پارلامەنت سەناتىنىڭ توراعاسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ توراعالىعىمەن وتكەن پالاتانىڭ جالپى وتىرىسىندا حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋ جانە كوشى-قون ماسەلەلەرى جونىندەگى زاڭ جوباسى قابىلداندى.
اتالعان زاڭ جوباسى تۋرالى ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ ءمينيسترى ءمادينا ابىلقاسىموۆا بايانداما جاسادى. ۆەدومستۆو باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, زاڭ جوباسى مەملەكەت باسشىسىنىڭ حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋ ورتالىقتارىن رەفورمالاۋ, ەلەكتروندى ەڭبەك بيرجاسىنىڭ بىرىڭعاي ونلاين-الاڭىن قۇرۋ جانە ونى تولىققاندى ەندىرۋ جونىندەگى تاپسىرمالارىن ورىنداۋ ماقساتىندا ازىرلەنگەن. سوعان سايكەس, 3 زاڭعا جانە 8 كودەكسكە وزگەرتۋلەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ كوزدەلگەن.
«زاڭ جوباسىندا جۇمىسپەن قامتۋ ورتالىقتارىن رەفورمالاۋ جانە بوس جۇمىس ورىندارى مەن بۇكىل ەلدى مەكەن بويىنشا بىرىڭعاي ونلاين الاڭ قۇرۋ ۇسىنىلادى. وسى ماقساتتا ەڭبەك نارىعىنىڭ بىرىڭعاي اقپاراتتىق بازاسىن قۇرايتىن «ەڭبەك بيرجاسى» مەملەكەتتىك ينتەرنەت رەسۋرسىن قۇرۋ جوسپارلانىپ وتىر. بۇل تۇعىرناما حالىقتى جۇمىسقا ورنالاستىرۋعا كومەكتەسەدى. ياعني, ول جۇمىس ىزدەۋشىلەر مەن جۇمىس بەرۋشىلەر تۋرالى اقپاراتتى تولىقتاي قامتيتىن ونلاين الاڭعا اينالادى», دەدى م.ابىلقاسىموۆا.
ءمينيستردىڭ سوزىنە قاراعاندا, ەلەكتروندى ەڭبەك بيرجاسى ارقىلى جۇمىس بەرۋشىلەر مەن جۇمىسسىز جۇرگەندەر اراسىندا ءوزارا قارىم-قاتىناس ورناماق. سونىڭ ناتيجەسىندە بوس ورىندار تۋرالى اقپارات جالپىعا قولجەتىمدى بولا تۇسپەك.
بۇعان قوسا, زاڭ جوباسى جۇمىسپەن قامتۋدىڭ جەكە اگەنتتىكتەرىنە ازاماتتاردى جۇمىسقا ورنالاستىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. وسى باعىتتا «حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋ سالاسىنداعى قىزمەتتەردىڭ اۋتسورسينگى» ۇعىمى ەنگىزىلدى. باستاپقى كەزەڭدە وسىنداي اۋتسورسينگ جۇمىسسىزدارعا كاسىپتىك باعدار بەرۋ مەن جۇمىسقا ورنالاستىرۋ قىزمەتتەرىن ۇسىنادى. ءمينيستردىڭ پايىمداۋىنشا, وسىنداي قادامنىڭ ارقاسىندا الپىس مىڭداي ادامدى جۇمىسپەن قامتۋعا مۇمكىندىك بار.
زاڭ جوباسىندا حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋعا جاردەمدەسۋدىڭ قۇرالدارىن جەتىلدىرۋ باعىتىنا دا ماڭىز بەرىلمەك. زاڭ قابىلدانعاننان كەيىن, جۇمىسپەن قامتۋ ورتالىعى مەن «ەلەكتروندى ۇكىمەت» ۆەب-پورتالى ارقىلى عانا ەمەس, «ازاماتتارعا ارنالعان ۇكىمەت» مەملەكەتتىك كورپوراتسياسى دا جۇمىس ىزدەۋشىلەرگە ءوز قىزمەتىن ۇسىنادى.
جۇمىسقا ورنالاسۋ ءراسىمىن تەزدەتۋ ءۇشىن ءۇش كۇن مەرزىم بەلگىلەنەدى. وسى ۋاقىت ارالىعىندا ازاماتتار ۇيالى بايلانىس ارقىلى نەمەسە باسقا دا جولمەن حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋ ورتالىعى ۇسىنعان جۇمىسقا كەلىسەتىنى نەمەسە كەلىسپەيتىنى تۋرالى مالىمەت بەرۋى ءتيىس. ال ستۋدەنتتەر مەن جوعارى سىنىپ وقۋشىلارى جازعى دەمالىس كەزىندە عانا ەمەس, ەڭبەك كودەكسى وقۋدان تىس ۋاقىتتا جۇمىس ىستەۋگە مۇمكىندىك الادى.
سونداي-اق حالىقتىڭ كوشى-قونى سالاسىنداعى فۋنكتسيالاردىڭ ارا-جىگىن اجىراتۋ مەن ورالمان مارتەبەسىنە قاتىستى وزگەرىستەر ۇسىنىلادى. ماسەلەن, ورالمان مارتەبەسىن ءۇش ايدان اسپايتىن مەرزىمگە ۇزارتۋعا مۇمكىندىك جاسالادى. وعان قوسا, وسى مەرزىم اياقتالعان سوڭ ونى قايتا ۇزارتۋعا التى اي ىشىندە ءوتىنىم بەرە الادى.
ىنتىماقتاستىقتىڭ اياسى كەڭەيەدىبۇدان بولەك, قازاقستان مەن بەلارۋس ۇكىمەتتەرىنىڭ اراسىنداعى 1997 جىلعى 11 ساۋىردەگى تابىس پەن م ۇلىككە قوسارلانعان سالىق سالۋدى بولدىرماۋ جانە سالىق تولەۋدەن جالتارۋعا جول بەرمەۋ تۋرالى قازاقستان مەن بەلارۋس اراسىنداعى كەلىسىمگە وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى حاتتاما راتيفيكاتسيالاندى.
2016 جىلعى 16 ناۋرىزدا مينسكىدە قول قويىلعان حاتتاما سالىق تولەۋدەن جالتارۋعا جول بەرمەۋ جانە قوسارلانعان سالىق سالۋدى بولدىرماۋ ماقساتىندا سالىق سالۋ ماسەلەلەرى بويىنشا اقپارات الماسۋ ارقىلى ەكى ەلدىڭ سالىقتىق قۇرىلىمدارىنىڭ ىنتىماقتاستىعىن كەڭەيتۋدى كوزدەيدى. قولدانىستاعى زاڭناماعا سايكەس كەلىسىمدە قولدانىلاتىن سالىقتاردىڭ اتاۋلارى ناقتىلاندى. «تۇراقتى مەكەمە» دەگەن تەرمين بارلاۋ جۇرگىزۋدىڭ ءبىرىنشى كۇنىنەن باستاپ تابيعي رەسۋرستاردى بارلاۋدان تۇسەتىن تابىستارعا سالىق سالۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن ماتىندە جازىلدى. ودان باسقا, ەلىمىزدىڭ ەكونوميكالىق مۇددەلەرىن قورعاۋ ماقساتىندا اكتسيالاردى, قاتىسۋ ۇلەستەرىن وتكىزۋ كەزىندە جەكەلەگەن تابىستارعا پايىزدار, رويالتي, قۇن ءوسىمى بولىگىندە سالىق سالۋ ماسەلەلەرىن قايتا قاراۋعا بايلانىستى وزگەرىستەر ەنگىزىلدى.
بۇل زاڭ جوباسى جونىندە بايانداما جاساعان قارجى ءمينيسترى باقىت سۇلتانوۆتىڭ سوزىنە سۇيەنسەك, قۇجات قازاقستان مەن بەلارۋس اراسىندا تاجىريبە الماسۋدى كۇشەيتىپ, ءوزارا ىنتىماقتاستىقتى دامىتا تۇسۋگە مۇمكىندىك جاسايدى.
«زاڭ جوباسىنا اقپارات الماسۋدى كەڭەيتۋ جولى مەن سالىق قىزمەتتەرى اراسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋ تۋرالى وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزىلەدى. سونداي-اق رەزيدەنتتىكتى راستايتىن قۇجاتتاردىڭ قولتاڭباسى مەن ءمورىن زاڭداستىرۋ جونىندەگى تالاپتاردى جويۋ ارقىلى ەكى مەملەكەتتىك رەزيدەنتتەر ءۇشىن كەلىسىمنىڭ قولدانۋ ءتارتىبىن جەڭىلدەتۋ قاراستىرىلادى», دەدى ۆەدومستۆو باسشىسى.
ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا, زاڭ جوباسى نەگىزىندە بەلارۋستاعى قازاقستاندىق پروفەسسورلار مەن عىلىمي وقىتۋشىلاردى ەكى جىل سالىقتان بوساتۋ تاجىريبەسىن ەنگىزۋ, اتالعان ەلدە ءبىلىم الىپ جاتقان ستۋدەنتتەرگە جۇمىس ىستەگەن كەزدە جەڭىلدىكتەر بەرۋ مۇمكىندىگى قاراستىرىلادى. سونىمەن قاتار ستۋدەنتتەرگە وقىپ جاتقان ەلدە گرانتتار, ستيپەنديالار جانە جالدانىپ ىستەيتىن جۇمىستا سىياقىلار العاندا سول ەلدەگى رەزيدەنتتەرىنە بەرىلەتىن جەڭىلدىكتەر مەن شەگەرىمدەردى قولدانۋعا قۇقىق بەرۋ ارقىلى قولايلى جاعداي جاساۋ جوسپاردا بار.
ءبىر كۇندىك ەڭبەكاقىسىن اۋدارادىكۇن تارتىبىندەگى ماسەلەلەر قارالىپ بولعاننان كەيىن دەپۋتاتتىق ۇسىنىسقا كەزەك بەرىلدى. العاش بولىپ ءسوز العان سەناتور دۇيسەنعازى مۋسين شىعىس قازاقستان وبلىسىندا تۇرعىنداردىڭ سۋ تاسقىنىنان زارداپ شەگىپ جاتقانىنا ارىپتەستەرىنىڭ نازارىن اۋدارا كەلىپ, ايماق حالقى ءبىر كىسىدەي جۇمىلىپ ءتىلسىز جاۋعا قارسى بەلسەنە كۇرەسىپ جاتقانىن اتاپ ءوتتى.
د.ءمۋسيننىڭ ايتۋىنشا, وڭىردە توڭ قاباتى تەرەڭگە كەتۋىنە جانە وزەندەردە سۋ دەڭگەيىنىڭ شامادان تىس كوتەرىلۋىنە بايلانىستى اياگوز, وسكەمەن, ريددەر, شەمونايحا, سەمەي قالالارى جانە 12 اۋدان سۋ تاسقىنىنا ۇشىرادى. وسىعان بايلانىستى بىرقاتار اۋدانداردا توتەنشە جاعداي جاريالاندى.
حالىق قالاۋلىسى جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگان بۇكىل تەحنيكا مەن ادام كۇشىن جۇمىلدىرىپ, تابيعي اپاتقا بايلانىستى ءتيىستى شارالار قابىلداپ جاتقانىن, الايدا ونداعى جاعداي قوسىمشا قارجىلاي قولداۋدى قاجەت ەتەتىنىن جەتكىزدى. وسىعان بايلانىستى تابيعي اپاتقا تاپ بولعان شىعىس قازاقستان وبلىسىنداعى اعايىندى قارجىلاي قولداۋ ماقساتىندا ارىپتەستەرىن ءبىر كۇندىك ەڭبەكاقىلارىن اۋدارۋعا شاقىردى. سەناتورلار د.ءمۋسيننىڭ ۇسىنىسىن ءبىراۋىزدان قولدادى.
وتىرىس بارىسىندا سەناتورلاردىڭ دەپۋتاتتىق ساۋالدارى جاريا ەتىلدى. ناقتىلاي ايتقاندا, دەپۋتات رىسقالي ابدىكەروۆ «ديپلوممەن – اۋىلعا!» باعدارلاماسى اياسىندا ماماندار ءتىزىمىن كوبەيتۋ جانە قارجىلاندىرۋدى ۇلعايتۋ جونىندە, تالعات مۇساباەۆ عارىش سالاسىندا قالىپتاسقان وزەكتى ماسەلەلەر تۋرالى, ءابدالى نۇراليەۆ جامبىل وبلىسىنداعى تالاس وزەنىندەگى سۋ تازالاۋ قۇرىلىستارى توڭىرەگىندە, ءالي بەكتاەۆ ۇلتتىق تەلەكوممۋنيكاتسيا وپەراتورى «قازاقتەلەكوم» اكتسيونەرلىك قوعامى Kcell كومپانياسىنىڭ اكتسيالارىن ساتىپ الۋىنا قاتىستى ساۋال جولدادى.
اباي اسانكەلدى ۇلى, «ەگەمەن قازاقستان»