ارالدى قالپىنا كەلتىرۋدەگى ايتۋلى جوبا

ارالعا قاستاندىق قول­مەن جا­سالعانى راس. كەڭەس يم­پەرياسىنىڭ كوبەسى سوگىل­گەننەن كەيىن باس-باسىنا بي بولعان كەشەگى باۋىرلاس مەملەكەتتەر ءبىر-ءبىرىن تىڭداۋدان قالىپ ەدى. جىل سايىن قيىر شىعىسىن توپان سۋ باسىپ جاتاتىن رەسەي عا­لىم­دارىنىڭ ءسىبىر وزەندەرىنە ارنا سالىپ ارالعا جىبەرەيىك دەگەن باستاماسىن كورشىگە سۋىرتپاق ءجىپ قيمايتىن ءوزىمشىل توپ ىسكە اسىر­ماي تاستاعان. باسقا دا ىرگەلەس ەلدەرمەن وسى با­عىتتا بولعان كەلىسسوزدەر دە ناتيجەسىن بەرە قويمادى.

ەن سۋ ءۇستىن با­سىپ وتەتىن وز­بەكستان ءوز جىرتىعىن ديقان­شىلىقپەن جاماۋعا تىرىستى. ءامۋداريا مەن سىرداريانىڭ تابانى تارتىلدى. بايتاق ەلدى اسىراپ كەلگەن, قىسىلعاندا قا­سىق­تاي سۋ بەرۋگە ءوزىمشىل نيەتى جىبەر­مەگەن رەسەيدى توڭكەرىس جىلدارى اشتىقتان امان الىپ قالعان ارال سۋ كەلمەگەن سوڭ كۇن كوزىندە قا­لىپ تارتىلعان كوندەي ەتەك-جەڭىن جيىپ, جاعالاۋدان الىس كە­تىپ قالدى. تەك, قازاقستانعا عانا ەمەس كورشىلەس مەملەكەتتەرگە دە ەكولوگيالىق جاعداي تۋدى. ارالدان ۇشقان تۇز-توزاڭ ماڭگى مۇز باسقان اركتيكاعا دەيىن بارىپ جاتىر دەپ عالىمدار دابىل قاقتى.

ەگەمەندىك العان جىلدارى قازاقستاننىڭ جاعدايى دا ءماز ەمەس ەدى. سوندا دا مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ ارالدى ساقتاپ قا­لۋ ءۇشىن ۇل­كەن تاۋەكەلدەرگە بار­دى. توق­سا­نىنشى جىلدارى ەلباسى ارالد­ىڭ الەمدىك اپات ەكەندىگىنە دۇنيەجۇزىلىك قاۋىمداستىق نا­زارىن العاش رەت اۋداردى. پرە­زيدەنت باستاماسى بويىنشا «سىرداريا وزەنىنىڭ ارناسىن رەتتەۋ جانە ارال تەڭىزىنىڭ سولتۇستىك بولى­گىن ساقتاۋ» جوباسى جۇزە­گە استى. باستاما اياسىندا جا­سال­عان جۇمىستاردىڭ نا­تي­جەسىندە ايماقتىڭ الەۋ­مەت­تىك-ەكونوميكالىق دامۋى جانداندى. اسىرەسە, با­لىق شارۋاشىلىعى سەرپىن الىپ, اكۆامادەنيەت اياعىنان تۇردى. بۇگىنگى تاڭدا وب­لىستا جىلىنا 11 مىڭ توننادان اسا ءونىم شىعاراتىن 8 بالىق وڭ­دەۋ زاۋىتى جۇمىس ىستەيدى. ونىڭ تورتەۋى سوڭعى 5 جىلدا سالىنعان. سونداي-اق «ەۋروكود» بەلگىسى بار 4 زاۋ­ىت ءونىمى ەكسپورتتالىپ, شەكارا اسادى. وتكەن جىلى 3410 توننا بالىق ءونىمى 9 مەم­لەكەتكە جونەلتىلگەن. بۇگىندە رەسەي, گرۋزيا, ازەر­بايجان, وزبەكستان, پولشا, گوللانديا, دانيا, گەرمانيا جانە قىتاي ەلىندە ارالدىڭ با­لىعىنا سۇرانىس بار.

ساراتس-2 (سىرداريا وزە­نىنىڭ ارناسىن رەتتەۋ جا­نە ارال تەڭىزىنىڭ سول­تۇس­تىك بولىگىن ساقتاۋ) جوبا­سى­نىڭ 4 كومپونەنتى بي­ىل رەس­پۋب­ليكالىق بيۋدجەت ەسە­بىنەن جۇزەگە اسىرىلا باستايدى. پرەمەر-مينيس­تر ب.سا­عىن­تاەۆ­تىڭ ارال اۋدا­نى­نىڭ اك­تيۆىمەن كەزدەسۋىندە وب­لىس اكىمى قىرىمبەك كو­شەر­­باەۆ وسى جاعدايدى ايتقان.

جيىندا سولتۇستىك ارال­دى ساقتاۋ جانە سۋارمالى جەر­لەردىڭ مەليوراتيۆتى جاع­د­ايىن جاقسارتۋ جونىندەگى جوبالاردى ىسكە اسىرۋ ماسە­لەلەرى تالقىلاندى. ۇكىمەت باس­شىسى ارال ءوڭىرىنىڭ جاع­دايى ءاردايىم ەلباسى نازارىندا ەكەنىن جەتكىزدى.

ەلباسىنىڭ باستاماسى­مەن وڭىرگە سەرپىن بەرگەن ساراتس جوباسىنىڭ ەكىن­­شى كەزەڭى شەڭبەرىندە تۇر­عىن­داردىڭ قاۋىپسىزدىگىن قام­­­­تاماسىز ەتەتىن 4 كومپونەنت رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت ەسەبىنەن ىسكە اسىرىلادى. سو­­­نىڭ ىشىندە «قىزىلوردا» سۋ تورابىن كەشەندى جوندەۋ, قور­عانىس بوگەتتەرىن نىعايتۋ, وزەن ارناسىن تۇزەتۋ, قازالى اۋدانىنداعى بىرلىك ەلدى مەكەنىنىڭ تۇسىندا كوپىر سالۋ قاراستىرىلعان. «قى­زىل­وردا» سۋ تورابىن كەشەندى جون­دەۋ كومپونەنتى بويىنشا ينۆەستيتسيالىق ۇسىنىس ازىرلەنىپ, ۇلتتىق ەكونومي­كا مينيسترلىگىنە جولداندى. ارالدى قالپىنا كەل­تىرۋگە بايلانىستى ۇلان-عا­يىر جۇمىستار جاسالىپ جات­­­قانىمەن, كەيىنگىگە قال­دىر­­مايتىن, جاقىن ارالىقتا شەشۋگە ءتيىستى ماسەلەلەر بار.

– وتكەن عاسىردىڭ ەلۋىن­شى جىلدارى سالىنعان سۋ تورابى بۇگىنگى كۇنى اپاتتى جاعدايدا جانە ونىڭ ۇستى­­مەن اۆتوكولىكتەردىڭ جۇ­­رۋىنە 2014 جىلدان باستاپ تىيىم سالىنعان. ول بۇ­زىلعان جاع­دايدا شامامەن 400 مىڭ ادام تۇراتىن قىزىلوردا قالاسى مەن ءۇش اۋدان­نىڭ اۋما­عىندا 110 مىڭ گەك­تار سۋار­مالى جەر, 250 مىڭ گەكتار شابىندىق پەن جايىلىمدىق سۋسىز قالادى, 38 ەلدى مەكەن­دى سۋ باسۋ قاۋپى تۋىن­دايدى, – دەدى وبلىس اكىمى ق.كوشەرباەۆ.

ال قارماقشى, قازالى اۋدان­دارىنداعى قورعانىس بوگەتتەرىن نىعايتۋ, جالاعاش اۋدانىنىڭ «تۇرىمبەت» جانە «قورعانشا» ۋچاسكەلەرىندە سىرداريا وزەنىنىڭ ارناسىن تۇزەتۋ كومپونەنتتەرى بو­يىن­شا مەملەكەتتىك ساراپتاما ناتيجەسى كۇتىلەدى. ودان كەيىن اتالعان كومپونەنتتەر رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت ەسەبىنەن جۇزەگە اسىرىلماق. قازالى اۋدانىنداعى بىرلىك اۋىلىنىڭ ماڭىندا اۆتوموبيل كوپىرىن سالۋ باعى­تىندا ءتيىستى قۇجات ازىر­لەنىپ, بيۋدجەتتىك ءوتىنىم ينۆەس­تي­تسيالار جانە دامۋ مينيس­ترلىگىنە ۇسىنىلادى.

ايماق باسشىسى ساراتس-2 جوباسىن دۇ­نيە­جۇ­­زىلىك بانكتىڭ قاتىسۋى­مەن جۇزەگە اسىرۋ جۇمىسى 12 جىل­­دان بەرى كەيىنگە شە­گەرىلىپ كە­لە جاتقانىن, ونى سوزۋ­دىڭ ەندى ءجونى جوق ەكەنىن ايتا كەلە, بىر­قاتار شارانى قاراستىرۋدى ۇسىندى.

2005 جىلى ساراتس-1 جو­­باسى اياسىندا سالىنعان 13 شاقىرىمدىق «كوكارال» بوگەتىنىڭ 135 مەترىن سۋ شايى­پ, ءمۇجىپ تاستاعان. سىرداريا وزەنىنىڭ ارال تەڭىزىنە قۇيار تۇسىنداعى «اقشوقات» ۋچاس­كەسىندە سولعا قاراي جاڭادان ەكى ارنا پايدا بولدى. وسى­دان دا وزەن اعىسى كىشى ارال تە­ڭىزىنىڭ «كوكارال» بوگە­تىنە اسەر ەتە باستادى. وبلىس اكى­مىنىڭ ايتۋىنشا, ول بۇ­زىلعان جاعدايدا كىشى ارال تەڭىزىنىڭ 27 ملرد تەكشە مەتر سۋى ۇلكەن ارالعا قۇيىلىپ, جاھاندىق ەكولوگيالىق اپات بولۋى ابدەن مۇمكىن.

بۇرىنعى قازاق كسر با­­لىق شارۋاشىلىعىنىڭ ءمي­نيس­ترى قۇدايبەرگەن سار­جا­نوۆ ارالعا بايلانىستى جاق­­­سىلىقتارعا ءوز پىكىرىن ءبىل­دىردى.

– وتكەن جىلى ورتالىق ازيا ەلدەرى وكىلدەرىنىڭ قا­تى­سۋىمەن قىزىلوردادا ارال­­­دى حالىقارالىق تۇ­راق­تى دامىتۋ فورۋمى ۇيىم­داس­تىرىلدى. سوندا حالىق­ارا­لىق ارالدى قۇتقارۋ قو­رى­نىڭ قۇرىلعان كۇنى 26 ناۋرىز «ارال تەڭىزىنىڭ كۇنى» بولىپ بەلگىلەندى. كۇنى كەشە ءبىز قوردىڭ 25 جىلدىعىن جانە «ارال تەڭىزىنىڭ كۇنىن» اتاپ وتتىك. ونىڭ سىرتىندا بۇرىن دۇركىرەپ وتەتىن با­لىقشىلار كۇنى باسقاشا فورماتتا, اۋقىمدى كولەمدە قايتا تويلانا باستادى. بۇل بالىقشىلاردىڭ ءۇمىتى مەن سەنىمىن وياتتى, – دەدى ول.

جيىن قورىتىندىسىندا پرەمەر-مينيستر ايتىل­عان ۇسىنىستار مەن وي-پى­كىر­­­­­لەردى مەملەكەت باس­شى­­سى­نا جەتكىزەتىنىن, تە­ڭىز­­دى تۇ­لە­تۋدەگى قادام­دار قار­قىن­­دى تۇردە جال­عا­ساتى­نىن ايت­قان. سودان بەرى ارال پاي­دا­­سىنا ۇكىمەت تاراپىنان ءبىر­­تا­لاي ماڭىزدى شەشىمدەر قا­بىلداندى.

اتالعان جوبالار رەسپۋب­ليكالىق بيۋدجەتتەن جانە دۇ­نيە­جۇزىلىك بانك زاەمى ەسە­­بىنەن ەكى كەزەڭدە جۇ­زەگە اسى­رى­لاتىندىعى جونىن­دە قى­زىلوردا وبلىسى اكى­مى­نىڭ ورىنباسارى سەرىك قو­جا­نيا­زوۆ ايماقتىق كوممۋنيكا­تسيا­لار قىزمەتىندە وتكەن بريفينگتە مالىمدەدى.

دۇنيەجۇزىلىك بانكتەن قار­جىلاندىرۋ راسىمدەرىنىڭ سوزىلۋىنا بايلانىستى قى­زىل­وردا وبلىسى اكىم­دىگى­نىڭ ۇسىنىسى بويىنشا ۇكىمەت ساراتس-2 جوباسىنىڭ ال­عاشقى كەزەڭىن جۇزەگە اسىرۋ­دى رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت ەسەبىنەن دۇنيەجۇزىلىك بانك قاراجاتىنسىز باستاۋ جو­نىندە شەشىم قابىلدادى.

قىزىلوردا سۋ تورا­بىن كەشەندى جوندەۋ كومپو­نەن­تى بويىنشا اۋىل شارۋ­اشى­لىعى مينيسترلىگى ين­ۆەس­­تيتسيالىق ۇسىنىس ازىر­­لەپ, ۇلتتىق ەكونوميكا مي­نيس­ترلىگىنىڭ ەكونوميكالىق قو­رى­­تىندىسى الىندى. قار­جى مينيسترلىگىنە جوبا­لاۋ-سمە­تا­لىق قۇجاتتار ازىر­لەۋ ءۇشىن 198 ملن تەڭگە ءبولۋ جو­نىن­دە بيۋد­جەتتىك ءوتىنىم تاپسىرىلدى.

– بيىل رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتى ناقتىلاۋ بارىسىن­دا قاراجات ءبولۋ جوسپارلانىپ وتىر, سۋ تورابى 2019 جىلدان باستاپ جوندەلەدى. جا­لاعاش اۋدانىنداعى «تۇ­رىم­­بەت» جانە «قورعانشا» ۋچاس­­كەلەرىندە سىر­­داريا وزە­­نىنىڭ ارناسىن تۇزەتۋ جا­نە قارماقشى, قا­­زالى اۋدان­دارىنداعى قور­عانىس بو­گەتتەرىن نىعايتۋ كوم­پو­نەن­تەرى بويىنشا وب­لىس­تىق بيۋد­جەت ەسەبىنەن جسق ازىر­لەن­دى. ول جونىندە 2018 جىل­عى 28 ناۋرىزداعى مەم­لە­كەتتىك ساراپتامانىڭ قورىتىندىسى بار. جوبالار «سۋ تاسقىنى قاتەرلەرىنىڭ الدىن الۋ جانە جويۋ جونىندەگى 2017-2020 جىل­­دارعا ارنالعان شارالار كە­شە­نى» جول كارتاسى شەڭ­بە­رىندە جۇزەگە اسىرىلاتىن بولادى.

قازالى اۋدانىنىڭ بىرلىك اۋىلى ماڭىندا اۆتوموبيل كوپىرىن سالۋعا وبلىستىق بيۋد­جەتتەن جوبانىڭ تەن-ءىن ازىر­لەۋگە 20,9 ملن تەڭگە ءبو­لىندى. تەن جانە جسق ازىر­­لەنگەننەن كەيىن رەسپۋب­لي­­كالىق بيۋدجەتتەن قار­جىلان­­دىرۋ ءۇشىن اتالعان كوم­­پونەنت ينۆەس­تيتسيا­لار جانە دامۋ مينيس­ترلىگىنە ۇسى­­نىلادى. شارا وڭىرلەردى دا­مىتۋ باعدار­لاماسى شەڭ­بە­رىندە 2019 جىلدان باستاپ جۇزەگە اسىرىلادى.

قامىستىباس پەن اقشاتاۋ كولدەر جۇيەلەرىن قالپىنا كەلتىرۋ كومپونەنتى بويىن­شا ءىس-شارالار جاسالىپ جاتىر. وبلىس اكىم­دىگى وسى جى­لى كولدەر جۇيە­سىن قۇ­جات­­­ت­اندىرىپ, سۋ رە­سۋرس­­تا­رى كوميتەتى بولىم­شە­­سى­نىڭ تەڭ­گەرىمىنە بەرەدى. كوم­­­پو­نەنت سۋ رەسۋرستارى كو­ميتە­تى­نىڭ اعىمداعى بيۋد­جەت­­تىك باع­دارلامالارى شەڭ­بەرىندە ىسكە اسىرىلادى.

– بالىق شارۋاشىلىعى كوميتەتىنىڭ ۇسىنىسى بويىن­شا اتالعان كومپونەنتكە وز­گەرىستەر ەنگىزىلەدى. با­لىق ءوسى­رۋ پيتومنيگىنىڭ توز­­عا­نىن ەسكەرسەك, ءبىرىنشى كەزەك­تە قامىستىباس بالىق ءوسى­رۋ پيتومنيگى قايتا جاڭ­عىر­­­تىلادى. سودان كەيىن «تاس­­­تاق» ۋچاسكەسىندەگى با­لىق ءوسىرۋ توعاندارى قايتا جا­ڭ­­عىرتىلادى. جۇمىستار بالىق شارۋاشىلىعى كومي­تەتىنىڭ اعىمداعى بيۋد­جەتتىك باعدارلامالارى شەڭ­بەرىندە ىسكە اسىرىلادى. وسى­لايشا دۇنيەجۇزىلىك بانكتىڭ زاەمىنسىز ساراتس-2 جوبا­سىنىڭ ەكىن­­شى فازاسىنىڭ ءبىرىنشى كەزەڭىن جۇزەگە اسىرۋ بويىن­شا جۇمىستار باستالدى دەپ اي­تۋعا بولادى, – دەدى وبلىس اكىمىنىڭ ورىنباسارى س.قو­جانيازوۆ.

ارال پروبلەماسى تەك قا­زاق­­­­ستاندىقتاردى عانا الاڭ­­­­­­داتىپ وتىرعان جوق. قى­زىل­­وردا وبلىسىندا بيىلعى جىل­­دىڭ باسىندا بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ دامۋ باع­دار­لاماسى اياسىندا سيمپوزيۋم وتكىزىلگەندە دە ارالدىڭ وتكىر ماسەلەلەرى ءسوز بولعان.

سوناۋ تولقىنى جاعانى ۇرىپ مەيماناسى تاسىپ تۇر­عان شاعىنان ارال 2007 جى­لى ون ەسەگە دەيىن تارتى­لىپ­تى. تار­تىلعان ايماق تۇز­دى شاڭى قولقا قاپقان شولگە اينالعان. اپاتتى جەر حا­لىقتىڭ دەنساۋلىعىنا اسەر ەتە باستاعان سوڭ جۇزدەگەن مىڭ ادام اتاقونىسىنان باس­قا جاققا اۋا كوشكەن. ارال زار­دابى ميلليونداعان ادام­دارعا تيگەن.

«ارال تەڭىزىنىڭ تارتىلۋى سالدارىنان ەكولوگيالىق اپات­پەن قوسا الەۋمەتتىك-ەكو­­نوميكالىق پروبلەما دا بە­لەڭ الدى. تاۋەلسىزدىك ال­عان العاشقى جىلدارى ەل­دەگى ەكونوميكالىق قيىن جاع­دايعا قاراماستان ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ تاراپىنان ارال پروبلەماسىنا ولشەۋسىز قولداۋ كورسەتىلدى. قۇرعاپ بارا جاتقان تەڭىزدىڭ قورشاعان ورتاعا كەرى اسەرىن ازايتۋ ءۇشىن جانە ارال تەڭى­زىنىڭ قازاقستانداعى اۋما­عى­نىڭ ماسەلەلەرىن شەشۋ ماق­ساتىندا ءتيىستى شارالار قا­بىلداندى. ارالدى قۇت­قارۋعا باعىتتالعان شارا­لار­دىڭ ەڭ ۇزدىگى, حالىق ارا­سىندا «عاسىر جوباسى» اتالىپ كەتكەن «سىرداريا وزە­نىنىڭ ارناسىن رەتتەۋ جانە سولتۇستىك ارال بولىگىن ساق­تاۋ» جوباسى بولاتىن. بۇل تۇڭ­عىش پرەزيدەنت نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆتىڭ باس­تاما­سىمەن جانە دۇنيە­جۇ­زىلىك بانكتىڭ قول­داۋى­­مەن جۇ­زەگە استى», دەدى قىزىلوردا وب­لىسىنىڭ اكىمى قىرىمبەك كوشەرباەۆ.

«قازاقستان ارال تەڭىزىنىڭ قۇرعاۋى سالدارىنان بولاتىن پروبلەمالارمەن كۇرەستە ايتارلىقتاي ناتيجەگە قول جەتكىزدى». بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ قازاقستان رەس­پۋب­ليكاسىنداعى تۇراقتى ۇيلەس­­تىرۋشىسى جانە بۇۇ دب-نىڭ تۇراق­تى وكىلى نوريماسا شي­مومۋرا وسىلاي دەدى.

– ءبىزدىڭ قىزمەت اياسىنا ارال تەڭىزىن بۇرىنعى قالپىنا كەلتىرۋ جانە ەكو­لو­­گيالىق ماسەلەلەرىن تو­لىق جويۋ كىرمەيتىنى قۇپيا ەمەس. دەگەنمەن ءبىز وسى پروب­­لەمانىڭ قورشاعان ور­تاعا جانە وسى ايماقتا ءارى ونىڭ سىرتىندا تۇراتىن ميل­ليون­داعان ادامدارعا جوي­قىن اسەرىن جەرگىلىكتى حا­لىق ءۇشىن الەۋمەتتىك جانە ەكو­نو­ميكالىق كومەكتى بارىنشا ارتتىرۋ ارقىلى ازايتا الامىز. ەندىگى جۇمىسىمىز ايماق تۇرعىندارى ءۇشىن لا­يىقتى جۇمىسقا ورنالاسىپ, ۇزدىك ساپالى الەۋمەتتىك قىز­مەتتەردى الۋعا, ومىرلەرىن جا­قسارتۋعا كومەكتەسۋ, – دەدى ول.

بۇگىندە مەملەكەت تاراپى­نان جاسالىپ جاتقان جۇ­مىستاردىڭ ناتيجەسىندە ارال تەڭىزىنە بايلانىس­تى اۋقىمدى ءىس-شارالار اتقا­رىلدى. ماسە­لەن, 2003 جىلى تەڭىز بەن قالانىڭ ارالىعى 70 شاقىرىم بولسا, قازىر بۇل قاشىقتىق 17 شا­قىرىمعا دەيىن قىسقاردى. ون بەس جىلدا اۋداندا بالىق اۋلاۋ كولەمى 83 ەسە ارتتى. بۇ­رىن بالىقتىڭ تەك 7 ءتۇرى قالسا, بىلتىر ولاردىڭ سانى 22-گە كوبەيدى. قازىرگى كەزدە وب­لىستا 8 بالىق وڭدەۋ زاۋىتى جۇ­مىس ىستەپ تۇر. ونىڭ 4-ەۋى سوڭعى 5 جىلدا سالىنعان.

ارالدىڭ جاندانۋى اۋدان­­­نىڭ الەۋمەتتىك-ەكو­نو­ميكالىق دامۋىنا وڭ اسە­رىن تيگىزدى. ونەر­كاسىپ ورىن­دارىنىڭ سانى 3-تەن 7-گە كوبەيدى. 2003 جى­لى جۇمىس ىستەپ تۇرعان شاعىن جانە ورتا بيزنەس سۋبەك­تى­لەرىنىڭ سانى 874 بولسا, 2017 جىلى ولاردىڭ قاتارى 3266-عا ارتتى. پايدالانۋعا بەرىلگەن تۇرعىن ۇيلەر سانى 2 ەسە ءوستى. سوڭعى 15 جىلدا 29 مەدي­تسينا­لىق مەكەمە مەن 31 مەكتەپ سالىندى. 2003 جىلى 7 بالاباقشا بولسا, بۇگىندە بۇل كورسەتكىش 52-گە ءوستى.

ۋاقىتىندا الەمدەگى تە­ڭىزدەردىڭ بىرەگەيى بولعان ارالعا وسىلايشا جان ءبى­تىپ كەلەدى. ەلامان مەن قا­لەندەر اشىق تەڭىزگە شىق­قان ايدىن­نىڭ وگىزدەي وكىر­گەن دولى تولقىندارى جاعا­لاۋ­دى ۇرا­تىن كەزدە الىس ەمەس سياقتى.

باقتيار تايجان, «ەگەمەن قازاقستان»

قىزىلوردا وبلىسى