قاراپايىم حالىقتىڭ قىس قامىنا ەرتە باستان كىرىسەتىنى بەلگىلى. اسىرەسە اۋىلدى جەرلەردە مال ازىعىن, وتىن-سۋ دايىنداۋ جۇمىستارى تولاستامايدى. قىلىشىن سۇيرەتىپ كەلە جاتقان قىس مەزگىلىندە بۇدان وزگە ماسەلەلەر تاعى بار. اۋىل مەن اۋىلدىڭ, قالا مەن قالانىڭ اراسىن جالعاپ جاتقان جولدىڭ جايى تۇرعىندار ءۇشىن قاي كەزدە دە ماڭىزدى.
حالىقارالىق «باتىس ەۋروپا–باتىس قىتاي» ءاۆتودالىزى جامبىل وبلىسى اۋماعىمەن وتەدى. «الماتى-تاشكەنت» تاسجولىمەن كۇن سايىن مىڭداعان جولاۋشى ءارى-بەرى قاتىنايدى. سونىمەن قاتار جەرگىلىكتى ماڭىزى بار جولداردى قىس مەزگىلىندە كۇتىپ-ۇستاۋ ماسەلەلەرى دە وزەكتى. وبلىستىق قۇرىلىس, جولاۋشىلار كولىگى جانە اۆتوموبيل جولدارى باسقارماسىنىڭ مالىمەتىنشە, بۇل ماقساتقا سوڭعى بەس جىلدا 583,2 ميلليون تەڭگە ءبولىنىپتى. ونىڭ ىشىندە اعىمداعى جىلدىڭ كۇزگى-قىسقى كۇتىپ-ۇستاۋ جۇمىستارىنا 233,5 ميلليون تەڭگە قاراستىرىلعان. جالپى, بۇگىنگى تاڭدا جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار مەن مەردىگەرلەر تاراپىنان جولداردىڭ قاۋىپتى بولىكتەرى مەن اسۋلارداعى كوكتايعاققا قارسى 17 220 توننا قۇم-تۇز ارالاس ينەرتتى ماتەريالدار دايىندالىپ, ءتيىستى جۇمىستار جۇرگىزىلۋدە. ال وبلىستا «الماتى-تاشكەنت» تاسجولىنىڭ بويىندا ورنالاسقان جۋالى اۋدانىنىڭ وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىمەن شەكتەسەر تۇسىنداعى شاقپاق اتا اسۋى مەن قورداي اۋدانىنداعى قورداي اسۋى قاۋىپتى ايماقتار سانالادى. سوندىقتان بۇگىندە ينەرتتى ماتەريالدار دايىنداۋدا وسى ەكى ايماققا باسا كوڭىل ءبولىنىپ وتىر. سونداي-اق قىس مەزگىلىندە وبلىستىق اۆتوجولداردىڭ ەڭ كۇردەلى 10 شاقىرىمىن قۇرايتىن جۋالى اۋدانىنداعى «ب.مومىش ۇلى-قىزتوعان» بولىگىنە قاردان قورعاۋشى قالقاندار وتە قاجەت. بۇل ماقساتقا بۇگىندە وبلىستىق بيۋدجەتتەن 183,0 ميلليون تەڭگە ءبولىنىپ, مەردىگەر مەكەمە انىقتالۋ ۇستىندە.
ال اۋداندارداعى جولداردىڭ دايىندىعى جانە ونى تەكسەرۋ ناتيجەلەرى قانداي؟ وبلىستىق قۇرىلىس, جولاۋشىلار كولىگى جانە اۆتوموبيل جولدارى باسقارماسىنىڭ باسشىسى ادىلەت احاتاەۆ بۇل رەتتە بايزاق جانە جامبىل اۋداندارىنىڭ دەڭگەيى جاقسى باعالانىپ وتىرعانىن جەتكىزدى. سونىمەن قاتار ت.رىسقۇلوۆ, قورداي, شۋ, جۋالى جانە مويىنقۇم اۋداندارى ورتا دەڭگەيدە بولسا, مەركى, سارىسۋ جانە تالاس اۋداندارى تومەن دەڭگەيدە بولىپ شىقتى.
الايدا بۇدان بولەك تاعى ءبىر ماسەلە بار. بۇگىندە وبلىستا ارنايى تەحنيكانىڭ سانى باس-اياعى 133 بىرلىك قانا ەكەن. بۇل قاجەتتى كولەمنىڭ 29,5 پايىزىن قۇرايدى, ءالى دە 451 دانا تەحنيكا قاجەت. باسقارما باسشىسىنىڭ ورىنباسارى باقىتجان جانىبەكوۆ بۇگىنگى تاڭدا قاجەتتى تەحنيكا الۋ ءۇشىن وبلىستىق بيۋدجەتتەن قورداي, شۋ, ت.رىسقۇلوۆ جانە جۋالى اۋداندارىنا 400 ميلليون تەڭگە بولىنگەنىن ايتتى. سونىمەن قاتار بولىنگەن قاراجاتقا جىل سوڭىنا دەيىن 19 تەحنيكا ساتىپ الىناتىن بولادى. بىراق جىل سوڭىنا دەيىن ءبىر ايدان استام عانا ۋاقىت قالدى. بۇل ورايدا تەحنيكا ساتىپ الۋ ماسەلەسى قاراشا ايىنىڭ ەكىنشى جارتىسى مەن جەلتوقسان ايىندا شەشىمىن تابا ما؟ «ول بويىنشا ءار اۋدان ءوز وتىنىمدەرىن قارجى مينيسترلىگىنە تاپسىرعان. بۇگىنگى تاڭدا قورداي اۋدانى پورتالعا شىعىپ قويدى. جەلتوقسان ايىنىڭ ىشىندە ءبارى انىقتالادى», دەدى ادىلەت احاتاەۆ.
جالپى, وبلىس اۋماعىندا 1237 شاقىرىم رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار اۆتوجولداردىڭ بويىندا كولىكتەردىڭ ۇزدىكسىز جانە قاۋىپسىز قوزعالىسىن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا تاۋلىك بويى جۇمىس ىستەيتىن ديسپەتچەرلىك قىزمەت ۇيىمداستىرىلعان. رەسپۋبليكالىق «قازاۆتوجول» اكتسيونەرلىك قوعامى جامبىل وبلىستىق فيليالىنىڭ ديرەكتورى داۋرەن توقتاروۆ تاراز قالاسىندا جانە جۋالى, جامبىل, ت.رىسقۇلوۆ, مەركى, قورداي, شۋ جانە مويىنقۇم اۋداندارىندا 10 جىلىتۋ پۋنكتى مەن 5 وندىرىستىك بازا قىس مەزگىلىنە دايىن ەكەنىن ايتىپ وتىر. سونىمەن قاتار قىس مەزگىلىندە جول قوزعالىسى قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار اۆتوجولداردىڭ بويىنا جالپى سانى 816 ۋاقىتشا جول بەلگىلەرى ورناتىلىپتى.
جامبىل وبلىسى سوڭعى جىلدارى كورشى وبلىستارمەن جول ماسەلەسىنە بايلانىستى كەلىسىمشارتتارعا قول قويۋدى ۇردىسكە اينالدىردى. قاتتى بوران سوعىپ, تابيعات توسىن مىنەز تانىتقان كەزدە قاردى تازالاپ, جولدى اشىپ بولعانشا كولىكتەر توقتاتىلاتىن. بيىلعى جىلى بۇل ماسەلە قالاي شەشىمىن تابادى؟ ونىڭ ۇستىنە الداعى قىستىڭ وڭاي بولمايتىن ءتۇرى بار. قاراشا ايىندا جاۋعان العاشقى قاردىڭ ءوزى جەرگە توڭ بولىپ قاتىپ قالدى. وبلىستىق ماڭىزداعى جولداردىڭ تالدان كولەڭكەلەنگەن بولىكتەرىنە الدەن-اق قار قاتىپ جاتىر. مۇنداي جاعداي قار ەسەلەپ جاۋاتىن الداعى ايلاردا كولىك قوزعالىسىنا كەدەرگى كەلتىرەتىنى انىق. سونىمەن قاتار وبلىستاعى كۇيىك اسۋىندا جىل سايىن جولاۋشىلاردىڭ جولدا قالۋ ماسەلەسى تۋىندايدى. بۇل جىلدا قايتالاناتىن جايت بولعاندىقتان وعان باسا نازار اۋدارىلعانى ءجون. جول جيەگىن قاردان قورعايتىن قالقان رەتىندە تال وتىرعىزۋ دا كۇن تارتىبىنەن تۇسكەن جوق.
حاميت ەسامان,
«ەگەمەن قازاقستان»
جامبىل وبلىسى