يلحام اليەۆ ازەربايجان پرەزيدەنتى بولىپ سايلاندى

داۋىس بەرۋدەن ءبىر كۇن بۇرىن ۇگىت-ناسيحات ناۋقانى اياقتالىپ, ازەربايجان ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ توراعاسى مازاحير پاناحوۆ ساياسي ناۋقانعا دايىندىق بارىسى جونىندە ءباسپاسوز جيىنىن وتكىزدى. ونىڭ ايتۋىنشا, سايلاۋعا باقىلاۋشى رەتىندە الەمنىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنەن 900-گە جۋىق باقىلاۋشى كەلىپتى. 

«جالپى, سايلاۋدى باقىلاۋ ءۇشىن 60 مىڭعا جۋىق ادام تىركەلدى. ونىڭ 894-ءى – حا­لىق­ارالىق ۇيىمداردىڭ وكىلدەرى. كەزەكتەن تىس وتكىزىلىپ وتىرعان سايلاۋعا سەگىز كانديدات قاتىسادى. ولار التى پارتيانىڭ اتىنان سىن­عا تۇسەدى. قازىرگى تاڭدا ازەربايجاندا بەس ميل­ليونعا جۋىق ەلەكتورات بار», دەدى م.پاناحوۆ. 

بۇل ەلدەگى بيىلعى سايلاۋدا بىرقاتار ەرەكشەلىكتەرى بولدى. بىرىنشىدەن, تۇڭعىش رەت پرەزيدەنت جەتى جىل مەرزىمگە سايلاندى. بۇعان دەيىن بەس جىلعا سايلانىپ كەلگەن-تۇعىن. مۇنداي شەشىم 2016 جىلى وتكەن رەفەرەندۋم ناتيجەسىنە ساي قابىلدانعان-دى. ەكىنشىدەن, داۋىس بەرۋدىڭ اشىقتىعىن قامتاماسىز ەتۋدىڭ جان-جاقتى شارالارى قاراستىرىلعان. ماسەلەن, ەلدەگى 5641 سايلاۋ ۋچاسكەسىنىڭ مىڭىندا باقىلاۋ كامەرالارى قويىلعان. كەز كەلگەن ادام وقيعانىڭ بارىسىن باقىلاي الادى. سونداي-اق ءار داۋىس بەرۋشىنىڭ باس بارماعىنا كورىنبەيتىن بوياۋ جاعىلادى. ونى لازەر ساۋلەسىمەن عانا كورۋگە مۇمكىندىك بار. بۇل ءبىر ادامنىڭ قايتا داۋىس بەرۋىنە جول بەرمەيدى. ۇشىنشىدەن, ەلدەگى سايلاۋدان اقپارات تاراتۋ ماقساتىندا 120-عا جۋىق شەتەلدىك جۋرناليست كەلگەن. وسى ارقىلى الەمدىك قوعامداستىق داۋىس بەرۋدىڭ قانشالىقتى ءادىل وتكەنىن باقىلايدى. 

ازەربايجانداعى سايلاۋدى باقىلاۋعا قازاقستاننان 49 وكىل قاتىستى. داۋىس بەرۋدەن ءبىر كۇن بۇرىن ەلىمىزدىڭ دەلەگاتسياسىن باستاپ كەلگەن قازاقستان ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ توراعاسى بەرىك يماشەۆ ازەربايجاندىق ارىپتەسى م.پاناحوۆپەن كەزدەستى. ءىس-شارا بارىسىندا ەلىمىزدىڭ دەلەگاتسياسى تۇگەلدەي وسى سالانىڭ مامانى سانالاتىنىن جەتكىزىپ, ازەربايجانداعى سايلاۋعا دايىندىقتى جوعارى باعالادى.

تاعدىرشەشتى كۇن كەلگەندە تاڭ قىلاڭ بەرە سايلاۋ ۋچاسكەلەرىنە قاراقۇرىم حالىق جينالدى. ازەربايجان وسك جەرگىلىكتى ۋاقىت بويىنشا 12:00-دە داۋىس بەرگەن حالىقتىڭ سانى 40 پايىزعا جەتكەنىن مالىمدەدى. ياعني ەكى ميلليوننان استام حالىق ءوز تاڭداۋىن جاساپ ۇلگەردى. ال كەشكى 19:00-گە دەيىن ءتورت ميلليوننان استام ادام داۋىس بەردى. وسىدان-اق ەلدەگى سايلاۋدىڭ ماڭىزى جوعارى بولعانى انىق اڭعارىلادى. 

تۇرعىندار كۇنى بويى 5426 تۇراقتى, 215 ۋاقىتشا سايلاۋ ۋچاسكەسى مەن 125 سايلاۋ وكرۋگتەرىندە داۋىس بەردى. ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسى رەسمي سايتىندا سايلاۋ بارىسىنىڭ قالاي ءوتىپ جاتقانىن تىكەلەي ەفير ارقىلى تاراتتى. وعان قوسا, 119 سايلاۋ ۋچاسكەسىندە ۆەب-كامەرا ورناتىلعان.  داۋىس بەرۋدىڭ بارىسىن باقىلاۋ ءۇشىن قازاقستاندىق جۋرناليستەر دەلەگاتسياسى بىرقاتار سايلاۋ ۋچاسكەلەرىن ارالادىق. ءبىرىنشى بارعان مەكەمەدە حالىق ۇزدىكسىز كەلىپ, ءوز تاڭداۋلارىن جاساپ كەتىپ جاتتى. اۋەلى ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ وكىلى ەلەكتوراتتىڭ باس بارماعىن لازەر ساۋلەسى ارقىلى تەكسەرەدى. ەگەر تازا بولسا, ىشكە كىرۋىنە رۇقسات بەرەدى. سودان كەيىن ونى تىركەپ, ساۋساعىنا بوياۋ جاعادى. وسى راسىمنەن كەيىن عانا وعان بيۋللەتەن بەرىلەدى. 

كەلگەندەردىڭ ءبارى جوعارىدا ايتىلعان ءراسىم­دى ورىنداپ, ودان كەيىن ءوز تاڭداۋىن جاساپ جاتتى. ادامداردىڭ ءبارى جايدارى. كەيبىرى وتباسىمەن بىرگە سايلاۋعا كەلگەن ەكەن. ەندى ءبىرى كىشكەنتاي بالاسىن ەرتىپ العان. 

داۋىس بەرۋشىلەر ارا-تۇرا ءوزارا ازىلدەسىپ قويادى. ماسەلەن, ۇستىنە كونەرگەن بىلعا­رى­دان كوستيۋم كيگەن قاريا: ء«بىز سەكىلدى جاس جىگىت­تەرگە داۋىس بەرۋگە بولا ما؟» دەپ ىشكە كىرىپ كەلدى. اقساقالدىڭ بۇل سوزىنە ۋچاسكە­دەگى­لەردىڭ ءبارى ك ۇلىپ جىبەردى. ىشتە شەتەل­دىكتەر بار ەكەنىن بايقاعان ول بىزگە جاقىن­داپ, ءجون سۇراستى. قازاقستاننان ەكەنىمىزدى ايتقان سوڭ «و, قارداش. نازارباەۆ» دەپ باس بارماعىن جوعارى قاراتا كورسەتىپ, ەلىمىز­دى قاتتى قۇرمەتتەيتىنىن جەتكىزدى. جالپى, باكۋدى ارالاپ ءجۇرىپ باي­قاعانى­مىز, ازەرباي­جاندىق­تاردىڭ كوپشىلىگى قازاقستاندى جاقسى بىلەدى ەكەن. ءارى قازاق حالقىن باۋىرلاس ەل سانايتىنىن جاسىرمايدى. قايدان ەكەنىمىزدى ايتقان بەتتە «قارداش» دەپ ارقامىزدان قاعادى.

ادامداردىڭ كوبى كىمگە داۋىس بەرگەنىن جاسىرمايدى. بىزبەن تىلدەسكەندەردىڭ ءبارى مەملەكەت باسشىسى يلحام اليەۆتى قولداي­تىنىن اشىق ايتتى. پەرۆانا ەسىمدى ايەل ءوزىنىڭ نەلىكتەن قازىرگى پرەزيدەنتكە داۋىس بەرگەنىن بىلاي تۇسىندىرەدى.

«تاۋەلسىزدىك العاننان كەيىن ەلىمىزدە جاع­د­اي تۇراقسىز بولدى. قۇدايعا شۇكىر, قازىر قا­رىشتاپ دامىپ كەلە جاتىر. پرەزيدەنت جۇر­­گىزىپ وتىرعان ساياسات ازەربايجاننىڭ ءال-اۋقا­­تىن جاقسارتا ءتۇستى. مۇنىڭ ءبارى, البەتتە, يل­حام اليەۆتىڭ ۇستانعان باعىتى­نىڭ جەمىسى», دەدى ول.  مالىمەتتەرگە سۇيەنسەك, ي.اليەۆ ەل تىزگى­نىن ۇستاعالى بەرى ءوندىرىس كولەمى 2,5 پايىز­عا ۇلعايىپ, كوپتەگەن جاڭا جۇمىس ورنى اشىل­عان. كەدەيشىلىك كورسەتكىشى 49 پايىزدان 13,2 پايىزعا دەيىن ازايعان كورىنەدى.

Cايلاۋدىڭ قالاي ءوتىپ جاتقانىن سۇراۋ ماق­ساتىندا شەتەلدىك باقىلاۋشىلاردى اڭ­گىمە­گە تارتتىق. ولار شارانىڭ حالىقارالىق زاڭ نورمالارىنا ساي ءوتىپ جاتقانىن, ەشقان­داي بۇرا تارتۋدى بايقاماعانىن جەتكىزدى. ما­سە­­لەن, لاتۆيادان كەلگەن ناۋدينس رومانس ەسىم­­دى ازامات ءبارى ءادىل ءوتتى دەپ ەسەپتەيتىنىن جەتكىزدى. 

«تاڭ اتقالى بىرنەشە سايلاۋ ۋچاسكە­سىندە بولدىم. مەن بارعان جەرلەردە زاڭ بۇزۋ­شىلىق كەزدەسكەن جوق. جالپى, ازەرباي­جانداعى سايلاۋدىڭ ءادىل ءوتىپ جاتقانىنا سەنىمىم مول. كەشە باكۋ قالاسىن ارالاعان ەدىم. كوشەلەردە ىلىنگەن ۇگىت پلاكاتتارىنىڭ ءبارى بىردەي ەكەن. بۇدان كانديداتتاردىڭ ءبارىنىڭ مۇمكىندىگى تەڭ ەكەنىن اڭعارۋعا بولادى», دەدى ن.رومانس. 

جالپى, پرەزيدەنتتىك سايلاۋدى 894 حالىق­ارالىق جانە 58 175 جەرگىلىكتى باقىلاۋ­شى قاداعالادى. ولاردىڭ پىكىرىنشە, داۋىس بەرۋ بارىسىندا ەشقانداي زاڭ بۇزۋشىلىق انىقتالماعان.

جەرگىلىكتى ۋاقىت بويىنشا 19:00-دە بۇكىل سايلاۋ ۋچاسكەلەرى جابىلىپ, ساناق باستالدى. تۇنگى 24:00-دە ورتالىق سايلاۋ كوميسسيا­سى­نىڭ توراعاسى م.پاناحوۆ سايلاۋ قورىتىن­دىسىن جاريالادى. ي.اليەۆ 86,09 پايىز داۋىس جيناپ, ءتورتىنشى مارتە ەل تىزگىنىن ۇستادى. 

ناتيجە بەلگىلى بولعاننان كەيىن مەملەكەت باسشىسى حالىققا ۇندەۋ تاستاپ, وزىنە بىلدىرگەن قولداۋعا زور العىس بىلدىرەتىنىن جەتكىزدى. وسىلايشا حالىق ءوز تاڭداۋىن جاسادى. وزدەرى ايتقانداي, ازەربايجان «قارداشلاردى» پرەزيدەنتىك سايلاۋىن جوعارى دەڭگەيدە وتكىزۋىمەن قۇتتىقتايمىز!

اباي اسانكەلدى ۇلى, «ەگەمەن قازاقستان» 

استانا – باكۋ – استانا