«ۇستازدىڭ بيىگى ويلانا قاراساڭ بيىكتەي بەرەدى, ۇڭىلە قاراساڭ تەرەڭدەي تۇسەدى, قول سوزساڭ قارسى الدىڭدا, اينالساڭ ارتىڭدا تۇرعانداي» دەپ سوكرات ايتقان ءتامسىل ءسوز ەسكە تۇسكەن سايىن ونەگەمەن ورنەكتەلگەن ءومىرى كوپكە ۇلگى بولعان, حالقىنا ادال قىزمەت ەتىپ, شاراپات نۇرىن شاشىپ وتكەن ۇلاعاتتى ۇستاز قۇدايبەرگەن جاڭابەرگەن ۇلىنىڭ جۇلدىزداي جارقىراپ ديدارى كوز الدىما كەلەدى. سىر ءوڭىرىنىڭ اعارتۋشىلىق قاۋىمى اراسىندا ەسىمى اڭىزعا اينالعان بەينە كوز الدىڭا ەلەستەيدى.
«ەل ءۇشىن توككەن تەر تەككە كەتپەيدى, ول وزىڭە ابىروي بولىپ ورالادى» دەگەن بۇرىنعىلاردىڭ ءسوزى بەكەر ەمەس ەكەن. قۇدايبەرگەن جاڭابەرگەن ۇلى ۇزاق جىلدار بويى ادالدىقپەن اتقارعان ەرەن ەڭبەگىنىڭ ارقاسىندا ابىرويى ءوستى, ەل قۇرمەتىنە بولەندى. ول عىلىمداعى تاباندى ەڭبەكتىڭ ارقاسىندا فيزيكا-ماتەماتيكا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى, پەداگوگيكا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور اتاندى. ى.التىنسارين اتىنداعى ءبىرىنشى سىيلىقتىڭ يەگەرى, «كسرو اعارتۋ ءىسىنىڭ ۇزدىگى» بەلگىلەرىمەن ماراپاتتالدى.
قۇدايبەرگەن جاڭابەرگەن ۇلى جاستايىنان العىر, زەيىنى زەرەك بولىپ, بويىنا قازاقى رۋحتى ءسىڭىرىپ ءوستى. «ۇيادا نە كورسەڭ, ۇشقاندا سونى ىلەسىڭ» – دەپ دانا حالقىمىز ايتقانداي, ونىڭ بويىنداعى ادامگەرشىلىك اسىل قاسيەت, الدىمەن اناسىنىڭ اق سۇتىمەن دارىسا, ەكىنشىدەن, وسكەن ورتاسىنىڭ تاربيەسى دە ەرەكشە ەدى.
ءومىر – وزەن, ال زامانا – سوققان جەل. 1954 جىلى قىزىلوردا وبلىسى, جاڭاقورعان قونىسىنداعى №51 ۆلكسم-نىڭ 30 جىلدىعى اتىنداعى ورتا مەكتەپتى ۇزدىك ءبىتىردى. بىراق «حالىق جاۋىنىڭ» بالاسى دەگەن ايىپپەن «التىن مەدال» بەرىلمەدى. قارشادايىنان تاعدىر تاۋقىمەتىن تارتتى. وزات وقۋشى بولسا دا سول كەزدەگى جاستار ۇيىمى – كومسومولعا قابىلدامادى. جاستايىنان ساياسي جۇيەنىڭ زاردابىن كورىپ وسكەن, تالاي-تالاي ارپالىس تولقىنىن كەشكەن قۇدايبەرگەن جاڭابەرگەن ۇلىن قاتال ءومىر ەرتە ەسەيتتى. ارمانى اسقاق ازامات 1959 جىلى ن.ۆ.گوگول اتىنداعى قىزىلوردا پەداگوگيكا ينستيتۋتىنىڭ فيزيكا-ماتەماتيكا فاكۋلتەتىن ءبىتىردى. 1959-1961 جىلدارى جاڭاقورعان اۋدانى, تومەنارىق اۋىلىنداعى №53 ورتا مەكتەپتە ساباق بەردى. بالالىق شاعىنان «تار جول, تايعاق كەشۋگە» تولى ءومىرى ۇستازدىق جولىمەن ۇلاستى.
ءومىر جولىندا تەكتىلىگى ايشىقتالىپ تۇراتىن قۇدايبەرگەن جاڭابەرگەن ۇلى 1961 جىلى ءوزى وقىعان ن.ۆ.گوگول اتىنداعى قىزىلوردا پەداگوگيكا ينستيتۋتىنا ۇستازدىققا شاقىرتۋ الىپ, عىلىم جولىنا قادام باستى. 1971 جىلى فيزيكا-ماتەماتيكا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى عىلىمي دارەجەسىن قورعادى. تاعدىردىڭ يلەۋىمەن تالاي قيىندىقتاردى باستان كەشىپ, مويىماعان بولاتتاي بەرىك تۇلعا, عىلىمنىڭ سارا جولىن تاڭداپ, «كۆانتتىق مەحانيكا», «ەلەكترونيكا نەگىزدەرى», «فيزيكانى وقىتۋ ادىستەمەسى» وقۋ ادىستەمەلىك قۇرالدارىن, كوپتەگەن عىلىمي ماقالالاردى جارىققا شىعاردى. اباي اتامىزدىڭ: «ادام بالاسى ادام بالاسىنان اقىل, عىلىم, ار, مىنەز دەگەن نارسەلەرمەن وزباق. ودان باسقا نارسەلەرىمەن وزدىم عوي دەگەننىڭ ءبارى دە اقىماقتىق» – دەگەن ءسوزى دانالىق وي دەسەك, نەمىستىڭ اتاقتى ماتەماتيگى كارل گاۋسستىڭ: «اريفمەتيكا – ماتەماتيكانىڭ, ال ماتەماتيكا – عىلىمداردىڭ پاتشاسى» دەگەنى بار عوي. قۇدايبەرگەن وسى قيىن سوقپاقتى تاڭدادى.
تاعدىرى دا, ءومىرى دە ونەگەلى قۇدايبەرگەن جاڭابەرگەن ۇلىن وزگەلەردەن دارالاندىرىپ تۇراتىن ەرەكشە قاسيەتى – ونىڭ قاراپايىمدىلىعىندا بولسا كەرەك. قيىندىقتان جاسىماي, قۋانىشقا تاسىماي سالقىنقاندىلىقپەن ءومىر ءسۇردى.
اسان قايعى بابامىزدىڭ: ء«ومىر دەگەنىڭىز ماڭگىلىك الدىنداعى ءبىر ساتتىك سەيىل-سەرۋەن» ەكەندىگىنە امالسىز كونەمىز. قۇدايبەرگەن جاڭابەرگەن ۇلى دا «كەلمەستىڭ كەمەسىنە ءمىنىپ», ءفاني دۇنيەدەن باقيلىققا وزدى. وتكەن كۇننىڭ بەلگىسى بولىپ سوڭىندا يگى ىستەرى قالدى. جۇرەگى اشىق, جانى تازا ول ۇستازدار قاۋىمىنىڭ ابىزى, قوعامنىڭ ۇستازى بولا ءبىلدى. تالاي بۇلاقتىڭ كوزىن اشتى, ارناسىن كەڭەيتتى. ونەگەلىلىك جولىندا كۇرەسكەرلىك تانىتتى. جاقسى ادامداردىڭ ءومىرى – ۇرپاققا ونەگە. «كوڭىل اۋدار دانالاردىڭ سوزىنە, ادال جاندى ونەگە تۇت وزىڭە» – دەپ ءجۇسىپ بالاساعۇن ايتقانداي, بۇكىل ءومىرى ۇلگى بولعان, جاقسىنىڭ جاقسى ءىسىن ايتۋ, ونى ومىرگە ونەگە ەتۋ – پارىزىمىز.
«ارتتاعىعا ءسوزىڭ مەن ءىسىڭ قالسا, ولسەڭ دە ولمەگەنمەن بولاسىڭ تەڭ», – دەپ اباي اتامىز ايتقانداي قۇدايبەرگەن جاڭابەرگەن ۇلىنىڭ تۇلعاسى الىستاعان سايىن بيىكتەپ بارادى-اۋ!
قايرات ابدۋلازيز ۇلى