قايرات ءابدىراحمانوۆ جۇمىس ساپارىمەن لوندونعا باردى

فورين-وفيستەگى كەزدەسۋ بارىسىندا قازاقستان ءسىم باسشىسى مەن ونىڭ ارىپتەسى بوريس دجونسون قازاق-بريتان ستراتەگيالىق ديالوگىنىڭ كەزەكتى وتىرىسىن وتكىزدى. ق. ءابدىراحمانوۆتىڭ ايتۋىنشا, قازاق-بريتان ديپلوماتيالىق ىنتىماقتاستىعىنىڭ ورناتىلۋىنان بەرى 25 جىل بويى ۇلىبريتانيا قازاقستاندىق ەكونوميكا مەن ادامي الەۋەتتىڭ دامۋىندا ماڭىزدى ءرول اتقارىپ وتىر. ەل قازاقستاندىق ەكونوميكاداعى ەڭ ءىرى ينۆەستورلاردىڭ التىلىعىنا كىرەدى (12 ملرد. دولل. استام ينۆەستيتسيالار سالىنعان) جانە قازاقستاننىڭ ەڭ ءىرى ساۋدا ارىپتەستەرىنىڭ ءبىرى (2016 جىلى ەكىجاقتى ساۋدا اينالىمىنىڭ كولەمى 1,2 ملرد. دولل. قۇرادى, 2017 جىلدىڭ 9 ايى بويىنشا 1 ملرد. دوللارعا جۋىقتادى) بولىپ تابىلادى. بۇگىنگى كۇنى بريتاندىق تاجىريبە «استانا» حالىقارالىق قارجى ورتالىعىن قۇرۋدا بەلسەندى تۇردە قولدانىلۋدا. مىڭداعان قازاقستاندىق ستۋدەنتتەر, سونىڭ ىشىندە «بولاشاق» باعدارلاماسىنىڭ ستيپەندياتتارى جىل سايىن بريتاندىق جوعارى وقۋ ورىندارىندا ءبىلىم الۋدا.

بۇگىنگىدە قازاقستاننىڭ ەكونوميكالىق ديپلوماتياسى ءبىرىنشى كەزەكتە پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ء«ۇشىنشى جاڭعىرتۋ – قازاقستاننىڭ جاھاندىق باسەكەگە قابىلەتتىلىگى» جولداۋىن ىسكە اسىرۋعا, سونىڭ ىشىندە ەكونوميكانى تەحنولوگيالىق تۇرعىدا قايتا قارۋلاندىرۋعا باعىتتالعان. ونى جاقىن ارادا وتەتىن ەكىجاقتى ۇكىمەتارالىق كوميسسيا مەن ىسكەر توبىنىڭ وتىرىستارى, ءسىم, «سامۇرىق-قازىنا» ۇاق, احقو, «قازاقستان ينۆەست» ۇلتتىق كومپانياسى جەلىلەرى بويىنشا ءىس-شارالار كوزدەپ وتىر.

تاراپتاردىڭ پىكىرىنشە, ترانسەۋرازيالىق كولىكتىڭ دالىزدەردى دامىتۋ مەن زاماناۋي كەزەڭدە ۇلى جىبەك جولىن قايتا قۇرۋ ىنتىماقتاستىقتىڭ پەرسپەكتيۆالىق باعىتىنا اينالۋى قاجەت. بۇعان جاقسى ۇلگى رەتىندە وسى جىلدىڭ قاڭتارىندا قىتاي مەن ۇلىبريتانيا اراسىنداعى تىكەلەي, سونىڭ ىشىندە قازاقستان اۋماعىن كەشىپ وتەتىن, كونتەينەرلىك پويىزدىڭ ىسكە قوسىلۋىن جاتقىزۋعا بولادى.

ب. دجونسون قازاقستاننىڭ ۇلىبريتانيا ءۇشىن ۇلكەن ماڭىزدىلىعىن اتاپ ءوتىپ, لوندوننىڭ استانامەن جان-جاقتى ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋعا نيەتىن ءبىلدىردى.

سونىمەن قاتار, ق. ءابدىراحمانوۆ پەن ب. دجونسون جاھاندىق كۇن تارتىبىندەگى وزەكتى ماسەلەلەردى تالقىلادى, ونىڭ ىشىندە قازاقستاننىڭ 2018 جىلعى قاڭتارداعى بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىندەگى توراعالىعى, سيرياداعى احۋالدى رەتتەۋ جونىندەگى استانا پروتسەسى, اۋعانستانداعى جاعداي, ۋكراينا جونىندەگى مينسك كەلىسىمدەرىن جۇزەگە اسىرۋ, تەرروريزمگە قارسى ارەكەت, جاپپاي قىرىپ-جويۋ قارۋىن تاراتپاۋ, ورتالىق ازياداعى وڭىرلىك ىنتىماقتاستىق جانە ت.ب.

«قازاقستان بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنە توراعالىق ەتەتىن ورتالىق ازيانىڭ تۇڭعىش ەلى بولادى. جاھاندىق قاۋىپسىزدىك سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى ودان ءارى جالعاستىرۋعا ءۇمىتتىمىز», - دەدى بريتاندىق مينيستر.

ەكىجاقتى جوعارعى دەڭگەيدەگى بايلانىستارعا ەرەكشە نازار اۋدارىلدى. 2016 جىلعى حانچجوۋداعى (قحر) «ۇلكەن جيىرمالىق» (G20) ءسامميتى اياسىندا پرەزيدەنت ن. نازارباەۆتىڭ ۇلىبريتانيا پرەمەر-ءمينيسترى تەرەزا مەيمەن كەزدەسۋى ەكى ەل كوشباسشىلارىنىڭ ستراتەگيالىق ارىپتەستىككە قولداۋ كورسەتۋىنىڭ ايقىن دالەلى بولىپ تابىلادى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ 2015 جىلعى قاراشادا لوندونعا رەسمي ساپارى ەكى ەل اراسىنداعى ەكونوميكالىق جانە ساياسي ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋعا ەلەۋلى سەرپىن بەردى. ونىڭ باراسىندا 12 ملرد. دوللاردان اسا سوماعا ءىرى كەلىسىمدەرگە قول قويىلدى.

ق.ءابدىراحمانوۆ قازاقستاندا جوعارى تەحنولوگيالىق جوبانى پىسىقتاعان بريتاندىق «Metalysis», جانە احقو-مەن بەلسەندى ىنتىماقتاسىپ جاتقان «TheCityUK» كومپانيالارىنىڭ باسشىلىعىمەن, سونداي-اق 2016 جىلعى قازاقستانعا ساپارىن جىلى ەسكە العان «Financial Times» گازەتىنىڭ باس رەداكتورى لايونەل باربەرمەن دە سول كۇنى كەزدەسۋلەر وتكىزدى.

سونىمەن قاتار, سىرتقى ساياسات ۆەدومستۆوسىنىڭ باسشىسى حالىقارالىق قاتىناستار بويىنشا ەۋرازيالىق كەڭەستىڭ (حقەك) قامقورشىلىق كەڭەسىنىڭ جىل سايىنعى وتىرىسىنا قاتىستى. 2014 جىلى قۇرىلعان كەڭەس ورتالىق ازيا مەملەكەتتەرىنىڭ دامۋ ماسەلەلەرىن جانە ولاردىڭ ەۋروپالىق ەلدەرمەن قاتىناستارىن زەرتتەۋگە مامانداندىرىلعان تاۋەلسىز تالدامالىق ورتالىق بولىپ تابىلادى. حقەك قاجەت ەتىلەتىن «اقىل ورتالىعى» بەدەلىنە يە, ونىڭ ساراپتامالىق باعالارىنا باتىس ەلدەرىنىڭ ورتالىق ازيا اۋماعى بويىنشا مەملەكەتتىك ساياسات پەن ەكونوميكالىق جوبالارعا اسەر ەتەتىن قۇرىلىمداردا قۇلاق اسادى. اتاقتى ساياساتكەرلەر مەن ديپلوماتتار, ەۋروپالىق ەلدەردىڭ بۇرىنعى مەملەكەت جانە ۇكىمەت باسشىلارى, ەۋروپا مەن ورتالىق ازيا بايلانىستارىن نىعايتۋعا قولداۋ بىلدىرەتىن عالىمدار مەن ساراپشىلار حقەك قامقورشىلىق كەڭەسىنىڭ مۇشەلەرى بولىپ تابىلادى.

ق. ءابدىراحمانوۆتىڭ بەدەلدى اۋديتوريا الدىندا سويلەگەن سوزىندە اتاپ وتىلگەندەي, «قازاقستان ينۆەستيتسيالىق كليماتتى ودان ءارى جەتىلدىرۋدە ايتارلىقتاي جۇمىس اتقارۋدا, جانە ءبىز ەۋروپالىق, ونىڭ ىشىندە بريتاندىق كومپانيالارمەن ينۆەستيتسيالىق ىنتىماقتاستىقتى كەڭەيتۋگە مۇددەلىمىز». وسى جىلى دۇنيەجۇزىلىك بانكىنىڭ «Doing Business» رەيتينگىندە قازاقستاننىڭ 36 ورىنعا يەلەنگەنى, بۇل رەتتە ەلىمىزدىڭ ەكونوميكاسىنداعى تاۋار اينالىمى مەن ينۆەستيتسيالاردىڭ ورتا شامامەن 50 پايىزىنا دەيىن قامتاماسىز ەتەتىن ەۋروپالىق وداق قازاقستاننىڭ ءىرى ساۋدا-ەكونوميكالىق ارىپتەسى مەن ينۆەستورى بولىپ تابىلاتىنى باسىپ ايتىلدى. وتىرىس بارىسىندا قازاقستان مەن ورتالىق ازيا ەلدەرىنىڭ ەۋروپامەن قاتىناستارىن ودان ءارى دامىتۋعا تۇجىرىمدامالىق تاسىلدەرى, كولىك, لوگيستيكا, ەنەرگەتيكا, قارجىلىق تەحنولوگيالار سالالارىنداعى ىنتىماقتاستىق باعىتتارى قاراستىرىلدى. ەۋرازيانىڭ ورتاسىنداعى قازاقستاننىڭ ەرەكشە گەوەكونوميكالىق ورنالاسۋى, ونىڭ ءوز ترانزيتتىك الەۋەتىن دامىتۋ بويىنشا جۇيەلى كۇش-جىگەرلەرى مەن بەلدەۋ مەن جول باعدارلاماسىن تابىستى ىسكە اسىرۋ ءۇشىن ەلدىڭ ماڭىزدى ءرولى اتاپ ءوتىلدى.

قر سىرتقى ىستەر ءمينيسترىنىڭ لوندونعا ەكى كۇندىك ساپارىنىڭ باعدارلاماسى 21 قاراشادا جالعاسادى.