التىن وندىرەتىن كەن ورنىنداعى ءبىر كۇن (فوتو)

بۇگىندە «RG Gold» جشس كومپانياسى وسى وڭىردە التىن وندىرۋمەن قارقىندى تۇردە اينالىسىپ كەلەدى. كومپانيانىڭ باس ديرەكتورى سەرىك سىزدىقوۆ وسى تۋر بارىسىندا باق وكىلدەرىنەن قۇرالعان ءبىر توپ جۋرناليستەرمەن كەزدەسىپ,  اتالمىش كەشەنمەن, جۇمىس بارىسىمەن تانىسۋعا مۇمكىندىك بەردى. سولتۇستىك, وڭتۇستىك رايگورودوك جانە نوۆودنەپروۆسك كەن ورىندارىنداعى جەر قويناۋىن پايدالانۋ قۇقىعىنا يە قازاقستاندىق التىن ءوندىرۋشى كومپانيانىڭ اۋماعى 67,7 كم2 قۇرايدى. بۇگىندە كومپانيا 650 دەن استام ادامدى جۇمىسپەن قامتىپ وتىر.

استانانىڭ سولتۇستىگىنەن 200 شاقىرىم جەردە وسىدان 1000 جىل بۇرىن مۇحيت پەن جانارتاۋ بولعان. سونىڭ ارقاسىندا وسى ايماقتا باي التىن كەن ورنى پايدا بولدى. بۇل ورىن 1936 جىلدان باستاپ اشىلعان بولاتىن. بىراق تەحنيكانىڭ جەتىسپەۋىنەن, التىن ءوندىرۋدىڭ كۇردەلىلىگىنەن ءوندىرىس تولىعىمەن العا جۇرگەن جوق. ال, قازىرگى ءوندىرىستىڭ جاعدايىمەن جۋرناليستەر جاقىنىراق تانىسىپ شىقتى.

كەز كەلگەن قازبا جۇمىستارى قازبا ورنىن دايىنداۋمەن باستالادى: ەڭ الدىمەن جەردىڭ وندىرىسكە جارايتىن, بەتكى توپىراق قاباتىن, سودان سوڭ كەن رۋداسىن جاۋىپ تۇرعان بوس توپىراقتاردى الىپ تاستايدى. وسى قازبالاردان كەيىن كەرەكتى رۋدا قاباتى قازبالاناتىن بولادى. بۇل قاباتتى قازىپ الۋعا ارنايى تەحنيكانىڭ كۇشى جەتپەيدى. سوندىقتان, سۇيىق جارىلعىش زاتتار قولدانىلادى. بۇل پروتسەستەر گەولوگتاردىڭ قاتاڭ باقىلاۋىمەن جۇزەگە اسىرىلادى.     

ءبىر ايتا كەتەتىن جايت: قازبا جۇمىستارىن باستاماي جاتىپ, گەولوگتار ارنايى جىنىسوزەك قويماسىندا ساقتالاتىن جىنىسوزەك دەرەكقورىن جاسايدى. جىنىسوزەك گيدروترانسپورت ارقىلى بۇرعىلاۋ ادىسىمەن الىنادى.

«بۇل ارقىلى قوردا قانشا قالعاندىعىن, قانداي تەرەڭدىكتەن الىنعاندىعىن بىلە الامىز. وسىعان وراي ءتۇرلى تەحنيكالار دا شىعارىلادى. مۇنداي قازاقستاندا كوپ ەمەس. ناقتى ايتقاندا بۇل – ماتەريالدىق دەرەققور», دەدى كاسىپورىننىڭ باس گەولوگى ۆيكتور بارانوۆ.

رۋدانىڭ قۇرامىنداعى التىن توزاڭ سەكىلدى, وتە جۇقا بولىپ كەلەدى. بۇل باعالى مەتالل 1 توننا رۋدانىڭ 1 گراممىن عانا قۇرايدى. 22 كيلوگرامدىق التىن قۇيماسىن الۋ ءۇشىن, 26 مىڭ توننا رۋدا ءوندىرۋ قاجەت. ەندى وسى رۋدانى وندىرۋگە كوشەيىك.

ەڭ الدىمەن قازىلعان رۋدانى اۋىر كولىكتەرگە ارتادى دا, قابىلداۋ بۋنكەرىنە الىپ كەلەدى.

سودان سوڭ رۋدا ۋاقتاۋ اپپاراتىنا تۇسەدى.

رۋدا ۋاقتالعاننان سوڭ تازالانۋ قاجەت. ول ءۇشىن رۋدانى اگلوباراباننىڭ ىشىندە تسەمەنتپەن, تسيانيد سۋ ەرىتىندىسىمەن ارالاستىرۋ ارقىلى تازالاپ شىعارادى. وندا جانىنداعى شلانگتاردا التىندى تسەمەنتتەن تازارتاتىن ناتري تسيونيدتەرى مەن سۋدان تۇراتىن ەرىتىندىلەر اعىنى بار. التىن يوندارى وسىدان كەيىن وزدىگىنەن ەرىتىندىدە جينالادى.

ناتيجەسىندە الىنعان ماسسا تومەن قاراي كەتەدى, ەرىتىندى سۋدى اعىزىپ, تۇتىككە قاراي جينالادى.

ءوندىرىستىڭ وسى كەزەڭىندە شاڭ-توزاڭ ءتۇسىپ كەتپەس ءۇشىن كاسىپورىن قىزمەتكەرلەرى ارنايى فورما مەن ماسكا كيەدى. ەرىتىندى ادتسوربتسيالىق تسيكلعا, ياعني گيدرومەتاللۋرگيالىق كومپلەكسكە تۇسەدى. وسى ماقساتتا كومپانيا كوپىرشىكتى قاقپاقتاردى ورناتقان. وسى پروتسەستەردەن كەيىن التىن بولشەكتەرى بەلسەندىرىلگەن كومىردىڭ بارلىق بولشەكتەرىنە بىركەلكى تاراتىلادى.

كوپىرشىكتى قالپاقشالاردان كەيىن, التىننىڭ كومىردەن تازارىپ, سۇيىق فازاعا وتەتىن كەزدە دەسوربتسياعا كەلەدى. وسىدان كەيىن, ەلەكتروليز پروتسەسى ارقىلى مەتالل «التىن بولمە» دەپ اتالاتىن كاتود ماقتاسىنا قويىلادى. سول بولمەدە ماتەريال بالقىتۋعا جىبەرىلەدى. بۇدان كەيىن عانا الەمدەگى قىمبات جانە اۋىر مەتالداردىڭ جارقىراعان قۇيماسى پايدا بولادى.

بۇل سۋرەتتە 22 كيلوگرامم تازا التىن, بىراق قۇيمانىڭ جالپى كولەمى 24 كيلوگرامم. بۇل تۇپكىلىكتى ونىمدەگى 90% قىمبات مەتالدى قۇرايدى.

«بۇل قۇيما باعالى مەتالدىڭ 90 پايىزىن قۇرايتىنىن ەسكەرە وتىرىپ, ونى 800 مىڭ دوللارعا جۋىقتاي الامىز. بولاشاقتا قۇيمالار التىننان قوسپالاردى الۋ ءۇشىن تەحنولوگيالىق پروتسەستەر كەشەنىنەن وتەدى. سوندا بانكتەردە ساقتالاتىن قۇيمانىڭ فورمالارىن جاساي الاتىن بولامىز. قازاقستاندا ونداي زاۋىت تەك ۇشەۋ عانا. ونىڭ تازالىعى دا جوعارى 99 پايىزدى قۇرايتىن بولادى», دەدى كومپانيانىڭ باس ديرەكتورى سەرىك سىزدىقوۆ.

كومپانيا ديرەكتورى التىن قۇيمالاردىڭ بۇل كاسىپورىندا ساقتالمايتىندىعىن, ءار قۇيما بالقىتىلىپ شىققان كەيىن كۇزەتشىلەر مەن ينكاساتورلار الىپ كەتەتىندىگىن ايتتى. «سيپاتتالعان جۇمىس قاۋىپسىزدىك ستاندارتتارىن ساقتاماي ورىندالۋى مۇمكىن ەمەس. بارلىق جەردە قارۋلى كۇزەتشىلەر بار, كەز-كەلگەن قويمالارعا, جۇمىس ورنىنا رۇقسات بولماسا كىرە المايدى. بارلىق قاۋىپسىزدىك, ءتارتىپ قاتاڭ تۇردە ساقتالادى», دەپ سەرىك سىزدىقوۆ ءسوزىن جالعادى.

كومپانيانىڭ 2017-2018 جىلدارداعى ءوندىرىستى كەڭەيتۋگە باعىتتالعان ينۆەستيتسيا كولەمى 6,7 ملن اقش دوللارىن قۇراپ وتىر.

2020 جىلى توتىقتىرىلعان رۋدا قورلارىن يگەرۋ اياقتالماق. وسىعان وراي 2021 جىلى كومپانيا باستاپقى رۋدانى قايتا وڭدەۋگە ارنالعان جىلدىق قۋاتى 5-6 ملن توننا رۋدانى قۇرايتىن التىن ءوندىرۋ فابريكاسىن ىسكە قوسۋدى كوزدەپ وتىر.

 

دايىنداعان باعدات ءاشىم,

ل.ن. گۋميلەۆ اتىنداعى ەۇۋ-ءدىڭ 1 كۋرس ستۋدەنتى