• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
باستى سايتقا ءوتۋ
ادەبيەت 08 ماۋسىم, 2018

استانا تويىنا ارنالعان ءمۇشايرا مارەگە جەتتى

820 رەت
كورسەتىلدى

حح عاسىردىڭ اياعىندا ىقىلىم زاماننان اڭساعان ارمانىنا جەتىپ, ءوز الدىنا تۋ كوتەرىپ, مەملەكەت قۇرعان ەر قازاقتىڭ ەلورداسىنىڭ اتى – استانا! استانا دەسە بويىندا قانى, كەۋدەسىندە جانى بار ءار قازاق ىشكەن اسىن جەرگە قويادى, قاناتىن كەڭگە جايادى, كورگەندە كوڭىلى تويادى. ازاتتىق پەن استانا ءبىرتۇتاس ۇعىم. ەلباسى كىندىگىن ءوزى كەسىپ, اتىن ءوزى قويعان استانا – بوستاندىقتىڭ بەل بالاسى, حالقىمىزدىڭ كوزىنىڭ نۇرى, جۇرەگىنىڭ جىرى, بابالارىمىزدىڭ بۇگىن جۇزەگە اسقان كەشەگى ارمانى, بالالارىمىزدىڭ ەرتەڭگە ءۇمىت ارتقان اسىل مۇراتى. بۇگىندە كوك بايراعى كوگىندە جايناپ, بايتەرەگى بيىككە بويلاپ, 20 جاسقا تولعانىن تويلاپ جاتقان اقوردالى استانا – جەر شارىنداعى ەڭ جاس قالا! 

بىزدەر – بىرلىگى جاراسقان قازاقستان حالقى ىرگەلى ەلدەردىڭ ءىرى قالالارىمەن جاستىعىنا قاراماستان ۇزەڭگى قاعىس­تىرىپ, يىق تەڭەستىرىپ, سان قيلى سايا­ساتتا سەركەلىك تانىتىپ, الەمدى اۋزىنا قاراتىپ وتىرعان استانامىزبەن شات­تانۋعا دا, ماقتانۋعا دا تولىق حاقى­مىز بار. بۇل تۇرعىدان العاندا ەلور­دامىزدىڭ ەل تاريحىنان, جاھاندىق وركەنيەتتەن الاتىن ورنى ەرەكشە. كەشە عانا دۇنيەنى تىتىرەتكەن قىزىل يمپەريانىڭ قۇرساۋىنان بوساپ شىعا سالا, ۇلى دالانىڭ توسىندە الاشتىڭ ازات استاناسى شاڭىراق كوتەرەدى دەگەن وي ءۇش ۇيىقتاساق تۇسىمىزگە دە كىرمەپ ەدى. تاڭىرگە تاۋبە! تورىمىزگە تاق, باسىمىزعا باق ورنادى!

سالىنىپ جاتقان شاھار كەڭ دالادا,  سىيلاسىن اسىل مۇرات ءار بالاڭا. ازاتتىق استاناسى اتالادى, قازاقتىڭ استاناسى سوندا عانا.

قاراشى, شاڭىراعى جاس قالانىڭ,  اسپاننىڭ بۇلتىن سەرپىپ تاستاعانىن.  بۇگىننەن باستالاتىن شەجىرەسى,  اۆتورى نازارباەۆ استانانىڭ! – دەپ جىرلاعان ەدىم «بايتەرەك» پوەماسىندا وسىدان ون التى جىل بۇرىن. سول كەزدە بەستەن جاڭا عانا اسقان جەت­كىنشەك استانا بۇگىندە كۇش-قۋاتى تول­عان, ات ۇستىندە الىسقا كوز سالعان, ەلىنە قورعان بالۋان تۇلعالى, باتىر جۇرەكتى جىگىت بولدى. 

تاۋەلسىزدىكتىڭ العاشقى جىل­دارىن­­دا ەلىمىز ءالى ەسىن جيىپ, ەتەگىن جابا الماي جاتقان تۇستا استانانى ارقاعا كوشىرەمىز دەگەنگە ەشكىم يلانا قويعان جوق. ءتىپتى پرەزيدەنتتىڭ اينالاسىندا ات ۇستىندە جۇرگەندەردىڭ ءوزى قارسى بولعانى – تاريحي شىندىق. وسىنداي ءارى-ءسارى كەزەڭدە استانانى كوشىرۋ كوز­سىز ەرلىكپەن پارا-پار ەدى. الايدا ەلباسى تاۋەكەلگە باردى. اق قار, كوك مۇزدا اق بورانعا قاراماستان استانا كوشىن اقمولاعا قاسقايىپ ءوزى باستاپ كەلدى. سوندا دا سەنە قويماي كۇڭكىلدەگەندەر كوپ بولدى. 

ارشىندا, شىعار قازاق,ء ۇنىڭدى اسقاق, كىم سەنى توقتاتادى بۇگىن جاسقاپ؟! استانا اقمولاعا كەلە جاتىر,  ايبىندى نۇرسۇلتانداي ۇلىڭ باستاپ! كەلەدى حالقىن باستاپ قازىناعا, اق بوران, الدىن وراپ ازىناما. قۋانىپ قالىڭ ەلى جاتقان شىعار, الايدا شىن قۋانعان ءوزى عانا, – دەگەن ەدىك سول پوەمادا تاعى دا. شى­نىندا دا ءدال سول ساتتە استانانىڭ بۇ­گىنگى بولاشاعىن پرەزيدەنتتەن باس­قا ەشكىم كوزىنە ەلەستەتە العان جوق ەدى. بۇل عاسىرلىق وقيعاعا ەلبا­سىنىڭ ءوزىنىڭ عانا كوزى انىق جەتتى, كوڭىلى تولىق سەندى! اقىرى, مىنە, ءوزى­مىز دە سەندىك, وزگەلەر دە سەندى! كوز الدىمىزدا – الەم تامسانعان اسەم استانا! جيىرما جىل ىشىندە استانا قانشاما ءوستى. باسقانى ايت­پاعاندا, ەكسپو كورمەسى وسىندا كوشتى! قانشاما الەمدىك تاريحي دا اۋقىمدى ماسەلەلەردىڭ ءتۇيىنى استانا تورىندە شەشىلدى. وسىنىڭ وزىنەن-اق  استانانىڭ الەمدىك ساياسات پەن وركەنيەتتەن الاتىن ورنى قانداي ەكەنىن انىق كورۋگە بولادى. 

بۇگىندە استانا قازاق رۋحانيا­تىنىڭ قاراشاڭىراعىنا اينالدى. قارىمدى قالامگەرلەر مەن ارىندى اقىندار, دارىندى ونەر جۇلدىز­دارى كەلىپ, كۇن سايىن ەلوردا مادە­نيەتىنىڭ دامۋىنا ءوز ۇلەستەرىن قوسۋدا. جارى­سا بوي تۇزەپ جاتقان مادەنيەت وشاق­تارى استانامىزدىڭ اجارىن تىپ­تەن اشا تۇسكەندەي. وسىعان ريزا بول­عان حالقىمىزدىڭ دا مەرەيى وسە تۇس­كەندەي. سوندىقتان دا استانا ۇلتى­مىزدىڭ تىلەگىندە, ۇلكەن-كىشىنىڭ جۇرەگىندە! كەشەگى زۇلمات زاماندا تالاي جازىقسىز جان­داردىڭ اقمولاعا ايدالىپ, «الجير» لاگەرىندە كوز جۇمعانىن تاريحتان جاقسى بىلەمىز. سويتكەن اقمولانىڭ بۇگىنگى استاناعا اينالىپ, بوستاندىق پەن باقىتتىڭ ورداسى بولعانىنا قالاي كوڭىلىڭ بوسامايدى, قالاي جۇرەگىڭ تەبىرەنبەيدى؟! مۇنى قالاي جىرلاماسقا؟ 

استانا قالاسى اكىمدىگى مادەنيەت جانە سپورت باسقارماسىنىڭ تىكەلەي قول­داۋىمەن ساكەن سەيفۋللين مۋزەيى­نىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن بيىل سەگىزىنشى رەت ءوتىپ وتىرعان رەسپۋبليكالىق ءمۇ­شاي­را – وسى پىكىرىمىزگە دالەل! 

استانانى جىرلاۋ – ءوز باقى­تىڭ­دى, ءوز مۇراتىڭدى جىرلاۋ, ۇل­تىڭ­نىڭ تاعدىرىن, تىنىس-تىر­شىلى­گىنىڭ بارلىعىن جىرلاۋ! سوندىق­تان دا اقىندارعا كەڭ جول اشىپ, تەبىرەنە تولعانۋعا ۇزبەي جاعداي جا­ساپ كەلە جاتقان استانا اكىمدىگىنە ايتار العىسىمىز مول! جىر بايگە­سىندە جۇلدە العان جۇلدىزدى شىعار­مالاردىڭ باسىن ءبىر كىتاپقا قوسىپ, ەلوردا تويىنا جىردان شاشۋ شاشپاق ويىمىز بار.

ال «ەل تىرەگى – ەلوردا!» دەگەن اي­دارمەن استانانىڭ 20 جىلدىق تويىنا ارنالعان بيىلعى ءمۇشايرا دا ءوز مارەسىنە جەتتى. بيىلعى الامان جىر بايگەسىنە رەسپۋبليكامىزدىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنەن 90-عا جۋىق ۇلكەندى-كىشىلى اقىندار قاتىستى. بارلىعى دا اعىنان جارىلىپ, استانا تويىن جان-جاقتى جار­قىراتا جىرلاۋعا بارىن سالىپ باعىپتى. بايگەگە تۇسكەن جىرلاردى مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى, كورنەكتى جازۋشى قاجىعالي مۇحان­بەتقالي ۇلى توراعالىق ەتكەن قازىلار القاسى ساراپتاي, سارالاي كەلە ءبىراۋىزدان مىنا شەشىمگە كەلدى: 

باس جۇلدەگە كورنەكتى اقىن, الاش جانە حالىقارالىق سەرگەي ەسەنين سىي­­لىعىنىڭ لاۋرەاتى قازىبەك يسا­نىڭ «ەرتەگىدەي ەلوردا» ولەڭىن لايىق دەپ تاپتى. 

ءبىرىنشى ورىن تالانتتى اقىن قىزى­مىز, قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قاي­راتكەرى ساۋلە دوسجاننىڭ «سالەم ساعان, استانا» ولەڭىنە بەرىلدى.  ەكىنشى ورىننىڭ ءبىرىن ايگىلى ايتىس اقىنى, قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىر­گەن قايراتكەرى, فيلولوگيا عىلىم­دارىنىڭ دوكتورى امانجول ءالتاي «جيىرما جاسقا جيىرما شۋماق» جى­رىمەن, ەكىنشىسىن اقتاڭگەر اقىن, قازاق­ستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى داۋلەتكەرەي كاپ ۇلى «اي ديدارلى اس­تانام» ولەڭىمەن قانجىعاسىنا باي­­­لا­دى.

ءۇشىنشى ءۇش ورىندى جاس اقىندار مۇقيات قويشىباي ۇلى «استانا», ءبىر­جان احمەر «التىن كەمە», نۇربول مۇرات­بەك «كوزىمنىڭ قاراشىعى» ­ولەڭ­دە­رىمەن ءبولىستى. 

استانا تويىنا ارنالعان جىر ءمۇ­شاي­را­سىندا جۇلدىزى جانعان جۇيرىك­تەردى شىن جۇرەك­تەن قۇتتىق­تايمىز!  مەرەيتويىڭ قۇتتى بولسىن, اسقاق­تاي بەر, جايناي بەر, جاساي بەر, اياۋلى استانا!.. 

نەسىپبەك ايت ۇلى,  مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى

سوڭعى جاڭالىقتار