وسكەمەندە وبلىس اكىمى ب.ساپارباەۆتىڭ قاتىسۋىمەن «العاشقى نارىقتىق رەفورمالاردان يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق جاڭعىرتۋعا. شىعىس قازاقستان وبلىسىنىڭ ءتاۋەلسىزدىك جىلدارىنداعى دامۋى» اتتى ءدوڭگەلەك ۇستەل ءوتتى.
ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ 20 جىلدىعىنا وراي وتكىزىلگەن باسقوسۋعا قازاقستاننىڭ گۋمانيتارلىق-ساياسي كونيۋنكتۋرا ورتالىعىنىڭ پرەزيدەنتى ەسەنجول الياروۆ, ساياساتتانۋشى ايدوس سارىم, وبلىستاعى ساياسي پارتيالاردىڭ, ەتنومادەني بىرلەستىكتەردىڭ, مەملەكەتتىك ەمەس ۇيىمدار مەن ءدىني كونفەسسيالاردىڭ وكىلدەرى قاتىسىپ, تاۋەلسىزدىك تۇعىرىن بيىكتەتىپ, كوپۇلتتى حالقىمىزدىڭ تامىرى تەرەڭ رۋحاني بىرلىگى مەن تاتۋلىعىن نىعايتىپ, مەملەكەت ەكونوميكاسىن دامىتۋدىڭ, قوعامداعى ساياسي تۇراقتىلىقتى ساقتاۋدىڭ, حالىقتىڭ دەموگرافيالىق ءوسىمىن ۇلعايتىپ, دەنساۋلىعىن, ءال-اۋقاتىن ودان ءارى ارتتىرۋدىڭ جولدارى مەن باسىم باعىتتارىن اڭگىمە ارقاۋى ەتتى.
– بۇگىنگى شارا وتكەنىمىزدى سارالاپ, بولاشاعىمىزدى باعدارلاپ, نەگە جەتتىك, نەنى قولعا الۋىمىز كەرەك دەگەن ساۋالدارعا جاۋاپ ىزدەۋ ماقساتىندا تاۋەلسىز ەلىمىزدىڭ, ونىڭ ءبىر قۇرامداس بولىگى – شىعىس قازاقستاننىڭ دامىپ, وركەندەۋى ءۇشىن قولعا الىنۋى قاجەت ماڭىزدى مىندەتتەر جونىندە وي قوزعاپ, پىكىر الماسۋ ءۇشىن وتكىزىلىپ وتىر. ەلىمىزدىڭ يندۋستريالىق-اگرارلى ايماعى بولىپ وتىرعان ءبىزدىڭ وڭىردە 20 جىل ىشىندە ەكونوميكا قارقىنى بۇكىل ەلىمىزدەگىدەي 5-7 پايىزعا ءوسىپ, 8,5 ەسەگە ارتتى, وڭىرلىك جالپى ءونىم كولەمى قازىرگى كۇنى 1 تريلليون 280 ميلليارد تەڭگەنى قۇرادى. ەلىمىزدىڭ يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ باعدارلاماسى اياسىندا يندۋستريالاندىرۋ كارتاسىنا وبلىستان 605 ميلليارد تەڭگەنىڭ 37 جوباسى ەنىپ وتىر. وتكەن جىلى سونىڭ 12-ءسى جۇزەگە اسىرىلسا, بيىلعى جىلدىڭ اياعىنا دەيىن 47 ميلليارد تەڭگەنىڭ جوباسى ىسكە قوسىلماق. ءوڭىردىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى دا قارقىندى دامۋ ۇستىندە. قۇرعاقشىلىققا قاراماستان كۇزدە استىق ءتۇسىمى گەكتارىنان 12 تسەنتنەردەن اينالىپ, 600 مىڭ توننا استىق جينالدى. اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىندا مارال مەن ومارتا شارۋاشىلىعىن وركەندەتۋگە دە ۇلكەن ءمان بەرىلۋدە. الەۋمەتتىك-مادەني نىساندار جاڭارتىلىپ, جۇمىستارى جەتىلدىرىلۋدە. ءبىر عانا مىسال كەلتىرەيىن, قازىرگى كۇنى وبلىستا 37 جاڭا مەكتەپ سالىنۋدا. كەلەر جىلى ايماقتا بىردە-ءبىر اپاتتىق جاعدايداعى مەكتەپ بولمايدى. ءوڭىر ەكونوميكاسىنىڭ وركەندەپ, دامۋى ناتيجەسىندە 20 جىلدا حالىقتىڭ تابىسى 10 ەسەگە ارتتى, – دەدى جيىندى اشقان وبلىس اكىمى بەردىبەك ساپارباەۆ.
بۇگىنگى كۇنى وبلىستا جۇمىسسىزدىق دەڭگەيى ەلىمىزدەگى جالپى ورتاشا كورسەتكىشتەن تومەن بولىپ (رەسپۋبليكالىق كورسەتكىش – 5,4), 5,1 پايىزدى قۇراپ وتىر. رەسپۋبليكالىق «جول كارتاسى» باعدارلاماسى اياقتالعانىمەن وبلىستا ءوزىنىڭ «جول كارتاسى» جالعاسۋدا. وعان وبلىستىق بيۋدجەتتەن 3,7 ميلليارد تەڭگە بولىنگەن.
وبلىس ورتالىعى وسكەمەندە اشىلعان رەسپۋبليكاداعى ەڭ العاشقى ەتنواۋىل دا شىعىس قازاقستاندا تاۋەلسىز ەلىمىزدى, جەرىمىزدى مەكەن ەتكەن ۇلتتاردىڭ وتكەنى مەن بۇگىنىن قادىرلەپ, قاراپايىم حالىقتىڭ سالت-ءداستۇرى مەن ءومىرىن ۇرپاقتان ۇرپاققا جەتكىزۋدى كوزدەۋدەن, دوستىق پەن تاتۋلىقتى تۋ ەتۋدەن تۋعان ءىس, تاماشا مادەني-تاريحي نىسان. ءدوڭگەلەك ۇستەلدە قازاقستاننىڭ قوعامدىق ساياسي دامۋى كەزەڭدەرىنە توقتالىپ, جاس مەملەكەتىمىزدىڭ ەكونوميكالىق, ساياسي تۇراقتى ەل بولۋى وتانىمىزدى مەكەن ەتكەن بارلىق ۇلت وكىلدەرىنىڭ ىنتىماقتاستىعىنان باستاۋ الاتىندىعىن ايتقان قازاقستاننىڭ گۋمانيتارلىق-ساياسي كونيۋنكتۋرا ورتالىعىنىڭ پرەزيدەنتى ەسەنجول الياروۆ سول ىزگى ماقساتتارعا جەتۋدە وسكەمەندەگى وسىنداي ەتنواۋىلدىڭ, ايماقتا جۇمىس ىستەپ جاتقان ۇلتتىق مادەني ورتالىقتاردىڭ الىپ وتىرعان ورنى, كوتەرىپ وتىرعان جۇگى ەرەكشە ەكەندىگىن جەتكىزدى.
وتكەن عاسىردىڭ 90-جىلدارىنان باستاپ بىرنەشە جىل بويى بۇعاۋلاپ, تۇرالاتقان ەكونوميكالىق, قارجىلىق قيىندىقتاردى جەڭىپ, ءوندىرىسى وركەندەپ, ەلى مەن جەرى كوركەيىپ, گۇلدەنگەن, اتىن تورتكۇل دۇنيە مويىنداعان قازاقستان 20 جىلدا تانىماستاي بولىپ وزگەردى. مەملەكەتىمىزدىڭ وڭىرلەرىن ءوركەندەتۋ, ەكولوگيالىق احۋالدى, حالىقتىڭ دەنساۋلىعىن وڭالتۋ, جۇمىسسىزدىقتى ازايتۋ, ۇلتىمىزدىڭ بولاشاعىن باياندى ەتۋ جولىندا ءالى تالاي شارۋالار كۇتىپ تۇر. ءسوز العان ساياساتتانۋشى ايدوس سارىم, شىعىس قازاقستان مەملەكەتتىك تەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى ەۆگەني گريگورەۆ, تاعى دا باسقا قاتىسۋشىلار سول مۇراتتارعا جەتۋدىڭ ەگجەي-تەگجەيىنە توقتالىپ, وزدەرىنىڭ ۇسىنىس-پىكىرلەرىن ورتاعا سالدى.
وڭداسىن ەلۋباي,
وسكەمەن.