«ماشينيستەردىڭ كابيناسىنا كىرىپ جاعامدى ۇستادىم. ورتادا جالعىز شولمەك جاتىر. ال ءبارىمىز سەنىپ كەلە جاتقان پويىز جۇرگىزۋشىلەرى ىشىمدىككە سىلقيا تويىپ الىپ, ەكى جەردە ۇيقىعا كەتكەن. وياتپاق بولعانىمدا شىركىندەرىڭ ءمىز باقپادى. پويىزدا قامسىز كەلە جاتقان جولاۋشىلار تاعدىرىنا الاڭداعان ولار جوق».
«ەگەمەننىڭ» الماتىداعى بولىمشەسىن ارنايى ىزدەپ كەلگەن ابدىبەك شۇكىربەكوۆ ەسىمدى وقىرماننىڭ اڭگىمەسى ەرىكسىز تاڭعالدىردى. جاسى جەتپىستىڭ سەگىزىنە كەلگەن ول بار ءومىرىن تەمىر جول جۇمىسىنا ارناعان وسى سالانىڭ ارداگەرى ەكەن. جيىرما التى جىل بۇرىن باسىنان وتكەن قىزىق وقيعانى بايانداپ بەردى. اقساقال ايتقان جايتتى قاز-قالپىندا قاعازعا تۇسىردىك.
تەمىر جول ارداگەرى 1992 جىلدىڭ سەگىزىنشى جەلتوقسانعا مەنىڭ ويىمنان ءبىر ساتكە دە ۇمىتىلعان ەمەس دەيدى. ايتۋىنشا, ءدال سول كۇنى ومىرلىك جولداسى ساقىپجامال كادىربايقىزىمەن بىرگە «ماسكەۋ-الماتى» باعىتىنداعى №8 پويىزعا ءمىنىپ الماتىعا كەلە جاتقان. وزدەرى وتىرعان ۆاگون ءنومىرى دە ءدال بۇگىنگىدەي ەسىندە. ونىنشى ۆاگون. قاس-قارايىپ قالعان شاقتا اقتوبە ماڭىنداعى «بەرسۇگىر» رازەزىنە توقتاعان جۇردەك پويىز مۇندا ۇزاق كىدىرەدى. ءوزى تەمىر جول ءماشينيسى بولعان سوڭ بايىز تاۋىپ وتىرا الماعان ول مۇندا ۇزاق تۇرۋدىڭ سەبەبىن بىلمەك بولىپ دالاعا شىعادى. پويىزدىڭ قىر-سىرىن بەس ساۋساعىنداي بىلەتىن 1-ءشى دارەجەلى ماشينيست كەستەدە كورسەتىلمەگەن ماڭعا توقتاۋدىڭ استارىندا ءبىر شيكىلىكتىڭ بارىن اڭعارادى. بەكەت دەيتىندەي ۇلكەن بەكەت تە ەمەس. وزدەرىنەن باسقا جان بالاسى جوق. ال پويىزدا جوق دەگەندە مىڭنان استام جولاۋشى بار. سول جەردە تانىسقان پويىزدىڭ ەلەكتر-مەحانيگى ورىس جىگىتى ديمكا ەكەۋى ماشينيستەر وتىرعان ۆاگونعا ەنەدى. قىزىقتىڭ كوكەسى سوندا باستالىپتى.
«ماشينيستەردىڭ كابيناسىنا كىرىپ جاعامدى ۇستادىم. ورتادا جالعىز شولمەك جاتىر. ال ءبارىمىز سەنىپ كەلە جاتقان پويىز جۇرگىزۋشىلەرى ىشىمدىككە سىلقيا تويىپ الىپ, ەكى جەردە ۇيقىعا كەتكەن. وياتپاق بولعانىمدا شىركىندەرىڭ ءمىز باقپادى. پويىزدا قامسىز كەلە جاتقان جولاۋشىلار تاعدىرىنا الاڭداعان ولار جوق. كوپ بوگەلۋگە بولمايدى. قىس ايىندا باتىس ءوڭىرىنىڭ اۋا رايىن بىلەسىزدەر. ەندى ءبىراز كىدىرسەك پويىزدى بوران ۇرلەپ تاستاۋى ابدەن مۇمكىن. ماشينيستەردەن قايران بولماسىن ءبىلىپ, قارەكەتكە كوشتىم. اپىل-عۇپىل پويىزداعى تەلەفونمەن اقتوبە-شالقار ءبولىمىنىڭ ديسپەتچەرىنە حابارلاسىپ بولعان جايتتى باياندادىم. ءوزىمنىڭ تاجىريبەلى ماشينيست مامان ەكەنىمدى دە ايتتىم. تەلەفوننان اڭداعانىمداي, كەزەكشى بولىمدەگىلەردىڭ ابدەن دەگبىرى قاشتى. ويتكەنى مۇندا كولىك مۇلدە كەلە المايتىن ەدى. قانشاما ادامنىڭ تاعدىرى قىل ۇستىندە تۇر. ۋاقىت تىعىز. كەزەكشى بولىمدەگىلەردىڭ وتىنىشىمەن پويىزدى 40 شاقىرىم جەردەگى «قايىر» بەكەتىنە دەيىن جۇرگىزىپ بارۋىما تۋرا كەلدى. ديمكا ەكەۋمىز ءار ۆاگونداعى تەجەۋىشتەردىڭ جەكە-جەكە اۋاسىن شىعارىپ, بىرەر ساعات الەك بولدىق. تۇتقا ارقىلى ديسپەتچەرگە پويىزدىڭ دايىن ەكەنىن ايتىپ, سيگنال اشۋىن سۇرادىم. سودان كەيىن اۋپىرىمدەپ جولعا شىقتىق. جولداعى ارپالىستى ايتىپ تاۋىسا المايسىڭ. الگى ماشينيستەردىڭ ءبىرى تىزگىندە بوتەن ادام وتىرعانىن سەزگەن بولۋى كەرەك, ۇيقىلى-وياۋ كۇيدە ماعان اۋىر كىلتتى لاقتىرىپ قالدى. ابىروي بولعاندا اۋىر تەمىر شەكە تۇسىمدى جاي عانا جاناپ ءوتتى».
قاھارمانىمىزدىڭ سوزىنە سەنسەك, ماشينيست بولمەسىندەگى بۇل جايتتان كوپ جولاۋشىلاردىڭ مۇلدە حابارى بولماپتى. جۇرتتى دا دۇرلىكتىرىپ الماۋ قاجەت. تاۋەكەلدىڭ سالماعى ءتىپتى اۋىر. بۇل ايماقتاعى پويىز جولدارىنىڭ سىرىن جەتىك بىلمەيتىن شۇكىربەكوۆ ساعاتىنا 40 شاقىرىم جىلدامدىقپەن كەلەسى بەكەتكە جولاۋشىلاردى ءدىن-امان جەتكىزىپتى. وسى ءساتتى ول بىلايشا سۋرەتتەيدى:
«قارا تەرگە مالىندىم. يىعىمداعى جۇكتىڭ سالماعى اۋىر ەدى. قىرىق شاقىرىم جەردەگى «قايىر» بەكەتىنە پويىزدى امان-ساۋ جەتكىزگەنىمدە توبەم كوككە جەتتى. پويىز باسشىلارى باستاعان ءبىر توپ جاۋاپتى ماماندار قاۋمالاپ قارسى الىپ, ريزاشىلىعىن ءبىلدىرىپ جاتتى. الگى ماشينيستەردىڭ ءبىرى ويانىپ كەشىرىم سۇرادى. ءومىر بويى قارىزدار ەكەنىن ايتىپ, جانارى جاسقا شىلاندى. دەگەنمەن بۇل وقيعانى وسى سالانىڭ اينالاسىنداعى جەرگىلىكتى ماماندار عانا ءبىلدى. بۇل اڭگىمە جوعارىعا جەتسە تالاي ادامنىڭ باسىنا تىقىر تايانار ەدى. سوندىقتان ەش جەرگە جاريا ەتپەي جىلى جاۋىپ قويۋعا تۋرا كەلدى. جالعىز مەن عانا ەمەس, جاۋاپتى ساتتە جانكەشتىلىك تانىتقان پويىزدىڭ ەلەكتر-مەحانيگى ديمكا ءشۋپريننىڭ ەڭبەگى دە ەرەن», دەيدى كەيىپكەرىمىز.
ارادا ءبىراز جىلدار وتكەن سوڭ ءبىز جاي عانا اڭگىمە ەتىپ وتىرعان بۇل جايت ءبىر رومانعا ارقاۋ بولارلىق وقيعا. سىن ساعاتتا قاراپايىم ازاماتتار وسىنداي باتىل قادامعا بارماعاندا جولاۋشىلار ءومىرى نە بولاتىنىن پارىقتاي بەرىڭىز. ءبىر قىزىعى ابدىبەك شۇكىربەكوۆ پويىزداعى ءوز ورنىنا ورالعاندا تۇك سەزبەگەن جۇبايى ساقىپجامال «قايدا بولدىڭ؟» دەپ سۇراپتى. بولعان جايدى بايانداعاندا سەنەر-سەنبەسىن بىلمەپتى.
«الدەقاشان ۇمىت بولعان بۇل ءسات, مەنىڭ جادىمدا ءالى كۇنگە جاڭعىرىپ تۇر. كىم بىلەدى, ۋاقىتىندا ايتىلماعان سوڭ جاي ويدان قۇرالعان اڭگىمەدەي كورىنەتىن بولار. ءومىر بويى تەمىر جول سالاسىندا ەڭبەك ەتتىم. كەزىندە, الماتى تەمىر جولىنىڭ لوكوموتيۆ بولىمشەسىندە باسشىلىق قىزمەتتە بولدىم. ماقساتىم وتكەندى ماقتان قىلۋ ەمەس, 92-جىلدىڭ 8 جەلتوقسان كۇنى «ماسكەۋ – الماتى» پويىزىنا مىنگەن مىڭداعان جولاۋشى سول وقيعانى بىلەر مە ەكەن, سوندا الدىمنان شىققان اقتوبە تەمىر جول بولىمشەسىنىڭ باسشىسى بوريس ەسەنامانوۆ باستاعان ازاماتتار قايدا ءجۇر دەگەن ساۋال مازالايدى» دەيدى ول ءبىر ۋاقىت. نەگە ەكەنىن قايدام, قارت تەمىرجولشى سول كۇنگى وقيعانى ءالى كۇنگە جادىنان شىعارعان ەمەس. ويتكەنى ول توسىننان بولعان بۇل وزگەشە ءىسىن تاۋەلسىزدىكتىڭ ءبىر جىلدىعىنا ارناعان تارتۋىم بولار دەپ بالاپتى دا قويىپتى.
سول كۇنى جول ۇستىندە بولعان مىڭ تاعدىر, قانشاما وتباسى وسى وقيعانى بىلەر بولسا ابدىبەك شۇكىربەكوۆكە ماڭگىلىك قارىزدار ەكەنىن تۇسىنەر مە ەدى؟!
ءبىزدىڭ ويىمىزدا, بوران وتىندەگى ۆاگوندار...
ارمان وكتيابر, «ەگەمەن قازاقستان»
الماتى