ەلىمىزدە 2017 جىلى زاڭدى تۇلعالارعا بەرىلگەن بانكتىك نەسيەلەر 2016 جىلمەن سالىستىرعاندا 5,8 پايىزعا قىسقارعان.
ال جەكە تۇلعالاردى نەسيەلەندىرۋ 12,4 پايىزعا ارتقان. قاراجاتقا شاققاندا كومپانيالارعا بەرىلگەن زايم اۋقىمى 500 ميللياردقا تومەندەگەن, ال حالىققا بەرىلەتىن زايم كەرىسىنشە, وسىنداي سوماعا وسكەن. بۇل بانكتەر نازارىنىڭ قاراپايىم حالىققا بۇرىلا باستاعانىن كورسەتەدى. سەبەبى ولاردان قارىزدى ءوندىرىپ الۋ وڭاي. سايىپ كەلگەندە بۇل ەكونوميكانىڭ دامۋىنا ۇلكەن قاۋىپ توندىرەدى. ويتكەنى ءوندىرىس جانە ۇسىنىس سالاسىن نەسيەلەندىرۋدىڭ ورنىن تۇتىنۋ سالاسىن نەسيەلەندىرۋ باسادى. بۇل باعا وسىمىنە جانە ءوندىرىستىڭ دامۋ مۇمكىندىگىنىڭ تومەندەۋىنە اكەلىپ سوقتىرادى. تۇتىنۋشىلىق نەسيەلەردىڭ نەگىزگى بولىگى وتاندىق تاۋارلاردى ساتىپ الۋ ءۇشىن ەمەس, يمپورتتىق ەلەكترونيكانى, جيھازدار مەن كيىمدەردى تۇتىنۋ ءۇشىن الىناتىنى دالەلدەنگەن.
ەكىنشىدەن, جەكە تۇلعالاردى نەسيەلەندىرۋدىڭ قارقىنى تىم جوعارى. جالپى الەمدىك تاجىريبە نەسيەلەندىرۋدىڭ دۇرىس ءوسىمى حالىقتىڭ قارجىلاي تابىسىنىڭ جانە جالپى ەكونوميكانىڭ وسىمىنە سايكەس بولۋ كەرەكتىگىن كورسەتىپ وتىر. قازاقستاندا حالىقتى نەسيەلەندىرۋدىڭ 12 پايىزعا ۇلعايۋى ىشكى جالپى ءونىمنىڭ نەبارى 4 پايىزعا ارتۋى مەن ازاماتتاردىڭ شىنايى تابىسىنىڭ 2,5 پايىزعا تومەندەۋى جاعدايىندا ورىن الىپ وتىر. بۇل ءومىر ءسۇرۋ دەڭگەيىن قالىپتى جاعدايدا ۇستاپ تۇرۋ ءۇشىن حالىق تۇتىنۋشىلىق نەسيەگە جۇگىنۋگە ءماجبۇر دەگەندى بىلدىرەدى, ياعني ولار نەسيە ارقىلى وزدەرىنىڭ تومەن تابىستارىن تولتىرادى.
ەلىمىزدە بانكتىك نەسيەلەندىرۋدەن باسقا ونلاين-نەسيەلەندىرۋ دە قارقىندى ءجۇرىپ جاتىر. ونلاين-نەسيەلەندىرۋ 350 پايىزعا وسكەن. ونى ەشكىم رەتتەمەيدى. بۇل زايمدار بويىنشا سىياقى وتە جوعارى, جىلدىق ۇستەماقى شامامەن 700 پايىزدى قۇرايدى.
قازىرگى تاڭدا ءبىز مىناداي وتە قاۋىپتى جاعدايدى باقىلاپ وتىرمىز: بانكتەر, ميكروقارجىلىق ۇيىمدار, لومباردتار مەن جارتىلاي زاڭسىز زايمدار بويىنشا ونلاين-كەڭسەلەر قازاقستاندىقتاردىڭ تابىس دەڭگەيىنىڭ جانە قارجىلىق ساۋاتتىلىقتارىنىڭ تومەندىگىن پايدالانىپ, نەسيەلىك ونىمدەردى ساتۋدىڭ اگرەسسيالىق ساياساتىن جۇرگىزۋدە. ءسويتىپ جاڭا نەسيەلەر ەسكى نەسيەنى جابۋ ءۇشىن الىنادى دا, قازاقستاندىقتار قارىز قۇلدىعىنا تۇسەدى. قارجىلىق «فاستفۋد» نارىعىنىڭ قارقىندى ءوسۋى حالىقتىڭ قارجىلىق جاعدايىنا كەرى اسەرىن تيگىزىپ وتىر.
ماجىلىستەگى «حالىق كوممۋنيستەرى» فراكتسياسى ۇكىمەت باسشىسى باقىتجان ساعىنتاەۆتىڭ اتىنا دەپۋتاتتىق ساۋال جولداپ, ەسكى نەسيەنى جابۋ ءۇشىن جاڭا نەسيە الۋ ارقىلى حالىقتىڭ ۇنەمى قارىزعا باتۋىنا قارسى ەكەنىمىزدى جەتكىزدىك. سونىمەن قاتار نەسيەلەندىرۋ بۇلاي جالعاسا بەرمەۋى كەرەكتىگىن ەسكەرتتىك. بورىشتى قايتارۋ بۇقارالىق ماسەلەگە اكەلىپ سوقتىرىپ, الەۋمەتتىك شيەلەنىستى ۋشىقتىرادى جانە شىنايى ەكونوميكالىق سەكتورعا زيانىن تيگىزەدى. وسىعان وراي ۋاقىت وزدىرماي ۇكىمەت نەسيەلەندىرۋ نارىعىندا ازاماتتارىمىزدىڭ قۇقىعىن قورعاۋ بويىنشا كەشەندى شارا قابىلداۋى قاجەت.
ايقىن قوڭىروۆ,
ءماجىلىس دەپۋتاتى