بۇگىنگى كۇنى رەسپۋبليكانىڭ قاي وڭىرىندە دە ينۆەستيتسيالىق تارتىمدىلىقتى تەرەڭدەتۋدىڭ ءرولى, ءمانى مەن مازمۇنى جوعارى. بۇل تۇرعىدا يندۋستريالدى ايماقتاردىڭ تيگىزەتىن ىقپالى مول. بۇعان دەيىنگى جاسالعان تالداۋلار مەن زەرتتەۋلەر يندۋستريالدى ايماقتار قۇرىلعان وبلىستاردا بۇل زاماناۋي قۇرىلىم ءالى قالىپتاسىپ ۇلگەرمەگەن وڭىرلەرمەن سالىستىرعاندا تارتىلعان ينۆەستيتسيا مولشەرى الدەقايدا ارتىق ەكەنىن كورسەتەدى. ەگەر وسى ايتىلعان تۇجىرىمدى اقتوبە وبلىسى مىسالىندا ودان ءارى ناقتىلاي تۇسەر بولساق, ەسەپتىك كەزەڭ ىشىندە ايماق ەكونوميكاسىن ودان ءارى دامىتۋعا تارتىلعان ينۆەستيتسيا مولشەرى -313 ميلليارد تەڭگەدەن اسىپ تۇسەدى. سالىستىرمالى تۇردە العاندا بۇل جوعارى سوما, بيىك كورسەتكىش. وسى ارقىلى اقتوبە ينۆەستيتسيا تارتۋدا رەسپۋبليكا وبلىستارى اراسىندا ەڭ الدىڭعى قاتارعا شىعىپ وتىر.
مول ينۆەستيتسيالىق قاراجات ءوز كەزەگىندە ايماقتا يندۋستريالدى-يننوۆاتسيالىق دامۋ باعدارلاماسىن جاڭا ساپالىق دەڭگەيگە كوتەرە ءبىلدى. بۇل باعىتتا اتالعان باعدارلاما شەڭبەرىندەگى ەكىنشى بەس جىلدىق ارالىعىندا الىنعان اسۋلار اۋقىمى ارشىندى. ءدال وسى تۇستا تارتىلعان ينۆەستيتسيا كولەمى -127 ميلليارد تەڭگەنى قۇراپتى. وسى ارقىلى 2000 جۋىق جاڭا جۇمىس ورنىن قۇرۋعا مۇمكىندىك تۋىپتى. ءارى جيىرماعا جۋىق جوبانىڭ تۇساۋى كەسىلىپتى.
سونداي-اق يندۋستريالاندىرۋ كارتاسى اياسىندا اتقارىلعان جوبالار كولەمى دە كوڭىلدەن شىعادى. مۇنىڭ ىشىندە «ەكسپو-2017» يننوۆاتسيالىق جوبالارىن وندىرىسكە ەنگىزۋ جونىندەگى باستامالاردىڭ ورنى ايرىقشا. وسىعان وراي وبلىستا جالپى قۇنى 43 ميلليارد تەڭگەنىڭ 18 جوباسى ىرىكتەلگەن. بۇگىنگى كۇنى ونىڭ ارقايسىسىنا قاتىستى جان-جاقتى جوبالاۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلۋدە. اتاپ ايتقاندا بۇلاردىڭ قاتارىندا ونەركاسىپ, مۇناي-گاز وندىرىستەرى جانە اۋىلشارۋاشىلىعى سالالارىندا قالدىقتاردى قايتا وڭدەۋ سەكىلدى ومىرشەڭ جوبالار جاساقتالعان.
وسىنداي جەتىستىكتەر مەن تابىستاردا اقتوبە يندۋستريالدى ايماعىنىڭ ەلەۋلى ۇلەسى بار. قازىرگى كەزدە ونىڭ قۇرىلعانىنا 2 جىل تولىپ وتىر. ءوڭىر يندۋسترياسىنىڭ ءون بويىنا قان جۇگىرتىپ وتىرعان قۇرىلىمنىڭ جالپى اۋماعى 200 گەكتاردى قۇرايدى. بۇگىنگى تاڭدا مۇندا قىزمەت جاساپ جۇرگەن كاسىپورىنداردىڭ دەنى ءوز جوبالارىن شەتەل كاپيتالى نەگىزىندە جۇزەگە اسىرۋدى. بۇلاردىڭ باسىم بولىگى بولگاريا, شۆەيتساريا, گەرمانيا جانە تۇركيا ەلدەرىنىڭ جوبالارى.
– يندۋستريالدى ايماقتىڭ اتقارار قىزمەتى سان-سالالى. ونىڭ اياسى قوماقتى ينۆەستيتسيا قۇيا الاتىن وتاندىق جانە شەت ەلدىك كاسىپورىنداردى ايماق اۋماعىنا ورنالاستىرۋمەن شەكتەلمەيدى. بۇعان قوسا ءبىز وسى ارقىلى وڭىردەگى سالىقتىق بازانىڭ كولەمىن ودان ءارى كەڭەيتۋ شارالارىن بەلگىلەپ وتىرمىز. ال تۇپكى ماقسات –جاڭا جۇمىس ورىندارىن اشۋدى ودان ءارى جالعاستىرۋ بولىپ قالا بەرمەك, -دەدى بىزگە وسى ماتەريالدى گازەت وندىرىسىنە ازىرلەۋ بارىسىندا اقتوبە وبلىستىق ەكونوميكالىق جانە بيۋدجەتتىك جوسپارلاۋ باسقارماسىنىڭ باسشىسى ولجاس سماعۇلوۆ.
ءسوز سوڭىندا اقتوبە يندۋستريالدى ايماعىنىڭ كەلەشەگى تۋرالى ەكى-ءۇش اۋىز ءسوز قوسقاندى ءجون كورەمىز. بۇل ءبىرىنشى كەزەكتە يندۋسريالدى-يننوۆاتسيالىق تۇرعىدان دامۋدىڭ تاپتىرماس تەتىگى. تاپتىرماس مۇمكىندىگى. ءارى يندۋسريالدى ايماق ءوڭىر ەكونوميكاسىنىڭ تامىر سوعىسىن رەتكە كەلتىرە الاتىن بورومەتر. بۇل قۇرىلىم تولىق قايتارىممەن جۇمىس ىستەگەن جاعدايدا وڭىردەگى تابىستار مەن جەتىستىكتەر تىزبەگى دە وسە تۇسپەك. سونىمەن بىرگە يندۋستريالاندىرۋ مۇددەسىن كوزدەيتىن قۇرىلىم الەمدىك ولشەمدەر مەن تالاپتارعا ساي ءوندىرىستىڭ ءورىسىن اشۋدىڭ ومىرشەڭ ءتاسىلى. بيىل اقتوبە يندۋسريالدى ايماعىنىڭ يگەرىلۋ كورسەتكىشى 50 پايىزدىق مولشەردى قۇرادى. ونىڭ قۇرىلعان ەكى جىلدىق مەرزىمىنە شاققاندا مۇنىڭ ءوزى قاناعات تۇتۋعا تۇراتىنداي كورسەتكىش. ويتكەنى ورىس حالقى ورىندى ايتقانداي موسكۆا بىردەن تۇرعىزىلماعان.
ەكىنشى ءبىر قىرىنان قاراستىرعاندا ايماقتىڭ ايتا قالارلىقتاي مول الەۋەتى قازىرگى كۇنى تولىق پايدالانىلماي تۇرعانى دا ايقىن كورىنەدى. الايدا الداعى جىلى وسى ولقىلىقتىڭ ورنى تولىعاتىن ءتۇرى بار. وسى كەزدە مۇندا تاعى دا ون كاسىپورىن ءوز جۇمىسىن باستايدى دەپ كۇتىلۋدى. سول ۋاقىتا اقتوبە يندۋستريالدى ايماعىنىڭ يگەرىلۋ كورسەتكىشىنىڭ شامامەن 75-80 پايىزعا دەيىن كوتەرۋگە مۇمكىندىكتەر تۋاتىنى انىق.
تەمىر قۇسايىن,
«ەگەمەن قازاقستان».
سۋرەتتە: اقتوبە يندۋستريالدى ايماعىنان كورىنىس