الەمدەگى ەڭ ىقپالدى ايەلدەردىڭ ءبىرى انگەلا مەركەل گەرمانيا كانتسلەرى بولىپ قايتا سايلاندى. كوپتەگەن ەۋروپا ەلدەرىندە كوشباسشىلار ءجيى اۋىساتىنىن ەسكەرسەك, نەمىس كانتسلەرىنىڭ ءتورتىنشى رەت سايلانۋىن ۇلكەن جەتىستىك دەپ باعالاۋعا بولادى.
گەرمانيادا پرەزيدەنت رەسمي تۇردە عانا ءبىرىنشى تۇلعا ەكەنى بەلگىلى. ايتپەسە ەلدەگى بيلىكتى جۇرگىزەتىن – فەدەرالدىق كانتسلەر. گفر-دىڭ كونستيتۋتسياسى بويىنشا كانتسلەر بولىپ سايلانعان تۇلعا ءار ءتورت جىل سايىن قايتا سايلانىپ, قىزمەتىن شەكسىز جالعاستىرا الادى. ا.مەركەل العاش رەت 2005 جىلى كانتسلەر بولىپ سايلاندى. سودان بەرى بيلىكتى ەشكىمگە بەرمەي كەلەدى. گەرمانيا تاريحىندا فەدەرالدى كانتسلەر قىزمەتىندە ەڭ ۇزاق وتىرعان تۇلعا – گەلمۋت كول. ول نەمىس ۇكىمەتىن 16 جىل باسقاردى. ەندى تاعى ءتورت جىلعا سايلانعان انگەلا مەركەل كوپ ۇزاماي گەلمۋتتىڭ وسى بيلىكتەگى جەتىستىگىن قايتالايىن دەپ تۇر. كەيبىر ساراپشىلار 2019 جىلى انگەلا مەركەل كانتسلەرلىكتەن ءوز ەركىمەن باس تارتىپ, ورنىن ءوزى باسقاراتىن پارتياداعى ءبىر مۇراگەرىنە بوساتىپ بەرەدى دەگەن بولجام ايتقان ەدى. بىراق 14 ناۋرىز كۇنى بۋندەستاگتا وتكەن سايلاۋ ا.مەركەلدىڭ ءازىر بيلىكتەن كەتەتىن ويى جوق ەكەنىن اڭعارتتى. ءارى ول باسقاراتىن گەرمانيانىڭ حريستيان-دەموكراتيالىق وداعى كواليتسياسى جانە باۆاريانىڭ حريستيان-سوتسيالدىق وداعى, گەرمانيانىڭ سولشىل سوتسيال-دەموكراتيالىق پارتياسى سوڭعى ءتورت جىل قاتارىنان بيلىك باسىندا تۇر.
نە دەسەك تە انگەلا حانىم گەرمانيانىڭ العاشقى جانە جالعىز ايەل كانتسلەرى رەتىندە تاريحتا قالماق.
سىرت كوزگە سۇستى ءارى سۋىقتاۋ كورىنەتىن وسى ءبىر قاراپايىم ايەل بيلىك باسىندا ۇزاق وتىرادى دەگەنگە كەزىندە ەشكىم دە سەنبەگەن ەدى. ءدىني وتباسىندا تاربيەلەنگەن ول بالا كەزىنەن ۇلدارشا كيىنىپ, ەركەكشورا بولىپ وسكەن. ەشكىمدە قاق-سوعى جوق ەلەۋسىزدەۋ جۇرەتىن انگەلا مەكتەپكە بارعاننان كەيىن قابىلەتى اشىلىپ, جۇرتشىلىقتىڭ نازارىن وزىنە اۋدارا باستاعان. ماتەماتيكا مەن فيزيكاعا ايرىقشا تالانتتى ول ورىس ءتىلىن دە وزدىگىنەن ۇيرەنىپ العان.
ۇلكەن ساياساتقا ا.مەركەل 35 جاسىندا كەلگەن جانە بيلىكتىڭ العاشقى باسپالداعىنان-اق بىردەن باس اينالدىرارلىق مانساپقا قول جەتكىزەدى. سول كەزدەگى گفر كانتسلەرى گەلمۋت كول جاس تا سەرگەك انگەلاعا سەنگەنى سونشالىق, العاشىندا ونى ايەلدەر مەن جاستار جونىندەگى مينيستر ەتىپ تاعايىندايدى. زامانداستارى ا.مەركەل تۋرالى: «ول شەشەن بولماسا دا كىممەن قالاي ءتىل تابىسۋدى جاقسى بىلەتىن, قانداي قيىن جاعدايدا دا «سۇتتەن اق, سۋدان تازا» بولىپ شىعاتىن ەدى...» دەپ ەسكە الادى. راسىمەن دە, مەركەلدىڭ بيلىك باسپالداعىمەن جىلدام كوتەرىلۋى تالاي ساياساتكەرگە توسىن سىي بولدى. 1991 جىلدىڭ وزىندە-اق ونى كانتسلەر كول سول كەزدە داۋىرلەپ تۇرعان حريستيان-دەموكراتيالىق وداعىنا ءوزىنىڭ ورىنباسارى ەتىپ تاعايىندادى. وسىدان كەيىن «كوليانىڭ قىزى» اتانعان بيلىكتەگى ءبيبى گەرمانيانىڭ ساياساتىنا بەلسەندى ارالاسىپ, ءوزىن جان-جاقتى كورسەتە ءبىلدى. كەيىن گەلمۋتتىڭ بيلىكتەن كەتۋى حريستيان-دەموكراتيالىق وداعى توڭىرەگىندەگى جانجالدى تۋعىزعانى ءمالىم. بۇل ءساتتى مەركەل دە قۇر جىبەرگەن جوق, ءوزىنىڭ بەدەلىنە پايدالانىپ, 2000 جىلى وسى پارتيانىڭ توراعاسى بولىپ سايلاندى. ال 2005 جىلى بۇل پارتيا جەڭىسكە جەتىپ, سول جىلدىڭ قاراشا ايىندا مەركەل گەرمانيانىڭ كانتسلەرى بولىپ سايلانادى. سول كەزدە كوپشىلىك ونىڭ جەڭىسىن ۋاقىتشا ساتتىلىككە بالاعان ەدى, ءتىپتى بولاشاعى بۇلىڭعىر دەپ تە بولجاعاندار بولدى. بىراق نەمىستىڭ «تەمىر حانىمى» بيلىكتە نىق ورنىقتى.
قازىرگى تاڭدا ا.مەركەلدى الەم ەڭ بەدەلدى ساياساتكەر ءارى داعدارىسقا قارسى مىقتى مەنەدجەر رەتىندە بىلەدى. 2008 جىلى بولعان دۇنيەجۇزىلىك ەكونوميكالىق داعدارىس كەزىندە ا.مەركەلدىڭ حالىقارالىق ارەناداعى ءرولى باسىم تۇسكەن دەسەدى. ونىڭ مەنەدجەرلىك تالانتىنىڭ ارقاسىندا گەرمانيا جانە كەيبىر ەۋروپا مەملەكەتتەرى قارجىلىق داعدارىستى ءساتتى ەڭسەردى, دەيدى ساراپشىلار. ەۋروپالىق وداقتا جۇمىسسىزدىق دەڭگەيى ازايىپ, ەۋروپا ەكونوميكاسى قارقىندى دامي باستاعان. بۇگىندە گەرمانيانىڭ ەۋرووداق كوشباسشىسىنا اينالۋىنا دا ا.مەركەلدىڭ قوسقان ۇلەسى ۇلكەن.
ەندى گەرمانيانىڭ ءتورتىنشى رەت سايلانعان كانتسلەرىنىڭ جەكە ءومىرى تۋرالى بىرەر ءسوز ايتا كەتەيىك. ول ستۋدەنت كەزىندە ءوزى سياقتى فيزيك ۋلريح مەركەلگە تۇرمىسقا شىعادى. كوپ ۇزاماي ونىمەن اجىراسقانىمەن, انگەلا كۇيەۋىنىڭ فاميلياسىندا قالۋدى ءجون كورەدى. مەركەلدىڭ قازىرگى جۇبايى – حيميك-عالىم يواحيم زاۋەر. ەلدىڭ نازارىنا ىلىككەندى ءجون كورمەيتىن ول بۇگىنگە دەيىن ايەلىنىڭ بىردە-ءبىر يناۋگۋراتسياسىنا قاتىسپاعان ەكەن.
مەركەلدىڭ بالاسى جوق. «ارينە, مەن انا بولۋعا قارسى ەمەس ەدىم... بىراق تاعدىر سولاي بولدى. 35 جاسىمدا بيلىككە كەلگەننەن كەيىن بۇل تۋرالى مۇلدە ۇمىتتىم» دەيدى ا.مەركەلدىڭ ءوزى.
ا.مەركەلدىڭ گەرمانيانىڭ «تەمىر حانشايىمى» اتانۋى تەگىن ەمەس. ول ايەل بولىپ, يۋبكا, كويلەك كيمەيدى. ول ومىرىندە العاش رەت وسلودا وتكەن وپەرانىڭ تۇساۋكەسەرىندە كەشكى كويلەك كيىپ كەلىپتى. سودان بەرى ونىڭ كويلەك كيگەنىن ەشكىم كورگەن ەمەس. سونداي-اق ءومىرى سىرعا مەن جۇزىك تاقپايتىن نەمىس كانتسلەرى ءيىس سۋ سەپكەندى دە ۇناتپايدى ەكەن. كۇللى الەمگە ايگىلى سۇستى حانىم بىراق يتتەن ولەردەي قورقادى...
قىمبات توقتامۇرات,
«ەگەمەن قازاقستان»