بەيسەنبىدە يسپانيا قۇرامىنداعى كاتالونيادا كەزەكتەن تىس ايماقتىق پارلامەنتتىك سايلاۋ ءوتتى. كەزەكتەن تىس بولاتىنى, قازاننىڭ سوڭىندا ءوڭىردىڭ سول كەزدەگى پارلامەنتى كاتالونيانىڭ يسپانيا قۇرامىنان شىعۋىن قولداپ داۋىس بەرگەن سوڭ, ەل پرەمەر-ءمينيسترى ماريانو راحوي كاتالونيالىق پارلامەنتتى تاراتىپ, جاڭا سايلاۋ كۇنىن تاعايىنداعان بولاتىن.
سايلاۋدىڭ ناتيجەسى شىعىپ, تاۋەلسىزدىكتى جاقتاۋشى ءۇش پارتيا جيىنتىق ەسەپتە 135-ورىندىق زاڭ شىعارۋشى ورگاننىڭ 70 ورنىن جەڭىپ الدى.
سايلاۋعا كاتالونيانىڭ ازاتتىعىن قولدايتىن پارتيالارمەن قاتار, اۆتونوميا رەتىندە يسپانيا قۇرامىندا قالۋدا جاقتايتىن پارتيالار دا قاتىستى.
ءبىر قىزىعى, سايلاۋ ناتيجەسى ازاتتىقتى اڭساۋشىلارعا قۋانىش اكەلگەنىمەن, يسپانيا قۇرامىندا قالۋدى دۇرىس دەپ سانايتىن «ازاماتتار» پارتياسى وزگەلەردەن وق بويى وزىپ, 37 مانداتقا قول جەتكىزگەن. الايدا, ءمادريدتىڭ وكىنىشىنە قاراي, بۇل – بار بولعانى پارلامەنتتەگى مانداتتاردىڭ 27 پايىزى عانا. جەكە-دارا شەشىم قابىلداپ, باسىم پارتيا بولۋى ءۇشىن ەڭ كەمى 68 ماندات قاجەت.
كەلىسىمگە كەلىپ, كواليتسيا قۇرا العان جاعدايدا, تاۋەلسىزدىكتى جاقتاۋشى ءۇش پارتيا پارلامەنتتەگى باسىم كۇشكە يە بولا الادى. ء«بارىمىز بىرگە كاتالونيا ءۇشىن» 34 ورىن, «كاتالونيانىڭ سولشىل رەسپۋبليكالىقتارى» 32 ورىن جانە «حالىق بىرلىگىنىڭ كانديداتۋراسى» 4 ورىن جەڭىپ, بىرلەسە 70 دەپۋتاتتىق مانداتتى يگەرمەك.
سايلاۋدى كەزەكتەن تىس وتكىزۋگە نە تۇرتكى بولدى؟
سوڭعى بەس جىل بويى كاتالونيادا بولىنۋشىلىك يدەياسى بەلەڭ الىپ, تاۋەلسىزدىك قوزعالىستارى كۇشەيدى. بيىلعى ماۋسىمدا يسپانيا قۇرامىنان شىعۋعا دەگەن تالپىنىس ەسەلەنىپ, رەفەرەندۋم وتكىزۋ جايلى ۇراندار تاستالدى. ءمادريدتىڭ قارسىلىعىنا قاراماستان, كاتالونيا ۇكىمەتى 1 قازان كۇنى «كاتالونيانىڭ تاۋەلسىز رەسپۋبليكا بولۋىن قالايسىز با؟» دەگەن سۇراقپەن رەفەرەندۋم وتكىزدى. يسپانيا ۇكىمەتى اۆتونوميالىق ايماققا پوليتسيا قىزمەتكەرلەرىنەن تۇراتىن ارنايى جاساق جىبەرىپ, رەفەرەندۋمنىڭ وتۋىنە مەيلىنشە توسقاۋىل قويۋعا تىرىستى. ورتالىقتان كەلگەن پوليتسەيلەر سايلاۋ ۋچاسكەلەرىنە جولدى بوگەپ, جەرگىلىكتى تۇرعىندارعا كۇش قولداندى. ناتيجەسىندە, سايلاۋشىلاردىڭ بار-جوعى 43 پايىزى داۋىس بەرسە, ونىڭ 90 پايىزى تاۋەلسىزدىككە ء«يا» دەپ جاۋاپ بەردى. شيەلەنىس كۇشەيىپ, يسپانيا بيلىگى كاتالونيا ۇكىمەتىن سەپاراتيزم ءۇشىن ايىپتاسا, اۆتونوميالىق ايماق باسشىسى رەفەرەندۋم ناتيجەسى وعان كاتالونيانى تاۋەلسىز ەل رەتىندە جاريالاۋعا مۇمكىندىك بەرەتىنىن, الايدا بۇل ءىستى كەيىنگە قالدىراتىنىن جەتكىزدى. تالاس-تارتىستىڭ سوڭى كاتالونيا پارلامەنتىنىڭ 70 تە 10 اراقاتىناسىمەن تاۋەلسىزدىك ءۇشىن داۋىس بەرۋىمەن اياقتالدى. يسپانيا پرەمەر-ءمينيسترى ماريانو راحوي, الدىن الا ەسكەرتكەندەي, ەل كونستيتۋتسياسىنىڭ 155-بابىنا سۇيەنىپ, اۆتونوميالىق ايماقتى باسقارۋدى ءوز قولىنا الدى دا, كاتالونيانىڭ سول كەزدەگى باسشىلارىن زاڭسىز رەفەرەندۋم وتكىزگەنى ءۇشىن تۇرمەگە وتىرعىزباق بولدى. كاتالونيا پرەزيدەنتى كارلەس پۋچدەمون قاماۋدان قاشىپ, بەلگيانى پانالاسا, ونىڭ ۆيتسە-پرەزيدەنتى وريول جۋنكەراس يسپانيا تۇرمەسىنە ءتۇستى.
يسپانيا ۇكىمەتى كاتالونيا پارلامەنتىن تاراتىپ, كەزەكتەن تىس جاڭا سايلاۋ تاعايىندادى. كاتالونيانىڭ بۇرىنعى پرەزيدەنتى, ء«بارىمىز بىرگە كاتالونيا ءۇشىن» پارتياسىنىڭ كوشباسشىسى ۇگىت-ناسيحات جۇمىستارىن بەلگيادان جۇرگىزدى. سايلاۋ ناتيجە بەلگىلى بولعاندا, ول «كاتالونيا رەسپۋبليكاسى جەڭدى, يسپانيا ۇكىمەتى جەڭىلدى» دەپ مالىمدەدى.
وسىلايشا, كاتالونيانىڭ تاۋەلسىزدىك الۋ ماسەلەسى 1 قازانعا دەيىنگى ستاتۋس-كۋوعا قايتا ورالدى. ەندىگى كەزەكتە, كوپ نارسە تاۋەلسىزدىكتى جاقتاۋشى ءۇش پارتيانىڭ كەلىسىمگە كەلە الۋىنا تاۋەلدى بولماق. پارتيالار ءوزارا اقىلداسىپ, ءبىر شەشىمگە كەلسە, تاعى دا ازاتتىقتى جاقتايتىن ايماق باسشىسىن سايلاي الادى. بەلگيادا جۇرگەن كارلەس پۋچدەموننىڭ الدىندا ديللەمالىق سۇراق تۇر: ەلگە كەلىپ بيلىكتى قايتا قولعا الا ما؟ الدە يسپانيا ۇكىمەتىنىڭ قاماۋىنان قورقىپ, بريۋسسەلدە قالا بەرە مە؟ ءبارىن ۋاقىت كورسەتەدى.
دارحان ومىربەك, «ەگەمەن قازاقستان»