قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ الماتىداعى رەزيدەنتسياسىندا وتكەن كەزدەسۋ بارىسىندا باۋىرجان بايبەك مەملەكەت باسشىسىنا قالانىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋى جونىندە اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستار تۋرالى باياندادى.
نۇرسۇلتان نازارباەۆ الماتىنىڭ رەسپۋبليكا ەكونوميكاسىندا ماڭىزدى ءرول اتقاراتىنىن اتاپ ءوتىپ, قالانىڭ دامۋ ماسەلەلەرىن ۇدايى نازاردا ۇستايتىنىن ايتتى.
– ەگەر قالا حالقى 2 ميلليون ادامنان اسسا, ول ەكونوميكالىق تۇرعىدان ءوزىن-ءوزى تولىق قامتاماسىز ەتە الادى. قالانىڭ دامۋى جاڭا مۇمكىندىكتەر تۋعىزىپ, شاعىن جانە ورتا بيزنەستىڭ ىلگەرىلەۋىنە جول اشادى. مۇنداي قالالار شيكىزاتسىز-اق كوركەيىپ, ەلىمىزدى وركەندەتۋگە ۇلەس قوسادى, – دەدى ەلباسى.
قازاقستان پرەزيدەنتى الماتىنى گازبەن قامتۋ جانە ونىڭ ەكولوگياسىن جاقسارتۋ ماسەلەلەرىنە نازار اۋداردى.
– بىزگە ەلەكتر ستانتسيالارى مەن تۇرعىن ۇيلەردى گازبەن قامتۋ, قوعامدىق جانە جەكە اۆتوكولىكتەردى گازبەن جۇرگىزۋگە كوشىرۋ باعىتىنداعى جۇمىستاردى جالعاستىرۋ قاجەت. كەلەشەكتە ءبىز الماتى مەن استانادا تەك ەلەكتروموبيلمەن جۇرەتىن جاعدايعا جەتۋىمىز كەرەك, – دەدى مەملەكەت باسشىسى.
الماتى قالاسىنىڭ اكىمى ەلباسىعا قالاداعى اۆتوموبيلدەرگە ارنالعان ۇلكەن اينالما جول قۇرىلىسىنىڭ باستالعانىن ايتىپ, وعان 1,5 ميلليارد اقش دوللارى كولەمىندە ينۆەستيتسيا تارتىلعانىن مالىمدەدى.
– بۇل جوبا ىسكە اسىرىلعان كەزدە قالاداعى كولىك كەپتەلىسىن كۇنىنە 10 پايىزعا نەمەسە 40-60 مىڭ اۆتوموبيلگە ازايتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ول قالانىڭ ەكولوگيالىق جاعدايىن جاقسارتىپ, الماتىنىڭ كولىك-لوگيستيكا جەلىسىن «باتىس ەۋروپا – باتىس قىتاي» جۇيەسىنە قوساتىن بولادى, – دەدى باۋىرجان بايبەك.
سونىمەن قاتار كەزدەسۋ بارىسىندا ونەركاسىپ كاسىپورىندارىن قالا سىرتىنا كوشىرۋ ماسەلەلەرى قاراستىرىلىپ, ازاماتتاردىڭ الەۋمەتتىك تۇرعىدان وسال توپتارىن تۇرعىن ۇيمەن قامتاماسىز ەتۋ جونىندە الماتى قالاسى اكىمدىگى اتقارىپ جاتقان شارالار تالقىلاندى.
– بيىل 6 مىڭعا جۋىق جالدامالى پاتەر, ونىڭ ىشىندە اتلەتتەر قالاشىعىنان 1748 پاتەر بەرىلدى. وسىلايشا, كەزەكتە تۇرعان ءاربىر ءۇشىنشى وتباسى تۇرعىن ۇيمەن قامتاماسىز ەتىلدى, – دەدى قالا اكىمى.
كەزدەسۋ سوڭىندا نۇرسۇلتان نازارباەۆ الماتى قالاسىنىڭ ودان ءارى دامۋىنا قاتىستى بىرقاتار ناقتى تاپسىرما بەردى.
***
الماتى ەكونوميكاسىنىڭ ءوسىمى جىل قورىتىندىسى بويىنشا 3 پايىزدان جوعارى بولادى دەپ بولجانىپ وتىر.
ونەركاسىپ, قۇرىلىس, ينۆەستيتسيا كولەمىنىڭ, شاعىن جانە ورتا بيزنەس سۋبەكتىلەرى سانىنىڭ ءوسىمى 3 پايىزدان, پايدالانۋعا بەرىلگەن تۇرعىن ۇيلەر 2 پايىزدان اسادى. شاعىن جانە ورتا بيزنەس سۋبەكتىلەرى وندىرگەن ءونىمنىڭ كولەمى 20,7 پايىزعا ءوستى.
رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتكە وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا 6 پايىزدان استام (1,3 تريلليون تەڭگە), جەرگىلىكتى بيۋدجەتكە 10 پايىزدان استام (372 ميلليارد تەڭگە) سالىق جينالدى.
بيۋدجەتتىڭ 99,5 پايىزى يگەرىلىپ, ۇنەمدەلگەن قاراجات 1,5 ميلليارد تەڭگە بولدى.
داعدارىسقا قارسى ۇكىمەتتىك باعدارلامالار مەن جەرگىلىكتى شارالاردى ىسكە اسىرۋ ناتيجەسىندە 45 مىڭعا جۋىق جۇمىس ورنى اشىلدى.
قالانىڭ اۆتوبۋس پاركى 2017 جىلى 30 پايىزعا جاڭارتىلىپ, 500 جاڭا اۆتوبۋس ساتىپ الىندى.
ساۋلەت, قالا قۇرىلىسى جانە الماتى قالاسىنىڭ باس جوسپارىن ازىرلەۋ ماسەلەلەرى جونىندەگى «الماتىباسجوسپارى» عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتى قۇرىلدى.
ۇكىمەتپەن بىرلەسە وتىرىپ, «الاتاۋ» يننوۆاتسيالىق تەحنولوگيالار پاركى ارنايى ەكونوميكالىق ايماعىن كوممۋنالدىق مەنشىككە بەرۋ ۇدەرىسى باستالدى.
«سامۇرىق قازىنا» ۇلتتىق ءال-اۋقات قورىمەن بىرلەسە وتىرىپ, جەو-2 نىسانىن گازعا كوشىرۋ ماسەلەسى قاراستىرىلۋدا.
حالىقارالىق اۋەجايدى كەڭەيتۋ جانە جاڭعىرتۋ ءۇشىن 3ۆ جاڭا ۇشۋ-قونۋ جولاعى سالىنىپ, VIP تەرمينال سالۋ ماقساتىمەن ەسكى عيماراتتار بۇزىلدى, سونداي-اق جاڭا عيماراتتىڭ ەسكيزى ازىرلەنۋدە.
ستۋدەنتتەر تۇراتىن 93 جاتاقحاناعا جوندەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ, الەۋمەتتىك-تۇرمىستىق جاعداي جاقسارتىلدى. بۇگىندە 2 مىڭ ورىنعا ارنالعان 4 جاتاقحانانىڭ قۇرىلىسى اياقتالۋدا.