تالانتتى ديريجەرلەردىڭ ءبىرى ەرلان داۋرەنبەكوۆپەن سۇحبات.
– ەرلان نۇرعالي ۇلى, ەڭ الدىمەن, ءسىزدى ءشامشى قالداياقوۆ اتىنداعى وڭتۇستىك قازاقستان وبلىستىق فيلارمونياسىنىڭ قۇرامىنداعى «سۇگىر» اتىنداعى ۇلت-اسپاپتار وركەسترىنىڭ 15 جىلدىق مەرەيتويىمەن قۇتتىقتايمىز! اڭگىمەنى ءسىزدىڭ وسى وركەسترگە كەلۋىڭىزدەن باستاساق. قاي جىلى, كىمنىڭ شاقىرتۋىمەن كەلدىڭىز؟ جالپى, بۇل وركەستر كىمنىڭ ىقپالىمەن قۇرىلعان, كىمدەر باسشىلىق جاساعان, قانداي ونەر ۇجىمدارىمەن جانە ونەر ادامدارىمەن شىعارماشىلىق بايلانىس جاساعان, وسى جونىندە قىسقاشا ايتىپ بەرسەڭىز.
– وركەستر 2002 جىلى سول كەزدەگى وسى وبلىس اكىمى, ونەر جاناشىرى بەردىبەك ساپارباەۆتىڭ تىكەلەي قولداۋىمەن قۇرىلعان. 2009 جىلى وركەسترگە دارىندى كۇيشى, تەرىسكەيدىڭ تۋماسى سۇگىر ءالى ۇلىنىڭ ەسىمى بەرىلگەن. دالانىڭ دارابوز دارىنىنىڭ ەسىمىن اماناتتاپ العان ونەر ۇجىمىنىڭ ەڭ العاشقى باس ديريجەرى مۇسا جارقىنبەك بولعان, ول كىسىنىڭ كومەكشىسى بولىپ مۇقتار قۋاندىق قىزمەت اتقارعان. مۇسا اعامىز ومىردەن وزعان سوڭ باس ديريجەر بولىپ ەسىركەپ جولداسوۆ تاعايىندالعان. ەسىركەپ اعامىزدان سوڭ ماعان دەيىن عاليا جومارتوۆا ديريجەر بولىپ وركەستردىڭ بيىك شىڭعا شىعۋى ءۇشىن بارىن سالىپ قىزمەت اتقارعان. مىنە, ەسىمىن ەل بىلەتىن وسى اعا-اپكەلەرىمىزدەن سوڭ ونەر ۇجىمىنا باس ديريجەر بولىپ مەن كەلدىم. جاڭاعى ەسىمدەرى اتالعان كىسىلەر ىرگەتاسىن قالاپ كەتكەن قاسيەتتى ونەر ۇجىمىنىڭ ەندىگى ورلەۋى – مەن ءۇشىن ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىك. ءبىزدىڭ وركەستر بيىل «قۇرمانعازى» اتىنداعى اكادەميالىق ۇلت-اسپاپتار وركەسترىمەن بىرلەسىپ ءبىرشاما جۇمىس ىستەدى. اتاپ ايتقاندا, «قۇرمانعازى» وركەسترىنىڭ باس ديريجەرى ارمان جۇدەباەۆ ءبىزدىڭ ونەرپازدارمەن ءبىر اپتاداي جۇمىس ىستەپ, شەبەرلىك سىنىبىن وتكىزدى. جانە ءبىزدىڭ وركەسترمەن بىرگە بيبىگۇل تولەگەنوۆا, نۇرعالي ءنۇسىپجانوۆ, نۇرجامال ۇسەنباەۆا, مايرا مۇحامەدقىزى, تالعات كۇزەنباەۆ سەكىلدى ونەر ساڭلاقتارى ءان شىرقاعان.
– قازىرگى ۋاقىتتا وركەستردىڭ قۇرامىندا قانشا ءارتىس قىزمەت ەتەدى جانە ولاردىڭ كاسىبي بىلىكتىلىگى قانداي؟
– وركەستر قۇرامىندا 47 ءارتىس بار. بارلىعى دەرلىك ءوز ءىسىنىڭ ناعىز ماماندارى, ونەردىڭ بيىك شىڭىن ماقسات ەتكەن ونەرپازدار. بۇل ارتىستەردىڭ 65 پايىزى جوعارى ءبىلىمدى, قالعان 35 پايىزى ورتا ءبىلىمدى جاندار. ولاردىڭ ىشىندە قۇرمانعازى اتىنداعى كونسەرۆاتوريانىڭ, «ونەر» اكادەمياسىنىڭ جانە وبلىس ورتالىعىنداعى م.اۋەزوۆ اتىنداعى وقمۋ-دىڭ جانە وبلىستىق ساز كوللەدجىنىڭ تۇلەكتەرى بار.
– كەز-كەلگەن ونەر ۇجىمىنىڭ ەرەكشەلىگى - ونىڭ رەپەرتۋارىنىڭ باي بولۋىندا. ۇلتتىق ونەر مەن زاماناۋي مۋزىكانى ۇشتاستىرىپ ەرەكشەلەنىپ جۇرگەن وركەستردىڭ قورجىنىندا قانشا شىعارما بار؟
– ءبىزدىڭ باستى ەرەكشەلىگىمىز – وركەسترگە اتى اماناتتالعان سۇگىر ءالى ۇلىنىڭ, تولەگەن مومبەكوۆتىڭ كۇيلەرىن ورىندايمىز. بۇل باسقا كومپوزيتورلاردىڭ كۇيلەرى, شىعارمالارى ورىندالمايدى دەگەن ءسوز ەمەس. ءبىزدىڭ شىعارماشىلىق قورجىنىمىزدا تاتتىمبەتتىڭ, قۇرمانعازىنىڭ, داۋلەتكەرەيدىڭ كۇيلەرىمەن قاتار, قازاق دالاسىنداعى ساڭلاق سازگەرلەردىڭ اندەرى دە بار. سونىمەن قاتار شەتەل كومپوزيتورلارى موتسارت, شتراۋستاردىڭ دا شىعارمالارى ورىندالادى. ءسوزىمنىڭ باسىندا ايتقانداي, ءبىزدىڭ باستى ماقساتىمىز – قاراتاۋ ءوڭىرىنىڭ كۇيلەرىن ناسيحاتتاۋ. رەپەرتۋارى جاعىنان 500-گە تارتا شىعارما بار. بۇل – 15 جىلدىق تاريحى بار ونەر ۇجىمى ءۇشىن ۇلكەن مارتەبە.
– ديريجەر ماماندىعىنا كەلۋىڭىزگە نە سەبەپ بولدى؟ جالپى بۇل ونەردىڭ قۇپياسى, ارتىقشىلىعى, ەرەكشەلىگى جونىندە ايتىپ بەرسەڭىز.
– 1993 جىلى قاراعاندى قالاسىنداعى تاتتىمبەت اتىنداعى ساز كوللەدجىنە وقۋعا ءتۇستىم. وسى كوللەدجدە جۇرگەنىمدە ەڭ العاش كسرو حالىق ءارتىسى, پروفەسسور شامعون قاجىعاليەۆتىڭ تاتتىمبەت اتىنداعى اكادەميالىق ۇلت-اسپاپتار وركەسترىمەن وتكىزگەن كونتسەرتىنە قاتىسىپ, ول كىسىنىڭ وركەسترمەن جۇمىس جاساۋ شەبەرلىگىنە ءسۇيسىنىپ, ديريجەرلىك ماماندىققا دەگەن قىزىعۋشىلىعىم وياندى. سول كىسىنى ۇلگى تۇتىپ, ەلىكتەپ ءوستىم. وسى كوللەدجدە ديريجەر ماماندىعى بويىنشا حايرۋللين مۇرات, شوقانباەۆ ءابىلتاي اعامىزدان جانە قازىرگى تاڭداعى تاتتىمبەت اتىنداعى اكادەميالىق ۇلت-اسپاپتار وركەسترىنىڭ باس ديريجەرى دۇيسەن ۇكىباي اعالارىمىزدان ءدارىس الدىم. سودان كەيىن الماتى قالاسىنداعى كونسەرۆاتورياعا وقۋعا ءتۇسىپ, قالاۋوۆ مۇلكامانان, ءابدىراشوۆ تولەپبەرگەن اعالارىمنان ءبىلىم الىپ وقۋ ورنىن ءتامامداپ شىقتىم. ەڭ العاش قىزمەت جولىمدى تالدىقورعان قالاسىنداعى «ادىرنا» انسامبلىندە, مۇقان تولەباەۆ اتىنداعى ۇلت-اسپاپتار وركەسترىندە ديريجەر جانە كوركەمدىك جەتەكشى بولىپ باستادىم. الدابەرگەن مىرزابەكوۆ, ايتقالي جايىموۆتاردىڭ جول نۇسقاپ, باتا بەرۋىمەن 2016 جىلى وسى وركەسترگە قىزمەتكە كەلدىم.
– الداعى ۋاقىتتا وركەستر ۇجىمىمەن بىرگە قانداي شىعارمالاردى ورىنداماق نيەتتەسىزدەر؟ 15 جىلدىق مەرەيتوي قارساڭىندا قانداي ءىس-شارالار جاسالۋدا جانە قاي وڭىرلەرگە گاسترولدىك ساپارمەن بارۋ جوسپارلارىڭىزدا بار؟
– وركەستردىڭ 15 جىلدىق مەرەيتويى وسى جىلدىڭ كوكتەمىندە سۇگىر ءالى ۇلىنىڭ تۋعان جەرىنە بارىپ, اتامىزدىڭ باسىنا ءتاۋ ەتۋدەن باستالدى. سول وڭىردەگى تەرىسكەي جۇرتشىلىعىنا سۇگىر ءالى ۇلىنىڭ شىعارمالارىنان تۇراتىن كونتسەرتتىك باعدارلامالار ۇسىندىق. الماتى, اقتوبە, ورال, تالدىقورعان قالارىنا بارىپ, وركەستردىڭ 15 جىلدىعىنا بايلانىستى گاسترولدىك ساپاردا بولدىق. مۇنىمەن توقتاپ قالماي وبلىستىڭ بارلىق اۋدان, قالالارىنا دا كونتسەرتتىك باعدارلامامەن بارۋ جوسپاردا بار. مەنى قۋانتقانى, مۇندا زاماناۋي جابدىقتاردىڭ ءبارى بار. ۇجىمداعى انشىلەردىڭ دە كاسىبيلىك دەڭگەيى مىقتى. كوپ داۋىستا ءان ورىنداۋ ءستيلى جولعا قويىلعان. قانداي ءىس-شارا بولسىن انشىلەرىمىز سول جيىنداردىڭ ورتاسىندا جۇرەدى. جەتىستىگى دە جەتەرلىك. وبلىس اكىمى جانسەيىت تۇيمەباەۆتىڭ تىكەلەي ونەرگە قولداۋى ەرەكشە.