«جىر تۇنعان كوكپەكتىنىڭ جاعاسىندا»

قارا ءسوزدىڭ زەرگەرىنە ار­نال­عان مەرەيتويلىق شارالار لەگى كوكپەكتى اۋىلىنداعى تاري­حي ولكەتانۋ مۋزەيىنەن باستالدى. تۇلعا قۇرمەتىنە ارنايى اشىلعان زالدا اقىننىڭ جازعان حاتتارى, ماقالالارى, كىتاپتارى, ايتىستارىنان ۇزىندىلەر, ۇستاعان دومبىرا­سى, ۇيدەگى ساعاتى, ۇزىن سا­نى 300-گە جۋىق جادىگەر ورىن الىپتى. مۋزەيدىڭ قور ساق­تاۋشىسى كلارا سمايىلوۆا وسىن­داي قۇندى دۇنيەلەردىڭ جيناقتالۋىنا ايتىسكەردىڭ ۇلى قالباي مەن كەلىنى ءۇمىت كوپ كومەك كورسەتكەنىن ايتادى.

بۇدان كەيىن اقىنىن ارداق­تاعان جۇرت ق.التىنباەۆ اتىن­داعى مادەنيەت ءۇيىنىڭ الدىنا جيىلىپ, مەرەيتوي يەسىنىڭ كەۋ­دە ءمۇسىنىنىڭ اشىلۋ سالتاناتىن تاماشالادى. وسى جەردە ءبىر توپ ايتىسكەردى باستاپ كەلگەن ءجۇرسىن ەرمان, اقىننىڭ شا­كىرتى, سەمەيدەگى حالىقتىق اقىندار ورتالىعىنىڭ جەتەك­شىسى دامەش ومارباەۆا سىندى تۇلعانىڭ كوزىن كورگەن قوناقتار ايتىستىڭ بايتەرەگى جايىنداعى تۇشىمدى ەستەلىك­تەرىن ورتاعا سالدى. كوكپەكتى اۋدانىنىڭ اكىمى راميل سا­عان­دىقوۆ تاعىلىمدى شارا ەل­باسىنىڭ «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسى اياسىندا اتالىپ ءوتىپ جاتقانىن تىلگە تيەك ەتتى. ۇلى قالباي اكەسىنىڭ كوكپەكتى توپىراعىنداعى ەڭبەك­تەرىنە كەڭىنەن توقتالىپ, اۋەلدە اۋدان­­داعى قازاق ءتىلى قوعامىن باس­قارىپ, جەر-سۋ اتاۋلارىن وزگەرتۋگە ۇلەس قوسقانىن, 1994 جىلدان باستاپ شەجىرەگە, تاريحقا بەت بۇرىپ, تالاي جەرگە قىزمەتكە شاقىرسا دا باس تارتىپ, ەلدەن كىندىك ۇزبەگەنىن ايتتى.

ايتىسكەردىڭ تويى اي­تىس­­سىز وتكەن بە؟ ءتۇس اۋا اي­تىس­سۇيەر قاۋىم رينات زايىتوۆ, رۇستەم قايىرتاي ۇلى, اسپان­بەك شۇعاتاەۆ, وڭعار قاب­دەنوۆ باستاعان ازۋلى اقىن­دار مەن سەرىك قۋانعان, مانار­بەك ساتىپالدى, مارات احمە­توۆ, توبا وتەپباەۆ, جاس­ۇلان ماقاەۆ قوستاعان جاس اقىنداردىڭ ونە­رىن تاماشالادى. «جىر تۇن­عان كوكپەكتىنىڭ جاعاسىندا» ات­تى بەس ساعاتقا سوزىلعان ءسوز دودا­سىنىڭ اقتىق سىنىنا جۇرت الدىن الا بولجاعانداي, 4 اقىن (رينات زايىتوۆ-سەرىك قۋانعان, رۇستەم قايىرتاي ۇلى- اسپان­بەك شۇعاتاەۆ) سۋىرىلىپ شىق­قانىمەن, سۋپەرفينال بولاتىنىن ەشكىم دە كۇتكەن جوق ەدى. «قۋىرداقتىڭ كوكەسىن تۇيە سويعاندا كورەسىڭ» دەمەكشى, سۋپەرفينالعا اقسۋاتتىڭ تۋماسى رۇستەم مەن اياگوزدىڭ جۇيرىگى رينات شىعىپ, ەجەلگى قارسىلاستار ەلدىڭ ايىزىن قاندىرعان ايتىس جاسادى.

ء«بىر كەزدە ايتىستى ولتىر­مەۋ­گە, ءوزىنىڭ بويىنداعى قانىن قۇيعان, قاليحان اقساقالدىڭ قاي جەرى كەم, ەلى ءۇشىن حاس باتىردان جانىن قيعان» دەپ ءسوز ساباقتاعان رۇستەم قايىر­تاي ۇلى مەرەيتوي يەسىنىڭ ەل­ بىلمەيتىن قىرلارى مەن سىر­­لارىنا تەرەڭنەن ءۇڭىلىپ, ايتىسقا تاس ءتۇيىن كەلگەندىگىن انىق اڭعارتتى.

«قاليحان دە­گەن اۋەلى, ءالي­­حان دەگەن بالا ەدى» دەپ جىر تولعاعان اتاق­تى قارسى­لاسى ايتىستاعى ءىزباسا­رى­نىڭ قارىمىنا ءسۇيسى­نىپ: «قابان­بايد­اي اتقا قونساڭ راسىندا, بورانبايداي قولداپ جۇ­رەم قاسىڭدا» دەپ اعالىق قام­قور­لىعىن تانىتقانىمەن, قا­­­­زى­لار القاسى باس جۇلدەگە رينات زايىتوۆ لايىق دەپ شە­شىم قابىلدادى. وسىلايشا, ءبىرىنشى ورىندى 12 جاسىندا اقىننان باتا العان رۇستەم قايىرتاي ۇلى ەنشىلەسە, ەكىنشى ورىن اسپانبەك شۇعاتاەۆقا, ءۇشىنشى ورىن سەرىك قۋانعانعا بۇيىردى. كوكپەكتىلىك جاس اقىن جاسۇلان ماقاەۆ اۋدان اكىمىنىڭ ارنايى جۇلدەسىمەن ماراپاتتالدى.

ازامات قاسىم,

«ەگەمەن قازاقستان»

شىعىس قازاقستان وبلىسى,

كوكپەكتى اۋدانى

سۋرەتتى تۇسىرگەن اۆتور