ماحامبەت اتىنداعى اتىراۋ وبلىستىق قازاق دراما تەاترى ىرگەتاسى قالانعان 1938 جىلدان باستاپ بۇگىنگە دەيىنگى ارالىقتا 600-گە جۋىق پەسانى ساحنالادى. كەلەر جىلى 80 جىلدىق مەرەيتويى بولاتىن تەاتر ۇجىمى تەك اتىراۋلىقتارعا عانا ەمەس, ەلىمىزدىڭ ءار تۇكپىرىندەگى, ءتىپتى شەتەلدەردەگى كورەرمەنگە ونەرلەرىن كورسەتىپ كەلەدى. بۇعان دەيىن ماسكەۋدەگى مودەرن تەاترىنا بارىپ, تۇڭعىش رەت قازاق تىلىندە سپەكتاكل قويعان اتىراۋلىق ارتىستەر ودان كەيىنگى ساپاردى ماكەدونيادا جالعاستىرعان ەدى. ەندى تۇركيانىڭ تورىندە ەكى بىردەي قويىلىمدى كورەرمەن نازارىنا ۇسىنىپ وتىر.
تەاتر ۇجىمى الدىمەن انكاراداعى بيلكەنت حالىقارالىق زەرتحانالىق مەكتەبىندە بەلگىلى جازۋشى-دراماتۋرگ, قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى راحىمجان وتارباەۆتىڭ «جاسىن عۇمىر» زاماناۋي قويىلىمىن ساحنالادى. بۇل كەزدەيسوقتىق ەمەس. تاعدىرى سپەكتاكلگە ارقاۋ بولعان سۇلەيمەن اقدراشەۆ وسى مەكتەپتە ءبىلىم العان. ءتورتىنشى سىنىپتان باستاپ تۇركيا مەكتەبىندە وقىپ, كەيىن وسى ەلدەگى جانە انگلياداعى ۋنيۆەرسيتەتتەردە ءبىلىمىن جەتىلدىرگەن سۇلەيمەن 25 جىل عانا عۇمىر كەشتى. بىراق كوپ نارسەگە ۇلگەرىپ كەتتى. «دۇنيەنى جاقسىلىق قۇتقارادى» – دەيدى قويىلىمدا سۇلەيمەننىڭ اجەسى. اتا-اناسى مەن اجەسىنىڭ مەيىرىم شۋاعىنا شومىلىپ وسسە دە, ءوز باسىنان كۇللى ادامزاتتىڭ تاعدىرىن بيىك قويعان, جاستايىنان اۋىر دەرتكە شالدىقسا دا, ءومىردى وزگەرتكىسى كەلگەن, ىزگىلىك شىراعىن ءار جاننىڭ كەۋدەسىنە جاعىپ كەتۋگە اسىققان ورىمدەي جاستىڭ ارزۋ-ارمانى كورەرمەندى بەيجاي قالدىرمايدى.
پەسانىڭ اۆتورى, تەاتردىڭ كوركەمدىك جەتەكشىسى راحىمجان وتارباەۆ: «زاماناۋي تاقىرىپتا ءبىر دۇنيە جازۋ كوپتەن ويىمدا جۇرگەن ەدى, – دەيدى. – كەشەگى توقسانىنشى جىلدارداعى بيزنەس الەمىنىڭ كورگەن قيىندىقتارى, جەتكەن جەتىستىكتەرى جونىندە جاڭا وي ايتقىم كەلدى. سۇلەيمەندى ءوزىم كورگەن جوقپىن, بىراق ومىردەن ءوتىپ كەتكەننەن كەيىن كوپ ەستىدىم. جاس ازاماتتىڭ, بولاشاق ۇلكەن تۇلعانىڭ جيىرمادان ەندى اسقان جاسىندا بەس مىڭ ادامدى جۇمىسپەن قامتىعان ۇلكەن كاسىپورىندى باسقارعانىنىڭ ءوزى كوپ نارسەدەن حابار بەرگەندەي بولدى. شەتەلدەن وقىپ, كورىپ كەلگەن تاجىريبەسىن تۋعان جەرىنىڭ يگىلىگىنە ارناۋعا اسىققانى تاعى بار. كىشىپەيىلدىلىگىن, ادامدىعىن قاراۋىندا ىستەگەندەر اۋەزە قىلىپ ايتادى. اكەسى يبراگيم اقدراشەۆ تا ەلگە بەلگىلى ازامات. قانشاما بولسام, تولسام دەگەن جاستار وسىلاي وكىندىرىپ كەتىپ جاتىر. شەتەلدەن وقىپ كەلگەن قانشاما جاس بۋىننىڭ ارقايسىسىنىڭ وزىندىك تاعدىرى بار. وسىلاردى ورتاق وبراز قىلىپ الدىم», دەيدى.
سپەكتاكلگە سۇلەيمەننىڭ تۇركياداعى دوستارى مەن ۇستازدارى ارنايى كەلدى. فرانتسۋز تىلىنەن ساباق بەرگەن مۇعالىمى شاديە ءتۇلۇ «ساباقتى مەن ايتايىنشى» دەپ ۇنەمى قولىن كوتەرىپ وتىراتىن ەلگەزەك قازاق بالاسىنىڭ كەيپى ەسىندە قالعانىن ايتادى. «تۇسىنبەي قالعانىن سۇراۋدان يمەنبەيتىن. بىلگىسى كەلىپ تۇراتىن. مۇعالىمدەرى سۇلەيمەننىڭ وسى قاسيەتىن جوعارى باعالايتىن ەدى. ومىردەن وتكەنى جايلى الەۋمەتتىك جەلىدەن وقىپ, قايعىرىپ قالدىق. وتە وكىنىشتى جايت. قويىلىمدى كورىپ وتىرىپ, اقىلدى وقۋشىممەن ءبىر ساتكە بولسا دا قاۋىشقانداي اسەردە بولدىم. دۇنيەدە جاقسىلىق ۇمىتىلمايدى, جاقسى ادامداردىڭ اتى وشپەيدى. وسىنداي جاس عۇمىردىڭ ۇزىلگەنىنە قايعىرىپ, ونەر تۋىندىسىنا ارقاۋ ەتكەندەرىڭىزگە ءتانتى بولدىم», دەدى ول.
«جاسىن عۇمىردى» انكاراداعى گازي ۋنيۆەرسيتەتىندە قازاق ادەبيەتىنەن ءدارىس بەرەتىن اكادەميك ءجاميلا كىنادجى دا تاماشالادى. «تۇركيا مەن قازاقستان اراسىنداعى ادەبي-مادەني بايلانىستاردىڭ تامىرى جىل ساناپ تەرەڭدەپ كەلەدى, – دەيدى جاس عالىم. – قازاق ادەبيەتىنىڭ شوقتىعى بيىك تۇلعالارىنىڭ شىعارمالارى تۇرىك تىلىنە اۋدارىلدى. قازاقتىڭ ۇلتتىق بەينەسىن كوركەم ادەبيەتىنەن دە, تەاترداعى قويىلىمداردان دا انىق اڭعارۋعا بولادى. بۇگىنگى سپەكتاكلدەن بولاشاعىنان زور ءۇمىت كۇتتىرگەن جاس ازاماتتىڭ تاعدىرىن, بيزنەس الەمىندەگى ىشكى قايشىلىقتار مەن كەلىسىمدەردى كوردىك».
ماحامبەت اتىنداعى اتىراۋ وبلىستىق قازاق دراما تەاترىنىڭ جاس تا تالانتتى رەجيسسەرى جانات تەلتاەۆتىڭ قولتاڭباسى ول ساحنالاعان ءار قويىلىمنان انىق كورىنىس تابادى. بۇل جولى دا سولاي بولدى. سۋرەتشى تەمىربەك مۇقتاروۆتىڭ, سۇلەيمەن رولىندە ويناعان نۇربەك سەزحان, باستى رولدەردەگى ءسابيت قوجابەكوۆ, گاۋھار قابيەۆا جانە سۇلەيمەننىڭ بالا كەزىن شەبەر كورسەتە بىلگەن نۇرجان باقىتجان ۇلىنىڭ اكتەرلىك ويىندارى تۇركيالىق كورەرمەندى دە ءتانتى قىلدى.
ايتا كەتەيىك, اتىراۋ تەاترىنىڭ ونەر ساپارىنا قازاقستاننىڭ تۇركياداعى ەلشىلىگىندە ديپلوماتيالىق قىزمەتتە جۇرگەن مالىك وتارباەۆتىڭ قوسقان ۇلەسى زور. قازاق تىلىندە قويىلعان سپەكتاكلدەردىڭ تۇرىكشە نۇسقاسى ارنايى ەكران ارقىلى كورسەتىلىپ وتىردى.
سونداي-اق تەاتر تۇركيانىڭ افشين قالاسىندا مالىك وتارباەۆتىڭ دراماتۋرگياداعى العاشقى ىزدەنىسى – «باياندى باق» پەساسىن قويدى. ەلباسىنىڭ «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلامالىق ماقالاسى اياسىنداعى «جاھانداعى قازاقستاندىق مادەنيەت» جوباسى بويىنشا جولعا شىققان اتىراۋ تەاترى ءبىر اپتا بويى تۇركيا قالالارىندا ونەر كورسەتەدى.
باقىتگۇل باباش, «ەگەمەن قازاقستان» – انكارادان (تۇركيا)