تەرىس ءدىني اعىمداردىڭ ءالى دە بولسا وڭى مەن سولىن ايىرا قويماعان جەتكىنشەك ۇرپاق وكىلدەرىنە تيگىزەتىن زارداپتارى از ەمەس. ونىڭ جەتەگىندە كەتكەندەردىڭ كوپ كەشىكپەي-اق قارا نيەتتىلەردىڭ قول شوقپارىنا اينالىپ شىعا كەلەتىن ساتتەرى دە كەزدەسىپ تۇرادى.
بۇگىنگى كۇنى وندايلاردىڭ بەتىن بەرى قاراتۋدىڭ سان الۋان ادىستەرى مەن تاسىلدەرى قولدانىلىپ ءجۇر. بۇل رەتتە تەولوگ-مامانداردىڭ دا تىندىرىپ جۇرگەن ىستەرىن جوققا شىعارۋعا بولمايدى. ءبىز تاياۋدا و باستا تەرىس ءدىني ەكسترەميستىك جولعا ءتۇسىپ, الايدا كەيىن ءوزىنىڭ اداسقانىن ءتۇسىنىپ, ءداستۇرلى يسلام دىنىنە بەت بۇرعان س ۇلىكتەي جىگىتپەن كەزدەسىپ قالعان بولاتىنبىز.
– قاتەلەسپەسەم, ءىى كۋرستا وقىپ جۇرگەن كەزىم ەدى. وسى تۇستا دىنگە دەگەن قىزىعۋشىلىعىم ويانىپ, ءوز بەتىمشە يسلام جايلى ۋاعىزداردى تىڭداۋعا اۋەستىگىم اۋا بەردى. كەيىن قالاداعى «نۇرداۋلەت» مەشىتىنە تاياۋ دۇڭگىرشەكتەردىڭ بىرىنەن «ناماز وقىپ ۇيرەنەيىك!» دەگەن كىتاپشا ساتىپ الىپ, وندا ايتىلعان تالاپتاردى بۇلجىتپاي ورىنداي باستادىم. اۋەل باستا وسى كىتاپتان كوڭىلگە تۇيگەنىم بويىنشا ناماز وقىپ ءجۇردىم. بىراق كەيىن بىرەر نامازحان باۋىرلارىم بۇلاي وقۋ دۇرىس ەمەس دەدى. ءسويتتى دە, وزدەرىنىڭ وقىلۋ ءتارتىبىن ۇيرەتتى. سولاردىڭ ايتۋى بويىنشا, نامازدى قايتا-قايتا قول كوتەرىپ وقۋعا ادەتتەندىم. ءاميندى داۋىستاپ ايتاتىن بولدىم. ساقال قويىپ, بالاقتى قىسقارتتىم. ايەلىم دە ارنايى نيقاب كيمەسە دە, ورامالىنىڭ شەتىمەن بەتىن جاۋىپ, بۇركەنىپ ءجۇردى. قازىر ويلاپ وتىرسام, باستاپقىدا بىزدەردە سىرتقى كەلبەتكە دەگەن ەلىكتەۋشىلىك باسىم بولعان سيياق- تى. سولار نە جاساسا, سونى قايتالادىق. ءدىننىڭ دۇرىسى وسى دەپ ويلادىق. ءبىر جاعىنان, يسلامدى ەندى تاني باستاعانىڭدا كەز كەلگەن اقپاراتتى تەز قابىلداۋعا بەيىم تۇراسىڭ عوي. ءارى ول كەزدە ءدىني ساۋاتىمىزدىڭ دەڭگەيى دە وتە تومەن ەدى.
راس, ءبىلىم الۋىمىزعا ەشقانداي كەدەرگى بولعان جوق. باسىندا ءدىني كىتاپتاردى ساتىپ الىپ ونداعى نەكە, يسلامداعى وتباسى جانە ساحابالاردىڭ ءومىرى جايلى تاراۋلاردى وقيتىنمىن. بىراق مەشىتتەگى يمامداردان ارنايى ساباق العان ەمەسپىن. مۇمكىن وعان بۇعان دەيىنگى ورتام اسەر ەتكەن شىعار. سەبەبى ولار يمامداردى تىڭداماڭدار دەپ ۇنەمى ايتىپ وتىرۋشى ەدى.
الگى ءوزىڭىز ايتقان ورتانىڭ بۇرىس جولدا ەكەندىگىنە قالاي كوز جەتكىزدىڭىز دەپ ساۋال قويدىق ءبىز وعان ءدال وسى ارادا.
– بىلتىر كۇزدە اقتوبەگە ءبىراز تەولوگ ماماندار كەلىپ, جاماعات اراسىندا ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارىن جۇرگىزدى. سوندا باۋىرجان ءالي ۇلى ەسىمدى ۇستاز مەنىمەن جەكە سويلەستى. نامازدى قالاي وقيسىڭ, دارەتتى قالاي الاسىڭ دەپ سۇرادى. ءبارىن جاسىرماي ايتتىم, قارسىلىق تانىتقان جوقپىن. كەيىن ول ءمازھاب ۇستانۋ كەرەكتىگىن ايتتى. ماعان بۇرىن ناماز ۇيرەتكەن جىگىتتەر اداسىپ ءجۇر دەدى. ولاردىڭ تەك نامازدا ەمەس, اللانى تانۋدا دا قاتەلىكتەرى بار ەكەن. اللانى ادامعا ۇقساتادى. وعان اعزا, مەكەن بەرەدى دەگەندەي. شىنى كەرەك, بۇل ماسەلەدە مەنىڭ ءبىلىمىم از. وسى ۋاقىتقا دەيىن ول تۋرالى ەشكىممەن تارتىسىپ تا كورمەپپىن. ال باۋىرجان دەگەن ۇستاز ماعان وسىنىڭ ءبارىن ءتۇسىندىردى. اللا ەشبىر جاراتىلىسقا ۇقسامايتىندىعىن, وعان اعزا بەرۋ دۇرىس ەمەستىگىن ايتتى. الداعى ۋاقىتتا ساۋال تۋىنداعان جاعدايدا حابارلاس, دەپ ءوز تەلەفون ءنومىرىن قالدىردى.
وسى كەزدەسۋدەن كەيىن كوپ ويلاندىم. ونسىز دا سوڭعى كەزدە نامازحان تانىستارىمنىڭ كەيبىر ىستەرى ماعان ەرسىلەۋ بولىپ كورىنەتىن. سۋننامەن جۇرەمىز دەيدى, بىراق ەكى ءسوزىنىڭ ءبىرى بىلاپىت-بوعاۋىز. كەيبىرەۋى اناشا شەگەدى دەپ تە ەستيتىنمىن. قارىز السا, قايتارمايدى. كوزدەرىندە تۇك مەيىرىم جوق, ادامعا وپ-وڭاي جالا جابا سالادى. ەستۋىمشە, اقتوبە, الماتى قالالارىنداعى تەررورلىق ءىس-ارەكەتتەردى ۇيىمداستىرعاندار وسىلاردىڭ ۋاعىزىن تىڭداعان ەكەن. شىنى كەرەك, وسىدان كەيىن ولاردان جيرەنىپ كەتتىم. ىستەرى مۇسىلمانشىلىققا مۇلدەم جات كورىندى. سۋننامەن جۇرەمىز دەگەندەرى بوس ءسوز ەكەنىنە ابدەن كوزىم جەتتى.
قازىرگى تاڭدا دا تەولوگپەن بايلانىسىمدى ۇزگەن جوقپىن. ونىڭ ۇستىنە قازىر وزىمە كەرەك اقپاراتتى مەشىت يمامدارىنان سۇراپ-ءبىلىپ ءجۇرمىن. جۋىردا قازاقستان مۇسىلماندارى ءدىني باسقارماسىنىڭ وكىل يمامى تولەبي وسپاننىڭ قابىلداۋىندا بولدىم. ەكەۋمىز ءبىرشاما اڭگىمەلەستىك. سول كەزدە كوكەيىمدە جۇرگەن كوپتەگەن ساۋالداردىڭ جاۋابىن تاپقانداي كۇي كەشتىم. «براتتار» ايتقانداي, يمامدار جامان ادام ەمەس ەكەن. كەرىسىنشە, ول كىسىدەن جاناشىرلىق پەن دوستىق ءىلتيپاتتى كوردىم. ءوڭىردىڭ باس يمامى مەنى ءدىني ساۋاتىمنىڭ دەڭگەيىن كوتەرۋگە شاقىردى. قازىرگى تاڭدا «نۇر عاسىر» مەشىتىندەگى ءدىني ساۋات اشۋ كۋرسىنا بارىپ, ۇستازداردان ساباق الىپ ءجۇرمىن. نەگىزى قالادا تۇرمايمىن. جەكە كولىگىم بولعاندىقتان, اۋىلدان قاتىنايمىن. ويتكەنى ءدىني ءبىلىمنىڭ قاجەتتىلىگى مەن ماڭىزدىلىعىن ءتۇسىندىم.
ۇيدە ءتورت اعايىندىمىز. انام مەن جۇبايىم عانا ناماز وقيدى. ەكەۋى دە ءمازھابتى ۇستانىپ ءجۇر. ايەلىم قازىر بۇرىنعىداي بەتىن بۇركەمەيدى. قازىر ءداستۇرلى دىنىمىزگە جاڭادان بەت بۇرىپ جۇرگەن جاستارعا ءتيىپ-قاشپاي, جۇيەلى تۇردە ءبىلىم الۋ كەرەك دەگىم كەلەدى. مەشىت يمامدارى مەن تەو- لوگتاردىڭ ايتقاندارىنا كوڭىل قويعاننىڭ ەشقانداي ارتىقشىلىعى جوق دەگەن تۇيىنگە تابان تىرەگىم كەلەدى. ەلىمىزدە ءدىن, ار-وجدان بوستاندىعىنا اتا زاڭىمىز بويىنشا تولىق رۇقسات پەن ەركىندىك بەرىلگەن. ءارى ەشكىم دە ناماز وقىما, ءدىندى ۇستاما دەمەيدى, سونىڭ قادىر-قاسيەتىن تۇسىنە ءبىلۋىمىز كەرەك دەپ اياقتادى ول ءوز اڭگىمەسىن.
«اداسقاننىڭ ايىبى جوق, قايتىپ ءۇيىرىن تاپقان سوڭ» دەگەن حالىقتىق قاعيدا وسىندايدا ايتىلسا كەرەك. سوندىقتان ءوزىنىڭ قاتەلەسكەنىن ءتۇسىنىپ, ونى وزگەلەردىڭ قايتالاماۋىن وتىنگەن ورىمدەي جىگىتتىڭ باسىنان كەشكەن شىرعالاڭ جايتتار وزگەلەرگە دە وي سالسىن دەگەن نيەتپەن ونى گازەت وقىرماندارىنىڭ نازارىنا ۇسىنعاندى ءجون كوردىك.
تەمىر قۇسايىن, «ەگەمەن قازاقستان»
اقتوبە