كونەدەن جەتكەن قوڭىر ءۇن

ايتپاعىمىز, وسىدان ءۇش عاسىر بۇرىن جاسالعان ساز اسپابى اتاقتى باقسى, داۋلەسكەر كۇيشى دوسىمباي يتەم­گەن ۇلىنا تيەسىلى ەكەن. ۇرپاقتان ۇرپاققا جادى­گەر بولىپ جەتكەن قۇندى قو­بىز قازىر باق­سىنىڭ بە­سىنشى ۇرپاعى داس­تان­بەك اقساقالدىڭ شاڭى­را­عىندا تۇر. جادىگەردى جاڭ­عىرتۋشىلارمەن ارىپتەسىمىز ارداق اسىلحان ۇلى اڭگى­مەلەسكەندەي, قاريا قايتىس بول­عانىمەن, بايبىشەسى زيپان اجە قارا قوبىزدى كوزىنىڭ قاراشىعىنداي ساقتاپ كەلگەن. زيپان اجەي كونەنىڭ كوزى بولعان كيەلى اسپاپتى قادىر تۇتىپ, اق ماتامەن قاپتاپ, تورگە ءىلىپ قويعان. 250 جىل بۇرىن جاسالعان قارا قوبىزدىڭ شەكتەرى بوساعانى بولماسا, سىنىن بۇزباعان. جيدە اعاشىنان تۇتاس شابىلىپ, تومەنگى جاعى تەرىمەن قاپتالىپتى. ەسپەسى مەن ىس­قىشى جىلقى قىلىنان تارتىلعان. ال قۇلاق بۇ­راۋىنىڭ تۇسىندا شولپىلارى جانە شاناعىندا ايناسى بار ەكەن. ياعني وسىعان قاراپ-اق باقسىنىڭ قوبىزى ەكەنىن اڭعارۋعا بولادى. دوسىمباي باقسى ونى ءحىح عاسىردا بارجىعۇل دەگەن شەبەرگە جاساتقان. كەيىن نەمەرەسى جۇمادىلداعا اماناتتاعان.

جەزقازعان قالاسىنىڭ تۇرعىنى زيپان دوسىم­باەۆانىڭ ايتۋىنشا, قوبىز يەسى 82 جاسىندا قايتىس بولىپتى. – وندا ءجۇما­دىلدا اتام 2-3 جاستاعى نەمەرەسى ەكەن. وسى قوبىزدى مىنا جۇمادىلداعا بەرىڭدەر دەگەن امانات بۇگىنگە دەيىن سەرتكە بەرىك ساقتالدى, – دەيدى زيپان اپاي.

كەيىن كيەلى اسپاپ ءجۇ­ما­دىلدا اقساقالدان بالاسى داستانبەككە وت­كەن. ال ەرى ومىردەن وزعان سوڭ, اۋ­لەتتىڭ كەلىنى زيپان اجەي قارا قوبىزدى كوزىنىڭ قارا­شىعىنداي ساق­تايدى. ءتىپتى 1973 جىلى لەنين­گرادتان ورىس زەرت­تەۋشىلەرى كەلگەندە دە بەرمەپتى. جەرگىلىكتى مۇراجايعا وتكىزۋگە دە ءۇزىلدى-كەسىلدى قارسى بولعان.

– دوسىمبايدىڭ ءوزىنىڭ كيەسى بار دەپ ايتىلادى حا­لىقتىڭ اراسىندا. مۇم­­كىن سول سەبەپتەرمەن مۇراجايعا وتكىزبەۋى اب­دەن مۇمكىن. قوبىز – باق­سى­لاردىڭ قوبىزى. بەل­گىلى ءبىر ەرەكشەلىكتەرمەن جا­سالعان, – دەيدى تاريحشى-ارحەولوگ عابدول اۋەزوۆ. 

ۇلىتاۋ بويىندا قوبىزدىڭ قوڭىر ءۇنىن كۇڭىرەنتكەن دوسىمباي باقسى – كەشەگى قورقىت بابادان, قويلىباي كۇيشىدەن قال­عان ءداستۇرلى ونەردى جالعاستىرۋشى. اتى قازاق دالاسىنا اڭىز بولىپ تاراعان سوڭعى باقسىلاردىڭ ءبىرى ەكەنى اقيقات.

ميراس اسان, «ەگەمەن قازاقستان»

قاراعاندى وبلىسى