وتىزىنشى جىلداردىڭ ويرانى حالقىمىزدىڭ قايماعى دەرلىكتەي بەتكە ۇستار ازاماتتارىن باۋداي ءتۇسىردى ەمەس پە؟! سولاردىڭ ءبىرى وسى كەزەڭدە قازاق كسر ورتالىق اتقارۋ كوميتەتىنىڭ (كازتسيك) توراعاسى قىزمەتىن اتقارعان ۇزاقباي ق ۇلىمبەتوۆ ەدى.
وعان تروتسكيست-ءبۋحارينشىل جانە ۇلتشىل دەگەن جالا جابىلىپ, ون توعىز حالىق كوميسسارىنىڭ كوش باسىندا 1938 جىلدىڭ 21 ناۋرىزىندا اتىلعان. ول 1958 جىلدىڭ 22 ساۋىرىندە كسرو جوعارعى سوتىنىڭ شەشىمىمەن اقتالعان.
وتكەن اپتادا قىسقا عۇمىرىن ءوز ەلىنىڭ دامۋى مەن جەتىلۋىنە سارپ ەتكەن دارا تۇلعاعا اقتوبە قالاسىندا ەسكەرتكىش ورناتىلدى. بۇعان دەيىن وبلىس ورتالىعىندا جاڭادان سالىنعان مەكتەپكە وسى وڭىردە دۇنيەگە كەلگەن مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرىنىڭ ەسىمى بەرىلگەن بولاتىن. ق ۇلىمبەتوۆكە ءسانى مەن ساۋلەتى كەلىسكەن وسى مەكتەپ عيماراتىنىڭ الدىنان ەسكەرتكىش قويىلدى. ونىڭ اشىلۋ ءراسىمى كەزىندە ءسوز سويلەگەن اقتوبە وبلىسىنىڭ اكىمى بەردىبەك ساپارباەۆ, قوعامدىق قوردىڭ جەتەكشىسى ءسابي اڭساتوۆ جانە تاريحي تۇلعانىڭ قىزى ورىنشا قارابالينا-قازىباەۆالار ق ۇلىمبەتوۆتىڭ ەلىنە جاساعان ەڭبەگى مەن قايراتكەرلىك تۇلعاسى جونىندە ءسوز ساباقتادى.
ەگەر وسى ايتىلعان وي-پىكىرلەردىڭ ءمانى مەن مازمۇنىنا ءسالى تەرەڭدەي تۇسەر بولساق, 1925-1937 جىلدار ارالىعىندا كازتسيك-ءتىڭ قۇرامىندا اسا جاۋاپتى قىزمەتتەردى اتقارعان ۇزاقباي جەلدىرباي ۇلى ورتالىقتىڭ ادىمدى اشتىرمايتىن تار قىسپاعىندا ءجۇرىپ-اق رەسپۋبليكانىڭ ءوندىرىسى مەن اۋىل شارۋاشىلىعى جانە اعارتۋ سالاسى مەن مادەنيەتىنە قاتىستى ماسەلەلەرگە بەل شەشە كىرىسكەن. ونى كەڭەستىك ءداۋىردىڭ تالابىنا لايىقتاپ دامىتۋ جونىندە بايىپتى باعدارلامالار ازىرلەگەن.
ءوز حالقىنىڭ مۇددەسىن ءبىرىنشى كەزەككە قويا بىلگەن اسىل ازامات رەسپۋبليكادا حالىق شارۋاشىلىعىنىڭ تۇڭعىش بەسجىلدىق جوسپارى قابىلدانۋىنا دا باستاماشى بولا ءبىلىپتى. سونداي-اق ول ەل اۋماعىندا اشىلىپ جاتقان ريددەر جانە قارساقباي سەكىلدى ءوندىرىس ورىندارىنا ۇلت جاستارىن تارتۋ نيەتىمەن سول زاۋىتتاردىڭ جانىنان ەكى ايلىق كۋرستىڭ اشىلۋىنا دا قوزعاۋ سالعان.
وتىزىنشى جىلدارى قازاقستاندا تۇركسىب تەمىر جول قۇرىلىسى قارقىن العانى ءمالىم. بۇل يگىلىكتى ءىستىڭ باستاۋىندا رسفسر حالىق كوميسسارلارى كەڭەسى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى تۇرار رىسقۇلوۆ تۇرعانىمەن, اتالعان ءىستىڭ باسى-قاسىندا تىكەلەي جۇرگەن, وعان تىكەلەي جەتەكشىلىك جاساعان ۇ.ق ۇلىمبەتوۆ ەكەنىن بۇگىندە بىرەۋ بىلسە, بىرەۋ بىلە بەرمەيدى.
ءوز حالقىنىڭ ماقسات-مۇددەسىن ءبىرىنشى كەزەككە قويا بىلگەن ۇزاقباي ق ۇلىمبەتوۆتەي تۇلعالاردىڭ قىزمەتىنەن الار تاعلىم مول. وسىنداي ساباقتاستىقتىڭ ۇزىلمەۋىن كوزدەي وتىرىپ, ونى بۇگىنگى تاۋەلسىز ەل ۇرپاقتارىنىڭ بويىنا ورنىقتىرا الساق, بۇدان ەشكىم دە ۇتىلماس ەدى. اقتوبە ايماعىندا مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرى ۇزاقباي ق ۇلىمبەتوۆتىڭ ەسىمىن يەلەنگەن جاڭا مەكتەپ پەن ونىڭ الدىنا قويىلعان ەڭسەلى ەسكەرتكىش وسىنداي ويعا قالدىرادى.
تەمىر قۇسايىن, «ەگەمەن قازاقستان»
اقتوبە