قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەملەكەتتىك رامىزدەرى – ەلتاڭبا, ءانۇران جانە تۋ ارنايى زاڭمەن قورعالعان. بارىمىزگە دە ايان, 2011 جىلى ەكۆادوردىڭ «ماسوش» فيرماسى قازاقستان ەلتاڭباسىنداعى قاناتتى پىراقتاردى پلاگياتتىق جولمەن پايدالانىپ, ونىڭ سوڭى ۇلكەن داۋعا اينالعان ەدى.
وسى شۋلى داۋدان سوڭ قىلمىستىق كودەكستىڭ 372-بابىندا قامتىلعان رامىزدەردى قورعايتىن ارنايى نورما قابىلدادى. سونداي-اق اتا زاڭىمىزدىڭ 34-بابىندا دا رامىزدەر تۋرالى: «اركىم رەسپۋبليكانىڭ مەملەكەتتىك رامىزدەرىن قۇرمەتتەۋگە مىندەتتى» دەلىنگەن. بۇل تۋرالى نەلىكتەن ءسوز قوزعاپ وتىرمىز؟ 2017 جىلى ارنايى زاڭمەن قورعالعان قاسيەتتى رامىزدەرىمىزدىڭ نىشاندارىن پايدالانىپ, ءتىپتى ونداعى «قازاقستان» جازۋىن الىپ تاستاپ, ورنىنا «سەمەي قالاسى» دەپ جازىپ قويعان تولتاڭباعا (لوگوتيپ) تاپ بولدىق. بۇل ءتولتاڭبانى سەمەي قالاسى ىشكى ساياسات ءبولىمىنىڭ جانىنان قۇرىلعان «جاستار ورتالىعى» 2013-2017 جىلدار ارالىعىندا پايدالانىپ كەلگەن ەكەن. ءتىپتى 2016 جىلى ورتالىقتىڭ اتاۋىنا «رەسۋرستىق» دەگەن ءسوز تىركەلەدى. بىراق سوندا دا ەشكىم بايقاماعان كورىنەدى. ارينە بۇل جەردە جاستاردى كىنالاۋدان اۋلاقپىز, بارشامىز دا جاس بولدىق, بىلگەنىمىزدەن بىلمەيتىنىمىز كوپ بولدى. بىراق وڭىردەگى ەلتاڭبانىڭ قولدانىلۋ ەرەجەسىنە جاۋاپتى ىشكى ساياسات ءبولىمى, الەۋمەتتىك سالاعا جاۋاپتى لاۋازىمدى تۇلعالار بار عوي. ال جاۋاپتى ادامداردىڭ, قالا اكىمى مەن ورىنباسارلارىنىڭ ەلتاڭبانى قورعاماق تۇگىلى قورلاۋعا جول بەرىپ, ونىڭ استىندا سۋرەتكە ءتۇسۋىن قالاي ۇعۋعا بولادى؟ بۇل ساياسي ساۋاتسىزدىق پا؟
وسى ماسەلە جونىندە «تۋعان قالام – سەمەيىم!» قوعامدىق قورىنىڭ جەتەكشىسى ايدىن ىرىسبەك ۇلىنا حابارلاسىپ, ونىڭ ورەسكەل زاڭ بۇزۋشىلىق ەكەنىن جەتكىزدىم. ول قالا اكىمدىگىنە حابارلاسىپ, نەگىزگى پاراقشاداعى اۆاتارىنان العىزىپ تاستاۋعا سەبەپكەر بولدى. ارينە ولار وسىمەن جاۋاپكەرشىلىكتەن قۇتىلدى دەگەن ءسوز ەمەس. ويتكەنى زاڭعا قايشى ارەكەت جاسالدى. ورىن العان ارەكەت جونىندە «تۋعان قالام – سەمەيىم!» قوعامدىق قورى اتىنان ءتيىستى ورتالىق جانە وبلىستىق قۇزىرلى مەكەمەلەرگە حات جازىلدى. دەسە دە ءالى كۇنگە دەيىن ەش شارا قولدانىلمادى. سوندا «ەلتاڭبانى قورعاۋ» دەگەنىمىز جاي عانا ءسوز بولىپ قالدى ما؟! بۇل تۋرالى جاۋاپ بەرگەن مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگى «ونىڭ نورماتيۆتىك-قۇقىقتىق اكتىسى جوق, تەك جوبا رەتىندە دايىندالعانىن» بايانداپ, جاۋاپ بەرىپتى.
مەملەكەتتىك رامىزدەر ءتورت جىل قاتارىنان پايدالانىپ, قىلمىسىڭ اشكەرەلەنگەندە الىپ تاستاپ جاۋاپكەرشىلىكتەن قۇتىلا سالاتىن قاراپايىم دۇنيە مە؟ ەلتاڭبا اۆتورى جانداربەك مالىبەكوۆ: «ەلتاڭبانى مەن ەمەس, مەملەكەت قورعاۋى كەرەك» دەيدى. ال مەملەكەتتىڭ جەرگىلىكتى جەردەگى وكىلدەرىنىڭ رامىزگە قاتىستى كوزقاراسىن قالاي تۇسىنەمىز؟ بۇگىن سەمەيدە بولعان كەلەڭسىز جاعدايدىڭ ەرتەڭ باسقا وڭىرلەردە دە ورىن الماسىنا كىم كەپىل؟!
ەرلان شاياحمەت ۇلى
سەمەي