانە قازىر­دىڭ وزىندە كەلىسىمدەرىن بەرىپ وتىر. سوندىقتان ءمىنسىز قىزمەت كورسەتۋ­دى قامتاماسىز ەتۋ كەرەك.

بەكير بەي, سويلەڭىز.

ب. وكان (وكان-يسوت-حولدينگ فيرماسى­نىڭ پرەزيدەنتى): پرەزي­دەنت مىرزا, جيىنعا قاتىسۋ­شى مىرزالار! ءبىز جۇمىستى اياقتاپ, 10 ماۋسىمعا قاراي قوناقۇيدى «ينتەركونتينەنتال» كومپانيا- سىن باسقارۋشىعا تاپسىرامىز. ول تەكسەرىپ, بۇكىل قوناقۇيدى پايدالانۋعا بەرۋ ءۇشىن بەلگىلى ءبىر ۋاقىت سۇراپ وتىر.

ن.ءا. نازارباەۆ: قاشان؟

ب. وكان: ءسىرا, اشىلۋ راسىمىنە ءبىز ان­تا­لياداعى «ماركو پولو­دان» ءوز ادامدارىمىزدى جۇمىل­دىراتىن بولارمىز. ءبىر عانا ايتارىم, قىزمەت كورسەتۋ سالاسىندا پروبلەمالار بولۋى مۇمكىن ەكەنىن ەسكەرتكىم كەلەدى. بىراق مەرزىمىندە ۇلگەرۋ ءۇشىن ءبىز بار كۇشىمىزدى سالامىز.

ن.ءا. نازارباەۆ: ستاديون تۋرالى كىم ايتادى؟

ت.م. دوسمۇحامبەتوۆ ء(بىلىم بەرۋ, مادەنيەت جانە دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىنىڭ تۋريزم جانە سپورت كوميتەتىنىڭ توراعاسى): قازىر وندا 240 ادام 3 اۋىسىممەن جۇمىس ىستەۋدە. بارلىق ماتەريالدار, الاڭنىڭ سينتەتيكالىق توسەنىشى, جيھازدار, ەسىك-تەرەزەلەر, بوياۋ ماسەلەلەرى بۇگىنگى كۇنى شەشىمىن تاۋىپ وتىر. 1-نە قاراي اياقتاۋعا ءتيىس.

ن.ءا.نازارباەۆ: نىساندار­دان تاعى نە قالدى, ەركىن جەكەن ۇلى؟

ە.ج. قاليەۆ (قر كولىك جانە كوممۋنيكاتسيالار ءمينيسترى): ۆوكزال الدىنداعى الاڭنىڭ جۇ­مىس اۋقىمى جونىندە كەلىسىلگەن, جوبا­لاۋ ءىسى اياقتالدى, الدىڭعى جاعىن جاڭارتۋ جۇمىستارى باس­تالدى. اياقتالۋى – 1 ماۋسىم».

كەڭەستە كوتەرىلگەن كەلەسى ۇلكەن ماسەلە قالا مەن توڭى­رەكتى كوگال­داندىرۋ بولدى. كۇر­­دەلى تابيعي-كليمات جاع­داي­­لارىن, توپىراقتاعى ىلعال­دىڭ جەتىسپەۋشىلىگىن, سۋلان­دى­رۋ جەلىلەرىنىڭ دامىماعان­دىعىن, وسىمدىكتەردىڭ اۋداند­اس­تىرىلعان سورتتارى جيىنتى­عى­نىڭ شەكتەۋلىلىگىن, پيتومنيكتەر سانىنىڭ ازدىعىن, قارجى­لان­دىرۋدىڭ پروبلەمالارىن جانە ت.ب. ەسكەرسەك, بۇل ماسەلە­لەردىڭ بىر­دەن شەشىلۋى مۇمكىن ەمەس ەكەنى تۇسىنىكتى ەدى. بۇگىندە استانانىڭ قولدان جاسالعان «جاسىل بەلدەۋمەن» كومكەرىلىپ, گۇلدەنگەن وازيسكە اينالۋى وسى ماسەلەنى ءوزىنىڭ جەكە باقىلاۋىنا العان پرە­زيدەنتتىڭ تۇراقتى نازار اۋدا­رۋىنىڭ ارقاسىندا عانا جۇزەگە اسقانىن بىلەمىز.

اۋىل شارۋاشىلىعى ءمينيسترى س.ۆ.كۋلاگيننىڭ جانە ورمانشى مامانداردىڭ اقپاراتىن (سونىڭ ىشىندە 50 گەكتارعا وتىرعى­زىل­عان اعاشتاردىڭ 95 پايىزى قۋراپ قالعانى تۋرالى مالىمەتتى دە) نازارعا العان نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى بىلاي دەدى: «سەرگەي ۆيتالەۆيچ, ءسىزدى دە ۇيرەتۋ كەرەك پە؟ وسىنى قالاي جاساۋ كەرەكتىگىن ويلانىڭىز. سودان كەيىن ايتارسىز. بارلىق اعاش سۋارىلۋعا جانە بىرەۋى دە قۋراپ قالماۋعا ءتيىس. مىندەت – وسى. ءتۇسىندىڭىز بە؟ وتىرىڭىز».

جاڭا استانانىڭ باسىمدىققا يە نىساندارىنىڭ قاتارىندا ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۋنيۆەر­سيتەتى, ءال-فارابي شاعىن اۋدانى, ىشكى ىستەر مينيستر­لىگى مەن «قازاقويل» كومپانيا­سى­نىڭ عيماراتتارى دا قاراستى­رىلدى. بۇل جونىندەگى اقپارات­تار­دى ق.ە.كوشەرباەۆ, ۆ.ۆ.ني, ق.ش.سۇ­لەيمەنوۆ, ءا.ر.جاق­سى­بەكوۆ ەگجەي-تەگجەيلى بايانداپ بەردى.

استانانىڭ گۇلدەنۋى – بۇكىل قازاق­ستاننىڭ گۇلدەنۋى. مەملە­كەت باسشىسى ءدال وسى جۇمىلدىرۋ­شى يدەياعا باسا نازار اۋدارىپ, قازاقستان وڭىرلەرىنىڭ باسشىلارىن ەلوردانى اباتتاندىرۋ مەن دامىتۋعا بەلسەندى اتسالى­سۋعا شاقىردى. ناق سول كەزدە ەلبا­سىنىڭ باستاماسى بويىنشا وب­لىستاردىڭ جەكەلەگەن داڭعىل­دار مەن كوشەلەر­دى «شەپتىك قامقور­لىققا الۋ», الەۋمەتتىك ماڭىزى بار نىساندار تۇرعىزۋ, ەلورداعا مونۋ­مەن­تالدىق ونەر تۋىندىسىن سىيعا تارتۋ, جەرگىلىكتى مادەنيەت شەبەرلەرىنىڭ مادەني «دەسانتتارىن» جەتكىزۋ, ازىق-ت ۇلىك ساتۋ جارمەڭكەلەرىن ۇيىمداستىرۋ سياقتى جان-جاقتى كومەگى كەڭ قانات جايدى.

ونىڭ قالاي باستالعانى تۋرالى مىنا قىسقاشا ۇزىندىدە باياندالعان.

«ن.ءا.نازارباەۆ: ...قىزىل­ور­دا ەت پەن كۇرىش اكەلدى. شاعىن اۋ­دان­داردا سپورت الاڭدارىن جاب­دىقتاۋدا.

ب.م. ساپارباەۆ (قىزىلوردا وبلىسىنىڭ اكىمى): فۋتبول, باسكەتبول الاڭدارى جانە تەننيس كورتى بار.

ن.ءا. نازارباەۆ: مىنە, بەردى­بەك ماشبەك ۇلى جاقسى ءىس باستادى. الماتى قالاسى مەن وبلىس­تاردىڭ ارقايسىسى شاعىن كوشەنى ءوز مىندەتىنە الىپ, ەڭ بولماسا, ءتورت مەتردەن اباتتاندىرسىن. ۇلكەن دەلەگاتسيالار كەلگەن كەزدە, مىنە مىنانى ءبىز ەلوردامىز ءۇشىن ىستەدىك دەپ ايتاتىن بولامىز.

وبلىستاردىڭ تۇساۋكەسەر را­سىم­­دەرىنە بايلانىستى ءىس-شارا­لار وتكىزۋى دە وتە ماڭىزدى. بۇكىل قازاق­ستاندى تانىتاتىن ونىمدەر, بازار, تاڭداۋلى شىعارماشىلىق ۇجىمدار, كوركەم شىعارمالار مەن ەكسپوناتتار جانە تاعى دا باسقا ۇلگىلەر... – بۇل بارشاعا پايدالى نارسەلەر عوي. دەمەك, 25 مامىردان 10 ماۋسىمعا دەيىن 15 كۇن بويى قالانى وزگە ءىس-شارالاردان ارىلت­ق­ان ءجون».

پرەزيدەنت كاسىبي رەجيسسەر سياقتى وي تولعاپ, الداعى تەلەۆيزيالىق ترانسلياتسيانىڭ ساپاسىنا قاتىستى ماسەلەنى دە بۇگە-شىگەسىنە دەيىن تالقىلادى. «بۇل ءىس-شارالاردىڭ بارىنەن جاقسى ءتۇسىرىلىم ازىرلەنۋگە ءتيىس, – دەدى ول. – مەن بارلىق عيماراتتاردى الدىن الا قاراپ شىعىپ, مىنانى بايقادىم: بارلىق كورىنىستەر قالاي بولسا, سولاي تۇسىرىلگەن. الدىن الا بارىپ, قولايلى كۇندەرى جايناپ تۇرعان وسىمدىكتەردى, سۋ بۇ­ر- قاقتاردى, تۇنگى وتشاشۋلا­ر­دى جانە تاعى باسقا كەرەمەت كورى­نىست­ەردى ءتۇسىرىپ الۋ سونشا­لىقتى قيىن با؟..».

بەلگىلەنگەن سالتاناتتى ءىس-شارا­لاردىڭ مادەني باعدارلا­ما­سىن جوسپارلاۋ بارىسىندا نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى ءبارىن دە ءوز ورنىمەن شەشۋ قاعيداتىن ۇستان­دى: «مەيلى, ءىس-شارالار تىم كوپ بولماي-اق قويسىن, بىراق ساپالى بولسىن».

بۇل ورايدا پرەزيدەنت مەرەكە كۇندەرىندەگى قالا تۇرعىندارى مەن ەلوردا قوناقتارىنىڭ, جالپى وسى مەزگىلدە استانادا بولاتىنداردىڭ قاۋىپسىزدىگىنە ەرەكشە نازار اۋداردى.

«ن.ءا.نازارباەۆ: مەنىڭ ويىم­شا, ەكى كۇنگە سوزىلاتىن مەرەكەگە, كەمىندە 100 مىڭ اقمولالىق قاتىسادى. بۇل جەردە دۇرىس ورنالاستىرۋ, جيىلعان جۇرتتى ءتۇرلى الاڭدارداعى كوپشىلىككە ارنالعان ءىس-شارا­لارعا ء«بولىپ تاراتۋ» ماڭىزدى. ءبارى كۇنى بۇرىن ويلاستىرىلىپ قويىلۋعا ءتيىس.

كوپشىلىك جان-جاقتان گالا-كونتسەرتتى كورۋگە ۇمتىلادى. ال بۇل الاڭعا 5-6 مىڭنان ارتىق ادام سىيمايدى. سوندىقتان تولەگەن مۇحامەدجان ۇلى (ت.مۇحامەد­جانوۆ – اقمولا قالاسى اكىمى­نىڭ ورىنباسارى), باسقا الاڭدار­دا – ۆوكزال­دىڭ الدىندا, تەمىر­جول­شىلار سارايىنىڭ الدىن­دا, جاعالاۋدا, تۇرعىن ءۇي اۋماق­تارىندا قوسىمشا كونتسەرتتەر ۇيىمداستىرۋدى تاپسىرامىن. بىراق بۇل كونتسەرتتەر ورتالىق الاڭ­داعىدان ءبىر ساعات كەش اياق­تالۋعا ءتيىس. بۇل اسا ماڭىزدى!».

اقمولانىڭ بۇرىن حالىقارا­لىق فورماتتاعى مۇنداي ءىرى فەستيۆالدەردى وتكىزبەگەنىن ەسكەرگەن نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى ەلوردا مەرياسىن تاجىريبەلى مەنەدجەر­لەردى تارتۋ ارقىلى كۇشەيتۋدى ۇسىندى: «... دەمەك, شامامەن مامىر­دىڭ 20-نا قاراي, احمەتجان سماعۇل ۇلى (ا.ەسىموۆ) مەن دۇيسەن قوراباي­ ۇلىن (د.قاسەيىنوۆ – قر ءبىلىم بەرۋ, مادەنيەت جانە دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىنىڭ مادەنيەت كوميتەتىنىڭ توراعاسى) نەمەسە قىرىمبەك ەلەۋ ۇلىن (ق.كوشەرباەۆ – قر ءبىلىم بەرۋ, مادەنيەت جانە دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترى) وسىندا اكىمنىڭ ورىنباسارلارىمەن جۇمىس ىستەۋ ءۇشىن مەرزىمسىز دەمالىسقا جىبەرەر ەدىم. ولار نەگىزگى جۇمىستارىن از ۋاقىتقا – 10-15 كۇنگە قالدىرا تۇر­سىن. تەمىرحان مىڭايدار ۇلىن (ت.دوس­مۇحامبەتوۆ) دا الماتى­دان بوساتىپ, وسىندا جىبەرۋ كەرەك. ارينە مۇلدەم بوساتپايمىز».

وقىرماندار ستەنوگرامما­نىڭ وسى ۇزىندىسىنەن پرەزيدەنت­تىڭ استا­ناداعى مادەني قۇرى­لىس جانە مادەنيەت ساياساتىن­­داعى باسىم­دىقتارعا ەلوردا­نىڭ نەگىزىن قالا­عان ساتتە-اق ايقىن كوزقاراس تانىتقانىنا كوز جەتكىزە الادى. مۇنداعى باستى قاعيدات جەرگىلىكتى جەردە ونەردىڭ ەرەكشە ءارى باسەكەگە قابىلەتتى ينفراقۇرىلىمىن ءتۇزۋ بولاتىن. ارينە ول كۇندەرى كوپ ادام ءۇشىن بۇل مۇمكىن ەمەس ءارى كۇماندى نارسە بولىپ كورىنە­تىن. بىراق ۋاقىت نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى­نىڭ بۇل تۇستا دا ءوز دەگەنىنە جەت­كەنىن كورسەتتى.

«ن.ءا.نازارباەۆ: مەن مىنانى ايتقىم كەلەدى: ءبىز مۇندا الماتى وپەراسىن كوشىرىپ اكەلمەي­مىز. ءبىز وسى جەردە اقمولانىڭ وپەرا تەاترىن قۇرا­مىز. ياعني الماتى­نىڭ مەك­تەبى بار, ەندى اقمولانىڭ دا جاڭا مەكتەبى بولماق. تولەگەن مۇحا­مەد­جان ۇلى, ءسىزدى وسى قىز­مەتكە سول ءۇشىن قوي­دىق قوي. وسى جەردىڭ ادامدارىن شاقى­رىڭىز­دار, بۇكىل الەم­نىڭ تەاتر ينستيتۋتتارى مەن ۋچي­لي­ششەلەرىنىڭ جاس تۇلەكتەرىن تار­تىڭىزدار. نەگە سولاي ىستەمەسكە؟

اقمولانى ايگىلى تۇلعالار گاسترول­مەن كەلەتىن, ۇدايى شا­قى­­­رى­­لاتىن جەرگە نەگە اينال­­­دىر­ماسقا؟ بۇل رەتتە الماتى­لىقتار كەلىپ, اقمولانى «جارىل­قاپ تاستايدى» دەپ كادرلاردىڭ نەگىزسىز سابىلۋىنان قاشقانىمىز ءجون. ءبىزدىڭ ماقساتىمىز بۇل ەمەس.

ەسىڭىزدە بولسىن. ەرتەڭ اناۋ ۇلكەن ساراي ىسكە قوسىلعاندا, ىشىندە نە بولادى؟.. سونى ويلاپ جۇرسىزدەر مە, جوق پا؟ سودان كەيىن مىنانى دا جاسايمىز. كەشەگى تەمىرجولشىلار سارايى – ول ەندى بوس, كەرەگى جوق ول. كەڭەس وكىمەتى كەزىندە ءاربىر ۇلكەن ۇيىمنىڭ ءوز مادە­نيەت سارايى بولدى. بىراق قازىر زامان باسقا, ال عيمارات بوس تۇ­رىپ قالماۋى كەرەك. ول جەر­دەن, ماسەلەن, فيلارمونيا اشىڭىزدار».

پرەزيدەنتتىڭ وسىنداي يدەيالارى مەن تۇسىندىرمەلەرى استانانىڭ مادەني دامۋىنا قاتىستى كوپ جايتتى ۇعىندىرۋىمەن عانا ەمەس, سونداي-اق وندا كورىنىس تاپ­قان ەلباسىنىڭ تاكتي­كا­لىق جانە ستراتەگيالىق تۇرعى­دان ويلاۋىنىڭ ۇيلەسىمدى سين­تەزى ار­قىلى دا قىزعىلىقتى بولىپ وتىر. ول «كۇندەلىكتى» مىن­دەت­تى تال­قى­لاعانداي بولىپ كورى­ن­گەنى­مەن, سونىڭ شەشىمىن الىس كەلە­شەك­­تەگى جانە كوپشىلىك ءۇشىن تازا «تەوريا­لىق» ماسەلە بولىپ سانالاتىن ىستەردىڭ مۇددەسىنە ورايلاستىراتىن ء(بىز «استانا وپەرا» تەاترىنىڭ 2013 جىلى, ال «استانا بالەتتىڭ» 2016 جىلى اشىلعانىن بىلەمىز).

جاڭا ەلوردانىڭ ىرگەسىن قالاعان نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى ونىڭ ۇلتتى جاڭعىرتۋدىڭ جانە بوستاندىق پەن تاۋەلسىزدىك جولىنداعى جانكەشتى كۇرەسىنىڭ سيمۆولى, حالقىمىزدىڭ عاسىر­لار بويعى ارمان-مۇد­دەسى­نىڭ ماتەريالدىق جانە رۋحاني تۇرعىدا جۇزەگە اسقانى­نىڭ كورىنىسى بولىپ سانالاتىنىن ەشقاشان ەستەن شىعارعان جوق. سول سەبەپتى «وتان انا» مونۋ­مەنتىنىڭ قۇرىلىسىن سالۋ ماسە­لەسىنىڭ ارنايى قاراس­تىرىلۋى كەزدەيسوق ەمەس.

مەن بۇل جەردە مىنا ءبىر جايتتى وقىرماننىڭ ەسىنە سالعىم كەلەدى. 1990 جىلداردىڭ باسىندا زيالى قاۋىم اراسىندا جانە بيلىك ورىندارىندا ەل تاۋەلسىزدىگى يدەيا­سىن ۇلتتىڭ كوپعاسىرلىق تاريحى تۇرعىسىنان كورسەتە الاتىن وتان قورعاۋشىلارعا ارنالعان زاماناۋي ەسكەرتكىش قۇرىلىسىنىڭ جوباسى بەلسەندى تۇردە ۇسىنىلىپ, تالقىلانىپ جۇرگەن بولاتىن. «ەسكەرتكىش قانداي بولۋعا ءتيىس؟ ول نە بولادى: پانتەون با, كەنوتاف پا نەمەسە باسقا ءبىر تۇردە قويىلا ما؟». وسى جانە باسقا دا سۇراقتار كوپ­­تەگەن ادامدى تولعاندىرعان ەدى.

جالپىۇلتتىق ماڭىزى بار قاستەرلى ورتالىقتى ورنىقتىرۋ – اسىعىس شەشىم قابىلداي سالاتىن جەڭىل-جەلپى شارۋا ەمەس. نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىنىڭ كەڭەستە ايتقان وي-تولعامدارى دا وسى ءسوزىمىزدىڭ دالەلى بولماق.

«ن.ءا.نازارباەۆ: 9 ماۋسىم كۇنى ساعات 12-دە وتان قورعاۋشىلار مونۋمەنتىنىڭ ىرگەتاسىن قالاۋ جوسپارلانعان.

...مەنىڭ ويلاپ وتىرعانىم, باتىرلارىمىزدىڭ مۇردەلەرىن وسى جەرگە الىپ كەلىپ قايتا جەرلەۋ مۇسىلماندار ءۇشىن قانشا­لىقتى ورىندى؟ ولاردىڭ سۇيەگىن ءبىر جەردەن ەكىنشى جەرگە اۋىستىرۋ دەگەن مۇسىلمانداردىڭ داس­تۇرىندە بار ما؟ مۇنى قالايشا دۇرىس ىسكە اسىرۋعا بولاتىنىن ويلانىڭىزدار.

مۇمكىن باتىرلارىمىزدىڭ قانى تامعان كيەلى جەرلەردىڭ توپى­­را­عىن اكەلگەنىمىز ءجون شى­عار؟.. ونى ءبىزدىڭ اتا-بابالارىمىز شاي­قاسقان – اڭىراقايدان, بۇلان­­­تى­­دان, تۇركىستاننان, قازاق­ستان­­نىڭ بار­لىق تۇكپىر-تۇكپىرىنەن اكەل­سەك... سودان كەيىن – پانفيلوۆشىلار جان­دارىن قيعان ماسكەۋ تۇبىنەن, ءبىزدىڭ جەرلەس­تەرىمىز پار­تي­­زان­دىق جورىق­تاردا بولعان ۋك­راي­نا مەن بەلارۋستەن, ۆولگو­گراد­تان, گەر­مانيادان جەتكىز­سەك... ونىڭ ۇس­تىنە, ءبىز جاي قالانى ەمەس, ەۋرازيا­لىق ەلوردانى سالىپ جا­تىر­مىز. مەنىڭشە, توپىراق سالىن­­عان قۇت­ى­لار ءتىپتى دۇرىسىراق بولار ەدى.

ارنايى ەكسپەديتسيا جاساقتاپ, ولارعا تۇسىرۋشىلەر توبىن قوسىپ, كەيىن سونىڭ ءبارىن كورسەتسەك... ويلانىڭىزدار».

حالىقارالىق ىنتىماق­تاس­تىق­تى كەڭەيتۋ مەن نىعايتۋ, ينۆەستيتسيالار مەن زاما­ناۋي تەحنولوگيالاردى تارتۋ, شەتەلدىك سەرىكتەستەر مەن ينۆەس- تورلاردى ىنتالاندىرۋ جانە قولايلى جاعداي قالىپتاس­تىرۋ – استانانى سالۋ كەزىندە كوپتەگەن وڭ ناتيجەگە جەتكىزگەن ەلباسىمىزدىڭ ستراتەگيالىق باعىتىنىڭ تاعى ءبىر سەرپىندى كۇشى. وسى ورايدا نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىنىڭ شەتەلدىك سەرىك­تەستەرگە دەگەن قۇرمەت پەن العىس­قا تولى سوزدەرىن مىسالعا كەل­تىرگىم كەلەدى.

«ن.ءا.نازارباەۆ: وسىندا جۇمىس ىستەپ جاتقان بارلىق شەتەل­دىك كومپانيالاردى – «فينترا­كونى», «وكان-يسوت-حولدينگ­تى», «مابەتەكستى», «احسەل­دى» جا­نە «تەحنوارتتى» كەلەسى جىل­دان باستاپ جاڭا باستاما­لارعا تار­تاتىنىمىزعا سەنىمدى­مىن. ءبارىڭىز دە جۇمىس ىستەيتىن بو­لا­سىزدار. بۇل جەردە ءالى شارۋا كوبەيەدى.

مەن بەلگىلەنگەن بارلىق مەر­زىم­نىڭ ساقتالۋىن سۇرايمىن. شەگى­نەتىن جەر قالعان جوق. كوميس­سيا­نىڭ توراعاسى – پرەزيدەنت اكىمشىلىگىنىڭ باسشىسى ەسىموۆ مىرزا. ول كۇندەلىكتى بارلىق ماسە­لەنى اپتا سايىن قارايتىن بولا­دى. ەگەر سىزدەردە, ايتالىق, جۇ­مىس كۇشىنە, تەحنيكاعا, م ۇلىك پەن نىسانداردى كۇزەتۋگە قاتىس­تى پروبلەمالار تۋىنداسا, قىسىل­ما­ڭىزدار, ايتىڭىزدار. ءبىز ءبارىن ءوزىمىز جاسايمىز, سىزدەردىڭ ەسەپتەرىڭىزدەن ەمەس. سىزدەر تەك جۇمىس ىستەڭىزدەر».

ماسەلەنىڭ ءمانىسىن تەرەڭ ءبىلۋ, اۋديتوريانىڭ وزىندىك ەرەكشە­لىگىن ەسكەرۋ, سەنىم احۋالىن قالىپ­تاستىرۋ, ستراتەگيالىق تۇرعىدان ويلاي ءبىلۋ جانە قۇبىلمالى جاعدايدا جەدەل جول تابۋ سياقتى قاسيەتتەردى يەلەنگەن نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى ءوزىن تەك ساياسي جەتەكشى, ديپلومات, مەنەدجەر عانا ەمەس, سونىمەن بىرگە ومىرلىك تاجىريبەسى مول ادام رەتىندە تانىتادى.

ەلباسىمەن قىزمەتتەس بولعان نەمەسە ارالاسقانداردىڭ كوپشى­لىگى ونىڭ بولمىس-ءبىتىمىنىڭ تارتىم­دىلىعى مەن تۇتاستىعى, سىرتقى جانە ىشكى مادەنيەتى, ويىڭداعىنى وقىپ وتىراتىن سۇڭعىلالىعى مەن وي-ءورىسىنىڭ كەڭدىگى, ءوزىنىڭ ەنەرگياسى جانە يدەيالارى ارقىلى قا­ناتتاندىرا بىلەتىن قابىلەتى جو­نىندە ايتىپ جاتاتىنى بەكەر ەمەس.

دەگەنمەن, ءبىزدىڭ پرەزيدەنتى­مىزدىڭ ءتىل تابىسۋ داعدىسىمەن تانىس ادامداردىڭ قاي-قايسىسى دا نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىنىڭ ەڭ شىنايى كەيىپ-كەلبەتى ونىڭ كوزدەرىندەگى وت ۇشقىنى مەن جاراسىمدى ازىلدەرىنسىز تولىعا تۇسپەيتىنىن اتاپ وتەتىنى انىق.

سول كەڭەستە دە پرەزيدەنتتىڭ ءازىلى مەن ءاجۋاسى, ۋىتتى سوزدەرى ايتىلماي قالمادى.

ماسەلەن, پىكىرتالاستىڭ ءبىر ساتىندە قالا اكىمى مەن پرەزيدەنت­تىڭ ءىس باسقارۋشىسىنىڭ اراسىنا مەملەكەت باسشىسىنىڭ تورەشى بولۋىنا تۋرا كەلدى.

ء«ا.ر. جاقسىبەكوۆ: كوپتە­گەن ۆەدومستۆولار اباتتاندىرۋ جۇمىسىنا ءالى كىرىسكەن جوق. بىراق كىنانىڭ كوبىن ءىس باسقارماسىنا ارتامىز. ءال-فارابي شاعىن اۋدانى بويىنشا ارىز-شاعىم وتە كوپ تۇسۋدە. ماسەلە مىنادا, ءال-فارابي شاعىن اۋدانىن اباتتاندىرۋعا 327 ميلليون قاجەت. ۆلاديمير ۆاسيلەۆيچ وسى ماقساتپەن 76 ميلليون ءبولدى, ودان باسقا ءبىر تيىن دا بەرمەي وتىر. ارىز-شاعىمنىڭ كوبىسى بىزدە عانا, ال نەگىزى, تاپسىرىس بەرۋشى بۇل ءىستى قارجىلاندىرۋى كەرەك قوي.

ن.ءا.نازارباەۆ: ۆلاديمير ۆاسي­لەۆيچ (ۆ.ني – قر پرەزي­دەن­­تى­نىڭ ءىس باسقارۋشىسى), ءسىز ادى­لبەك رىسكەلدى ۇلىنا جاۋاپ بەر­مەدىڭىز ء(ا.جاقسىبەكوۆ – اق­مولا قالاسىنىڭ اكىمى). بۇكىل شا­عىن اۋداندى لاستاپ بىتتىڭىزدەر: بال­شىق­تان اياق الىپ جۇرە المايسىز.

ۆ.ۆ.ني: ءيا, مەن وعان جاۋاپ بەرەمىن. بىراق قازىر ونى بۇل جەردە ءسوز ەتۋدىڭ كەرەگى نە؟ ءبىز مۇنى جەكە تالقىلايمىز. مەندە وعان اقشا جوق. قالاي تابامىز, سولاي مىندەتتى تۇردە جاسايمىز.

ن.ءا.نازارباەۆ: ۆلاديمير ۆا­سيلە­ۆيچ, ءسىز, كانە, جاساڭىز. ماكيەۆ­سكيدىڭ «اقشامەن اقىماق تا جاساي الادى, ال ءسىز اقشاسىز جا­ساپ كورىڭىز» دەگەن قاناتتى ءسوزى بار».

كوگالداندىرۋ جۇمىستارىنىڭ مۇشكىل ءحالى تۋرالى بىل­گەننەن كەيىن پرەزيدەنت بىرنەشە «حالىقتىق» ۇسىنىس ايتىپ, ونىسىن حالىقتىڭ جالپاق تىلىمەن ءتۇسىندىردى.

«ن.ءا.نازارباەۆ: قۋراپ قالعان ءاربىر اعاشتان شىبىق جاساپ الىڭىز دا, وسىلاي كۇتىم جاساعان ادامداردىڭ جالاڭاش جامباسىنان سابالاي بەرىڭىز...

س.ۆ.كۋلاگين (قر اۋىل شارۋا­شى­لىعى ءمينيسترى): ءسىرا, ساباپ قانا قويماي, ءولتىرۋ دە كەرەك شىعار. مەن كوردىم, وندا ەشتەڭە دە وسپەيدى.

ن.ءا.نازارباەۆ: ءسىزدىڭ ادام­دارى­ڭىز سونداي عوي: وتىرعىزدى ءبىتتى, قايتىپ وعان كوز قىرىن دا سالمايدى.

ءسىز تسيستەرنالى ماشينالاردى جۇرگىزىپ, ءاربىر اعاش كوكتەگەنشە سۋ قۇيىپ تۇرۋىن ۇيىمداستىراتىن بولىڭىز. اقمولا وبلىسىنىڭ حال­قىن جۇمىسپەن قامتاماسىز ەتىڭىز, جۇمىسسىز وتىرعان كولحوزشىلاردى جۇمىلدىرىڭىز, ارقاي­­سى­سىنىڭ قولىنا شەلەك ۇستاتىپ, سىرا تولى بوشكەنى اكەلىپ قويىڭىز (زالدا كۇلكى). كوكتەپ كەت­كەنشە ءبارى سۋارىلاتىن بولسىن. بۇل ما­ڭىز­دى ماسەلە, كۇلەتىن تۇگى دە جوق».

قالا تازالىعىنىڭ قامىن وي­لاعان مەملەكەت باسشىسى جۇرت­تىڭ ءبارىن نەمقۇرايلىلىقتان اۋلاق بولۋعا, كوزبوياۋشىلىق ءۇشىن جۇمىس ىستەمەۋگە شاقىردى. عيما­رات­تاردىڭ الدىڭعى بەتتەرىن دە, اۋلالاردىڭ قۋىس-قۋىستارىن دا رەت­كە كەلتىرۋ كەرەكتىگىن ايتتى: «اباتت­اندىرۋ مەن تازارتۋ جۇ­مىس­تارى تەك بەكىتىلىپ بەرىل­گەن «الاقانداي» جەردە عانا ەمەس, بىرنەشە كوشەنى بويلاي جۇرگىزىل­سىن. ادام كۇتىپ-باپتالعان اللەيا­دان بۇرىلعان بەتتە... ارعى جاعىن­داعى قوقىسقا مۇرنىمەن تىرەلەتىندەي بولىپ شىقپاسىن. ءۇي يە­لەرى قوناق شاقىرعاندا مويىن­دارىن دا جۋادى, پاتەرلەرىن دە جيناس­تىرادى, سولاي ەمەس پە؟...».

استانانىڭ بايىرعى تۇرعىن­دارى العاشقى جىلدارى ماسالار­دىڭ قالا ءۇشىن ەلەۋلى پروبلەما بولعانىن ۇمىتا قويماعان شىعار. ولارمەن كۇرەستىڭ ءبىر شاراسى رەتىندە پرەزيدەنت بىلايشا كەڭەس بەردى: «ادىلبەك رىسكەلدى ۇلى, ەسكى قۇرىلىستاردى بۇزعاننان كەيىن جۇزدەگەن تەكشە مەتر قوقىستى قايدا شىعارىپ تاستايتىنىڭىزدى مەن بىلمەيمىن. الايدا ونى قالا­نىڭ ءوندىرىس ايماعىنداعى, ءتۇرلى زاۋىتتار مەن قويمالاردىڭ اينا­لا­سىنداعى كوپتەگەن شاعىن كولشىكتەردى كومۋ ءۇشىن پايدا­لانۋ­عا بولادى. قوقىستى سول باتپاقتىڭ ۇستىنە اپارىپ توگىڭىز, ماسا بىتكەن مىس لەگەننىڭ استىندا باسىلىپ, تۇنشىعىپ قالاتىنداي بولسىن».

پرەزيدەنت بۇل كەڭەستى ادەت­تەگى­دەي ىسكەرلىك كوڭىل-كۇيمەن ءارى كەلەشەككە دەگەن ايقىن سەنىمدى كەيىپ­پەن اياقتادى: «تۇساۋكەسەر ءراسى­مى جا­قىن­داعاندا ءبىز تاعى ءبىر رەت جينا­لا­مىز, ءبارىن تالقى­لايمىز جانە ناق­تىلايمىز. بولدىق پا؟ راحمەت!».

مىنە, ەلىمىزدىڭ ءاربىر پاتريوتى­نىڭ بوستاندىق پەن تاۋەلسىزدىككە بايلانىستى ەڭ جارقىن يدەيالارىن, سەزىمدەرى مەن وبرازدارىن جۇزەگە اسىرعان ەل ورداسى – استانانىڭ بوي كوتەرۋى وسىلاي باستالدى. ۋاقىت ساباقتاستىعىن قالپىنا كەلتىرىپ ءارى بابالار ءداستۇرىن جاڭعىرتا وتىرىپ, ءبىز جاڭا قاھارماندىق ەپوستى ومىرگە اكەلدىك. ونىڭ ەڭ كەرەمەت اڭىزىنىڭ ءبىرى استانا بولدى.

مەن سول كەزدەسۋدىڭ ماز­مۇنىن تولىقتاي دەرلىك اڭگىمەلەپ بەردىم. بىراق دايەكسوزدەردى وسىن­شا كوبىرەك العانىما تيتتەي دە وكىنبەيمىن. سەبەبى بۇگىندە ءبىز استانا رۋحى, استانالىق ستاندارت جانە ءومىر سالتى, الەمدى تانۋ­دىڭ استانالىق ءادىسى دەپ جۇر­گەن­دەرىمىزدىڭ نەگىزگى ارحەتيپ­تەرى مەن تۇپكى بەينەلەرى سول جىلدارداعى قىزۋ وي-تالقى بارىسىندا قالىپتاسقان ەدى.

ماحمۇت قاسىمبەكوۆ,

قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتى كەڭسەسىنىڭ باستىعى