ۆاشينگتونداعى كەزدەسۋلەر جوعارى دەڭگەيدە ءوتتى. الەمنىڭ بەلدى, بەلگىلى اقپارات قۇرالدارى دا ول تۋرالى جارىسا جازۋدا. ماڭىزدى كەزدەسۋلەردىڭ وزەكتى تۇسى – قازاقستاننىڭ يادرولىق قارۋدى تاراتپاۋ جونىندەگى تاباندى ۇستانىمى مەن بايىپتى قىزمەتىن جوعارى باعالاۋ بولدى. بۇل ءىس جۇزىندە ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ جاھاندىق بەيبىتشىلىكتى ساقتاۋ ماقساتىنداعى جەكە باستامالارى مەن وسى باعىتتاعى قاجىرلى قىزمەتىنە, الەمدىك دەڭگەيدەگى قايراتكەرلىك بولمىسىنا بەرىلگەن باعا دەپ پايىمدايمىز.
ۆاشينگتونداعى كەزدەسۋلەر جوعارى دەڭگەيدە ءوتتى. الەمنىڭ بەلدى, بەلگىلى اقپارات قۇرالدارى دا ول تۋرالى جارىسا جازۋدا. ماڭىزدى كەزدەسۋلەردىڭ وزەكتى تۇسى – قازاقستاننىڭ يادرولىق قارۋدى تاراتپاۋ جونىندەگى تاباندى ۇستانىمى مەن بايىپتى قىزمەتىن جوعارى باعالاۋ بولدى. بۇل ءىس جۇزىندە ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ جاھاندىق بەيبىتشىلىكتى ساقتاۋ ماقساتىنداعى جەكە باستامالارى مەن وسى باعىتتاعى قاجىرلى قىزمەتىنە, الەمدىك دەڭگەيدەگى قايراتكەرلىك بولمىسىنا بەرىلگەن باعا دەپ پايىمدايمىز.
كەزدەسۋدە ەلباسى قازاقستان تاۋەلسىزدىك العان تۇستا يادرولىق ارسەنالدان باس تارتىپ, سەمەيدەگى سىناق الاڭىن جاپقانىن ەسكە سالدى. «يادرولىق قارۋى بار ەلدەرگە بىزدەن ۇلگى الۋعا شاقىرۋعا تولىق مورالدىق قۇقىعىمىز بار. مۇنداي اڭگىمەنى يرانمەن جۇرگىزدىك, قازىر سولتۇستىك كورەيامەن كەلىسسوز جۇرگىزۋدەمىز» دەدى قازاقستان پرەزيدەنتى.
اق ءۇي باسشىسى دا قازاقستاننىڭ كورەيا تۇبەگىندەگى يادرولىق قارۋعا قاتىستى ماسەلەدە سەنىمدى ارىپتەسكە اينالعانىن باسا ايتىپ, اراداعى ستراتەگيالىق ارىپتەستىكتىڭ قازاق ەلىنىڭ بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنە توراعالىعىمەن بىرگە نىعايا تۇسكەنىنە ريزاشىلىق ءبىلدىردى.
ەكى ەل پرەزيدەنتتەرىنىڭ «قازاقستان جانە اقش: ءححى عاسىرداعى كەڭەيتىلگەن ستراتەگيالىق ارىپتەستىك» دەپ اتالاتىن بىرلەسكەن مالىمدەمەسىندە دە د.ترامپ بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ 2017-2018 جىلدارعا سايلانعان مۇشەسى رەتىندەگى قازاقستاننىڭ جاھاندىق كوشباسشىلىعىن اتاپ ءوتتى.
ول 1992 جىلى يادرولىق ارسەنالىنان ءوز ەركىمەن باس تارتقاننان باستاپ, تاراتپاۋ ىسىنە كۇش سالىپ كەلە جاتقان حالىقارالىق كوشباسشى رەتىندەگى قازاقستاننىڭ مۇراسىن جانە يادرولىق قاۋىپسىزدىك جونىندەگى قازىرگى مىندەتتەمەلەرىن كۇشەيتۋىن, سونداي-اق حيميالىق قارۋدىڭ تاراتىلۋى مەن قولدانىلۋىنا جول بەرمەۋ شارالارىن كۇشەيتۋدى جۋىردا قولداعانىن جوعارى باعالادى. ەكى پرەزيدەنت سولتۇستىك كورەيانىڭ يادرولىق جانە زىمىراندىق باعدارلامالارىن قوسا العاندا, جاپپاي قىرىپ-جوياتىن قارۋدىڭ زاڭسىز تارالۋىن ايىپتاپ, يادرولىق بايىتۋ تەحنولوگيالارىنىڭ تارالۋ قاۋپىن ازايتۋعا باعىتتالعان ماگاتە-ءنىڭ تومەن بايىتىلعان ۋران بانكىنىڭ تاياۋدا قازاقستاندا اشىلۋىن قۇپتادى.
بۇل – قازاقستاننىڭ يادرولىق قارۋدى تاراتپاۋ ىسىندەگى كوشباسشىلىق باستامالارىنا ەل پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ بەيبىتشىلىك جولىندا ەشقاشان بۇلجىماعان بەرىك ۇستانىمى مەن جاھاندىق دەڭگەيدەگى جەتىستىكتەرىنە بەرىلگەن جوعارى باعا!
ەلباسىنىڭ وسى ساپارىن بەدەلدى باسىلىمدار دا جوعارى باعالاپ جاتىر. مىسالى, The Hill باسىلىمىندا جاريالاعان ماقالاسىندا جۋرناليست دەۆيد مەركەل «پرەزيدەنت نازارباەۆتىڭ ۆاشينگتونعا ساپارى جانە بۇۇ قك وتىرىسىنا توراعالىق ەتۋى بۇل ەلدىڭ تاۋەلسىزدىك العالى بەرى قىسقا ۋاقىت ىشىندە قانشالىقتى بيىككە كوتەرىلگەنىن كورسەتەدى. ترامپ اكىمشىلىگى الدىڭعى مەملەكەت باسشىلارى اڭعارماعان مۇمكىندىكتى پايدالانىپ, استانامەن تىعىز قارىم-قاتىناس ورناتۋدا» دەپ اتاپ كورسەتتى.
ەلباسى ۆاشينگتونداعى رەسمي ساپارى اياقتالعان سوڭ, بۇگىن نيۋ-يورككە كەلىپ, بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ بەدەلدى مىنبەرىنەن بايانداما جاسايدى. نيۋ-يوركتە نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ توراعالىعىمەن «جاپپاي قىرىپ-جوياتىن قارۋدى تاراتپاۋ: سەنىم شارالارى» تاقىرىبىندا جوعارى دەڭگەيدەگى پىكىرتالاس ۇيىمداستىرىلادى. بريفينگتە مەملەكەت باسشىسى ءسوز سويلەيدى.
ەلباسىنىڭ xالىقارالىق قاۋىمداستىققا «الەم. XXI عاسىر» مانيفەسىندە بۇۇ-نىڭ 100 جىلدىق مەرەيتويىنا وراي يادرولىق قارۋدان ازات الەم قۇرۋ تۋرالى ۇندەۋ تاستاعانى بەلگىلى. سوندىقتان بۇل ماسەلە ‒ ەلىمىزدىڭ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىندەگى جۇمىسىنىڭ نەگىزگى باسىمدىقتارىنىڭ ءبىرى بولماق. وسى ورايدا سەنىم شاراسىنىڭ ماڭىزى زور ەكەنىن اتاپ وتكەن ءجون. يادرولىق قارۋعا زاڭدى جانە زاڭسىز يە بولعان تاراپتار وزدەرىنە قويىلعان مىندەتتەمەلەردى قاتاڭ ۇستانسا, قاۋىپسىزدىكتى كۇشەيتۋگە, ءوزارا سەنىم ورناتۋعا ەلەۋلى ۇلەس قوساتىنى انىق.
بۇدان بۇرىن, 2015 جىلعى جەلتوقساندا بۇۇ باس اسسامبلەياسى يادرولىق قارۋدان ازات الەمگە قول جەتكىزۋ تۋرالى جالپىعا بىردەي دەكلاراتسيا قابىلداعانى ءمالىم. سونىڭ جالعاسى ىسپەتتى بىلتىر يادرولىق قارۋعا تىيىم سالۋ شارتى ماقۇلداندى. ساراپشىلار بۇل حالىقارالىق كەلىسىمگە قول جەتكىزۋگە قازاقستان تاراپىنىڭ سىڭىرگەن ەڭبەگى زور ەكەنىن ايتۋدا. ەلىمىز قۇجاتتىڭ ازىرلەنۋىنە بەلسەندى تۇردە قاتىسىپ, بۇۇ دەكلاراتسياسىن ءاردايىم قولداپ وتىردى. قازاقستان اتالعان شارتقا ەلباسىنىڭ نيۋ-يورك قالاسىنا ساپارى كەزىندە قول قويۋعا نيەتتى.
ءبىز نيۋ-يوركتا كەزدەسىپ, سۇxباتتاسقان پاريجدەگى ساياسي زەرتتەۋلەر ورتالىعىنىڭ ساراپشىسى, پروفەسسور شاxبانۋ تادجباxش وسىنداي پىكىردە. ونىڭ ايتۋىنشا, قازاقستاننىڭ توراعالىعى بەدەلدى ۇيىمعا جاڭا كوزقاراس اكەلدى, تىڭ سەرپىن بەردى. توراعالىقتا شىۇ مەن يىۇ-داعى بەدەلىن, ەۋرازياداعى بىتىمگەرلىگى مەن باتىسپەن بايىپتى بايلانىستارىن شەبەر ۇيلەستىرە بىلگەن قازاقستان جاhاندىق قاۋىپسىزدىككە زور ۇلەس قوسىپ وتىر.
جالپى, يادرولىق قارۋدى تاراتپاۋ نەگىزىنەن بۇۇ باس اسسامبلەياسىنىڭ ماسەلەسى, بۇل تاقىرىپ بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىندە العاش رەت تالقىلانادى. سوندىقتان قازاقستان بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ توراعاسى رەتىندە ۇيىمنىڭ جاڭا كۇن ءتارتىبىن بەلگىلەپ وتىر.
ەلىمىزدىڭ جاhاندىق دەڭگەيدەگى بايىپتى باستاماسىنا ساتتىلىك تىلەيمىز!
دارحان قىدىءرالى,
«ەگەمەن قازاقستان» – «نيۋ-يوركتەن»