قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ اۋىلدىق اۋماقتارىن دامىتۋدىڭ 2004-2010 جىلدارعا ارنالعان مەملەكەتتiك باعدارلاماسىن ىسكە اسىرۋ اياقتالدى. وسى جىلدارى اۋىلدىق ەلدى مەكەندەردىڭ الەۋمەتتىك جانە ينجەنەرلىك ينفراقۇرىلىمدارىن دامىتۋعا قارجىلاندىرۋدىڭ بارلىق كوزدەرىنەن 976,0 ملرد. تەڭگە باعىتتالدى.
مەملەكەتتىك باعدارلامانىڭ شەڭبەرىندە اتقارىلعان بۇل جۇمىستار اۋىل حالقىنىڭ ءال-اۋقاتىن ارتتىرۋعا جاعدايلار جاسايتىن الەۋمەتتىك جانە ينجەنەرلىك ينفراقۇرىلىمداردى دامىتۋ, اۋىلداردىڭ ورنالاسۋىن ۇلگىلەۋ جانە مامانداردىڭ تابىسىن ارتتىرا وتىرىپ, ولاردى اۋىلداردا تۇراقتاندىرۋ جونىندەگى شارالار كەشەنىن قامتيدى.
اۋىلدىق اۋماقتاردى الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامىتۋدىڭ نىسانالى ينديكاتورلارىنىڭ ءبىرى دامۋ الەۋەتى جوعارى اۋىلداردىڭ سانىن ارتتىرۋ بولىپ بەلگىلەندى. اۋىلدىق ەلدى مەكەندەردىڭ 2010 جىلعى الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋ قورىتىندىسىنا جۇرگىزىلگەن مونيتورينگ الەۋەتى جوعارى اەم سانىنىڭ ءوسۋ ۇستىندە ەكەندىگىن كورسەتتى. ماسەلەن, 2004 جىلمەن سالىستىرعاندا دامۋ الەۋەتى جوعارى اۋىلداردىڭ سانى 1409 بىرلىككە كوبەيە تۇسكەن ەكەن.
مەملەكەتتىك باعدارلامانى ىسكە اسىرۋ بارىسىندا اۋىلدىق ەلدى مەكەندەردى ءبىلىم بەرۋ نىساندارىمەن قامتاماسىز ەتۋ دەڭگەيى ءوسىپ, اۋىلدىق مەكتەپتەردىڭ ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازاسى نىعايتىلدى. سونىڭ ىشىندە بىرىڭعاي اقپاراتتىق كەڭىستىك قۇرۋ ءۇشىن اۋىلدىق ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىن قازاقستاننىڭ بىرىڭعاي ءبىلىم بەرۋ ءجۇيەسىنە تەلەكوممۋنيكاتسيالىق جەلىلەر جانە ينتەرنەت ارقىلى قوسۋ جونىندە كوپتەگەن جۇمىستار اتقارىلدى.
اۋىلداردى دەنساۋلىق ساقتاۋ نىساندارىمەن قامتاماسىز ەتۋ كورسەتكىشى جاقسارىپ, ولاردىڭ ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازاسى نىعايتىلدى. اۋىلدىق دارىگەرلىك امبۋلاتوريالار, اۋىلدىق ۋچاسكەلىك جانە اۋداندىق ورتالىق اۋرۋحانالار ولاردىڭ ەمحانالىق بولىمشەلەرىمەن بىرگە بەكىتىلگەن نورماتيۆتەرگە سايكەس مەديتسينالىق قۇرال-جابدىقتارمەن جانە سانيتارلىق اۆتوكولىكپەن قامتىلدى. اۋداندىق جانە وبلىستىق ورتالىق اۋرۋحانالاردا حالقىنىڭ سانى از شالعاي ورنالاسقان ەلدى مەكەندەرگە قىزمەت كورسەتۋ ءۇشىن شتاتتىق جىلجىمالى دارىگەرلىك امبۋلاتوريالار قۇرىلدى. اۋىل حالقىنا كورسەتىلەتىن مەديتسينالىق قىزمەتتىڭ ساپاسىن جانە قولجەتىمدىلىگىن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا مەديتسينالىق ۇيىمداردىڭ تاجىريبەسىنە تەلەمەديتسينا ەنگىزىلدى.
ورتالىقتاندىرىلعان اۋىز سۋ جۇيەسى بار اۋىلدىق ەلدى مەكەندەردىڭ ۇلەسى 13 پايىزعا ءوسىپ, ونداعى اۋىل تۇرعىندارى ساپالى اۋىز سۋعا قول جەتكىزدى. ال تاسىمالدى سۋدى پايدالاناتىن اۋىلداردىڭ سانى 517-دەن 189 بىرلىككە دەيىن كەمىدى. ورتالىقتاندىرىلعان ەلەكتر قۋاتىنا قوسىلماعان اۋىلداردىڭ سانى ازايىپ, تابيعي گازبەن قامتاماسىز ەتىلگەن اۋىلدىق ەلدى مەكەندەردىڭ سانى ارتتى. بارلىق اۋىلدار تەلەفون بايلانىسىمەن قامتىلدى. اۋىلداردى زاماناۋي تەلەكوممۋنيكاتسيالىق قىزمەتپەن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن كانالدار سانىن كوبەيتە وتىرىپ, شالعاي اۋدانداردا «داما» سپۋتنيكتىك جۇيەسى ەنگىزىلدى. بۇگىنگى كۇنى ەلىمىزدىڭ بارلىق اۋىلدارى راديوحابارلارمەن جانە تەلەكورسەتىلىممەن قامتىلعان. وسى جىلدارى اۋىلدىق پوشتا بايلانىسىنىڭ ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازاسى ەداۋىر كۇشەيتىلە ءتۇستى.
2009-2010 جىلدارى «جول كارتاسى» بويىنشا اۋىلدىق جەرلەردە مادەنيەت نىساندارىنا, كەنتىشىلىك جولدارعا, سۋارۋ كانالدارىنا, ءبىلىم بەرۋ, دەنساۋلىق ساقتاۋ نىساندارىنا جانە جەرگىلىكتى ماڭىزداعى اۆتوكولىك جولدارىنا كۇردەلى جانە اعىمداعى جوندەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ, كوپتەگەن اۋىلدار اباتتاندىرىلدى.
اۋىل حالقىن وڭتايلى جايعاستىرۋدىڭ ۇلگىسىن ازىرلەۋ بويىنشا بىرقاتار جۇمىستار اتقارىلدى. ولاردىڭ شەڭبەرىندە اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگىنىڭ تاراپىنان 50-دەن استام نورماتيۆتەر مەن ءادىستەمەلىك ۇسىنىمدار ازىرلەندى, ستاتيستيكالىق ەسەپ نىساندارىنا وزگەرتۋلەر ەنگىزىلدى. ءاربىر اۋىل بويىنشا اۋىل تۇرعىندارىنىڭ تابىستارىنىڭ كورسەتكىشتەرىن ستاتيستيكالىق ەسەپكە الۋ جونگە كەلتىرىلدى, ولاردىڭ الەۋەتتى سىيىمدىلىعى انىقتالدى.
وسى جىلدارى اۋىلشارۋاشىلىق ءوندىرىسىن دامىتۋ ءۇشىن قولدانىلعان مەملەكەتتىك قولداۋ شارالارىنىڭ ناتيجەسىندە اگروونەركاسىپ كەشەنىنىڭ وندىرىستىك كورسەتكىشتەرى ەلەۋلى ءوستى جانە بۇل اۋىل تۇرعىندارىنىڭ تابىسىنىڭ وسۋىنە وڭ اسەر ەتتى. 2010 جىلى اۋىلدىق جەرلەردە تابىسى كۇنكورىس دەڭگەيىنەن تومەن حالىقتىڭ ۇلەسى 10,5 پايىزدى قۇرادى, بۇل 2004 جىلعى كورسەتكىشتەن 3 ەسە تومەن. جۇمىسسىزدىق دەڭگەيى 2,1 پايىزعا تومەندەدى.
وسى شارالاردىڭ ىقپالىمەن اۋىلدىق جەرلەرگە كەلەتىن الەۋمەتتىك سالا ماماندارىن مەملەكەتتىك قولداۋدىڭ زاڭنامالىق نەگىزى دە جاسالدى. 2009 جىلدان باستاپ اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگى مەن جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ تاراپىنان كوتەرمە جاردەماقى تولەۋ مەن تۇرعىن ءۇي ساتىپ الۋ ءۇشىن بيۋدجەتتىك نەسيە بەرۋ تۇرىندەگى الەۋمەتتىك قولداۋ شارالارىنىڭ توپتاماسىن ۇسىنۋ ارقىلى اۋىلدىق ەلدى مەكەندەرگە دەنساۋلىق ساقتاۋ, ءبىلىم بەرۋ, الەۋمەتتىك قامسىزداندىرۋ, مادەنيەت جانە سپورت ماماندارىن تارتۋ جانە ولاردى تۇراقتاندىرۋ بويىنشا شارالار قولدانىلۋدا.
2011 جىلعى 1 قىركۇيەكتەگى جاعداي بويىنشا اۋىلدىق جەرلەرگە بارلىعى 14 110 مامان كەلدى. ولاردىڭ 10 666-سى نەمەسە 76 پايىزى – ۇستازدار, 2 727-ءسى (19%) – دەنساۋلىق ساقتاۋ ماماندارى, 450-ءى (3,5%) – مادەنيەت قىزمەتكەرلەرى, 149-ى (1,3%) – سپورت ماماندارى, 118-ءى (0,7%) – الەۋمەتتىك قامسىزداندىرۋ جۇيەسىنىڭ ماماندارى. ولاردىڭ بارىنە الەۋمەتتىك قولداۋ كورسەتىلدى. 2011 جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن اۋىلدارعا تاعى دا 4 500 الەۋمەتتىك سالا ماماندارىن تارتۋ جوسپارلانۋدا.
سوڭعى 3 جىل ىشىندە اۋىلعا مامانداردىڭ كوپتەپ كەلۋى وتكەن جىلداردىڭ كورسەتكىشتەرىمەن سالىستىرعاندا ەداۋىر ءوسكەندىگىن كورسەتەدى. اتاپ ايتقاندا, اۋىلعا كەلىپ جۇمىسقا تۇرعان ۇستازداردىڭ سانى 1,8 ەسەگە, دارىگەرلەردىڭ سانى 2,7 ەسەگە وسكەن. ولارعا بەرىلەتىن بيۋدجەتتىك نەسيە مولشەرى 630 ەسەلىك ايلىق ەسەپتىك كورسەتكىشتەن 1500 ەسەلىك ايلىق ەسەپتىك كورسەتكىشكە كوبەيدى.
اۋىلدىق اۋماقتاردى ودان ءارى دامىتۋ ماسەلەلەرى جاڭادان قابىلداناتىن مەملەكەتتىك, سالالىق جانە وڭىرلىك باعدارلامالار اياسىندا ودان ءارى ىسكە اسىرىلاتىن بولادى.
سانات تۇڭعىشبەكوۆ, اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگىنىڭ اۋىلدىق اۋماقتار ىستەرى كوميتەتىنىڭ توراعاسى.